TIỂU SỬ: PO ROMÊ (1627-1653)

LTS: Tất cả chữ Chăm viết trong bài này được viết theo lối phiên chữ của tự điển Chăm-Việt do Bùi Khánh Thế & Inrasara  chủ biên.

Lời trần tình:

            Nhiều nhà nghiên cứu sử học viết về Po Romê đã cho rằng: Ngài làm vua từ năm 1627 và mất năm 1651. Năm Po Romê mất không theo đúng thực trạng xã hội Chăm lúc bấy giờ và cũng không đúng sử sách Việt Nam ghi chép.
            Vào năm 1653 Chúa nhà Nguyễn, Nguyễn Phúc Tần sai cai cơ Hùng Lộc mang 3000 quân đánh chiếm vùng đất còn lại của Champa từ Nha Trang đến Sông Phan Rang. Po Romê bị bắt trong trận chiến này, ngài bị nhốt vào Rọ, bỏ đói bỏ khát trên đường đưa về Huế, có lẽ trên đường đi ngài đã tự tử (Lược sử Dân Tộc Chàm Dohamide gọi là Ba Bì đã tự tử). Khi Po Rome bị bắt dân Chăm trong vùng phẩn uất Bia-Ut Yuôn đã làm cho Po Romê mê hoặc, để Đại Việt có cơ hội chiếm hết đất Champa. Họ thi nhau đi tìm Po Bia, nhưng Bà ta cũng đã tự tử tại Ga Ta Bui Ga Tháp Chàm.
            Người Chăm gọi vị vua này là Po Romê hay là Po Ramê, vì họ cho rằng Ngài đã mê muội một người đàn bà Yuôn để đánh mất phần giang sơn còn lại do ngài trị vì. Tên tuổi của Po Romê gắn liền với truyền thuyết về Thần Mộc Phun Krait nằm cách làng Vụ Bổn (Palei Ja Bhan) khoảng 10-15 km. Tương truyền vợ Yuôn này cứ giả đau yếu, bệnh tật với lý do bị Thần Mộc quấy nhiễu. Để phục hồi sức khỏe cho vợ Yuôn, ngài sai quân lính phá hủy Thần Mộc, nhưng không kết quả. Theo truyền thuyết Thần Mộc Kraik là thần hộ mạng cho triều vua Po Romê. Để trấn an vợ Yuôn, nhà vua đích thân đốn Thần Mộc và Thần Mộc bị đốn ngã cũng là lúc triều đại Po Romê sụp đổ theo.

            Trong tập Champaka số 1 trang 26 và 64 có viết: Po Nraup (1652-1653) tức là Pô Nroup làm vua 1 năm. Đúng theo sử Chăm Pô Nraup là em cùng mẹ khác cha của Po Romê, ngài thay anh làm vua xứ Chăm trên phần đất còn lại chỉ 1 năm. Năm sau chúa Nguyễn cho triệu hồi ngài về Huế, trên đường cùng đi với Ngài có vài quan cận thần Chăm, mang theo nhiều vàng bạc châu báu hộ thân. Đến Huế ngài bị giam lỏng 6 tháng và đã nhờ 1 vị cận thần thân tín của chúa Nguyễn tâu xin và được tha trở về. Vì đường đi bằng ngựa từ Phan Rang đến Huế mất 3 tháng, trở lại quê hương, ngài sống trong lòng dân tộc Chăm. Lời truyền tụng về Pô Nraup bị bắt và tha về đã được dòng tộc đời đời nhắc nhở nhau mãi mãi. Lăng ngài được thờ tại ga Sông Lòng Sông (Palei Taplôm-Tuy Phong Bình Thuận). Trong khi ngài bị giam cầm ở Huế thì chúa Nguyễn Phúc Tần đã cho lập 1 vị vua mới Phik Pa Khoh. Vị vua này kết hôn với dòng tộc Po Mưh Taha. Vị vua này đã giao hiếu với chúa Nguyễn và xin xác Po Romê về hỏa táng. Điều này trái ngược với câu chú thích số 8 trang 181 tập san Champaka số 1, nói rằng: Po Romê khi từ trần, xác của ngài được đưa vào chùa Hồi Giáo Bà Ni để làm lễ trước khi đưa lên giàn hỏa. Câu ghi chú này đã không theo đúng phong tục tập quán của Chăm Bà Ni và Chăm Bà-la-môn ở địa phương vùng Phan Rang, Phan Rí xưa nay. Lại nữa, tài liệu từ Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp (Po Dharma dịch thuật), được các bài viết khác tham khảo chẳng hạn (Lịch sử Chiêm Thành Suy Thoái của Trần Gia Phụng) cho rằng Po Romê là người Churu, tài liệu này xác định nguồn gốc của Po Romê, có lẽ tài liệu này được Pháp sưu khảo từ vùng Chăm Phan Rí. Tài liệu này hoàn toàn chính xác, vì ở vào thời Pô Mưh Taha đã có một trí thức Chăm, ông Bilan ông Palei Grauk, làng trì Đức, Phan Lý Chăm Bình Thuận đã một lần mang câu chuyện dân gian Chăm đồn đãi về Po Romê, dòng Churu nói với Pô Mưh Taha trong cuộc nhân duyên của Po Bia Thơn Chơn kết hôn với Po Romê và sự nhường ngôi của vua này cho nghĩa tế Po Romê.

            Chúng tôi nêu lên các điểm trên để độc giả hiểu thêm về các sự kiện lịch sử xẩy ra trong khoảng thời gian 1627 đến 1653 hầu xác nhận thời gian Po Romê làm vua trên đất Champa-Pangduranga.

            Po Romê tên thật Ja Ka Thaut, biệt danh Chei-sit, sinh ở làng Tường Loan (Palei Pa-auk), bây giờ thành xóm đạo Thiên Chúa Hòa Thuận, bên hướng Đông trên đường từ Chợ Lầu lên ga Sông Mao Hải Ninh, nay là Bắc Bình Bình Thuận. Mẹ ngài người Chăm kết thân với người Churu, vùng Cà Lon bây giờ. Có lẽ Ông Bà Nội thân nhân dòng tộc và cả xóm làng không chấp nhận mối tình này nên ngài được sinh bên ngoài xóm, cách khoảng 1 cây số trong cánh đồng ruộng, về sau ngài cho lập miếu ở đây và người dân Chăm gọi miếu này là Thang Po Romê Thauk. Ngài cùng mẹ sống và lớn lên ở Palei Ja Bhan (Vụ Bổn, Phan Rang). Ngài là một người thông minh, đĩnh ngộ, phải lòng công chúa Po Bya Thơn Chơn (con Po Mưh Taha). Po Mưh Taha lớn tuổi và sau đó đã nhường ngôi cho Ngài.

            Sự nghiệp:

            Ngài làm vua và đóng đô ở Phan Rang, hoàng hậu là Po Bya Thơn Chơn, thứ hậu Po Bya Thơn Chih gốc Rađê. Về sau có bà vợ Yuôn, con gái út của chúa Nguyễn Phúc Nguyễn Ngọc Khoa quận chúa. Có lẽ vị quận chúa này được tấn hiến cho Po Romê cùng lúc với Ngọc Vạn quận chúa tấn hiến cho vua Chân Lạp Chei Chetta II trong khoảng thời gian 1627-1935. Thời gian ở ngôi 6 hoặc 7 năm có lẽ Po Romê đã giao tiếp với các xứ Thần hoặc người ngoại quốc: Pháp, Bồ Đào Nha, hoặc đã đánh phá các vùng bị Đại Việt chiếm đóng hoặc liên hệ với lưu thủ Phú Yên Văn Phong năm 1629, nên chúa Nguyễn Phúc Nguyên lo ngại an ninh phía Nam liền gả người con gái thứ ba, công chúa Ngọc Khoa cho vua Chiêm là Po Romê để tạo hòa hiếu với Chiêm Thành nhằm rảnh tay đối phó với Đàng Ngoài (trang 42, Quảng Nam Trong Lịch Sử của Trần Gia Phụng). Ngồi tại vị, ngài lo phát triển kinh tế, cho đào mương đắp đập, làm ruộng không những ở vùng Chăm bình nguyên mà còn cả Cao Nguyên Vùng Cà Lon. Chăm Churu đã đào mương đắp đập dẫn nước vào 2 sở ruộng Hamu. Kalai Hamu Kaluk. Ruộng nước này hiện người Churu đang sản xuất trên vùng Cà Lon, còn có một cái vườn đẹp, bên trong có nhiều trái cây.

            Ngoại giao:

            Po Romê là một ông vua thông thái, ngài đã đi ngoại giao nhiều nước có liên hệ với Champa: Indonesia, Mã Lai … không biết mục đích của ngài có phải đi cầu viện hay không? Những phái đoàn Mã Lai từng qua đất nước Champa, nhiều chiếc thuyền Mã Lai bị cơn bão đánh chìm gần bờ biển Mũi Né An Hải Phan Thiết, chỉ một ít thuyền được cứu sống. Sau cơn bão to thuyền Mã Lai bị đắm chìm, ngài đã tổ chức lễ cầu hồn, hình thức cầu hồn được diễn lại trong Rija Praung của dân Chăm ngày nay. Có lẽ ngài đã gặp cả sứ thần nước ngoài mong cầu viện giúp đỡ để tái chiếm lại đất đai bị Đại Việt chiếm. Công việc này đã bị bà vợ Yuôn Ngọc Khoa quận chúa mật báo lên chúa Nguyễn nên chúa Nguyễn đã sai quân đánh lấy hết phần đất còn lại của Chăm. Nhiều tài liệu cho biết thời Pho Romê có 2 tướng Chăm Hồi Giáo có tài, chiến thắng nhiều lần với quân Đại Việt, nhưng nhà vua không những không thưởng công mà còn khiển trách nữa. Vì lòng bất mãn họ bỏ đi, nên khi Đại Việt tấn công, ngài đã bị thất bại và bị bắt. Po Romê là một vị vua thông minh, bên trong cho phát triển kinh tế nông nghiệp, tích trữ lương thực, bên ngoài giao tiếp với nước ngoài, nhưng thời vận người Champa có lẽ không còn nữa, nên bị quân Đại Việt chiếm hết đất và ngài đã phải tự tử.

            Trong đời của vị vua này cho xây tháp thờ ngài tại Palei Thôn, hiện dân Chăm hàng năm đến mùa Katê vẫn cúng kiến. Tại Phan Rí có miếu gọi là Thang Po Romê Thauk tức là nơi thờ nhao của Po Romê sanh tại nơi đó. Theo truyền thuyết là nơi Chôn nhao nhà vua, nhưng nhìn vào miếu này có 5 tượng kúk rất đẹp, có lẽ đây là nghĩa trang dòng tộc mẹ nhà vua. Hàng năm palei pa-auk (Tường Loan) thường vào miếu để cúng Katê. Trong thập niên 1990 có quân cướp lưu manh đã đào bới tượng Kut, dân làng Chăm phát hiện quân cướp cạn, đã để lại một cái thố không rõ thố này có phải đựng nhao không? Quân cướp này có lẽ đã bố trí canh gác cẩn mật để đào bới, vì miếu này nằm xác đường cái lên Sông Mao hoặc từ Sông Mao xuống Chợ Lầu, đêm này đều có người lên xuống. Ngoài ra cũng còn có miếu thờ dòng tộc của Po Romê trên Cà Lon, miếu này nằm trong cánh đồng ruộng Kaluk. Trong cuộc chiến tranh, miếu này đã bị phá xập chỉ còn lại đống gạch và nền miếu, một số hài cốt dòng tộc Po Romê do dân Churu cất giữ từ xưa đã mang giao lại cho Bà Nguyễn Thị Thềm trong thập niên 1990. Trong số hài cốt trên có khoảng 10 hài cốt được bộc trong hộp bằng vàng và bạc. Ngày nay có lẽ con cháu dòng tộc Po Romê nghèo túng quá, nên đã bán đi chỉ còn lại các hộp bình thường.

            Trong văn học Chăm II Trường Ca Inrasara có trích bài thơ nói về Po Romê và Po Nraup. Đọc bài thơ ta cảm thấy Po Romê là người anh đáng kính của Pô Nraup. Tình cảm 2 anh em thương yêu nhau, lúc mẹ mất sớm, qua bài thơ, làm người đọc xúc động, thương cảm Po Romê rất nhiều. Po Romê là một vị vua đáng kính, sống trong lòng dân tộc Chăm sâu sắc. Chúng ta cũng không hiểu tại sao dân Chăm đổ lỗi cho ngài làm mất nước Chăm vì một người đàn bà Yuôn. Phải chăng đây là một sự đánh giá sai lầm, trong khi thâm tâm và thực tế ngài chuẩn bị cầu viện để có lực lượng hùng hậu phản công Đại Việt hầu giành lại đất đai đã mất từ các triều vua trước. Po Romê có lẽ là vị vua cuối cùng của Champa, giữ vững được nền độc lập tự chủ đối với Đại Việt. Sau Ngài, vua em là Pô Nraup làm vua chỉ vỏn vẹn 1 năm rồi bị bắt, sau được trả tự do. Lăng mộ vua Pô Nraup tọa lạc tại làng Tuy Tịnh (Palei Ta-plôm) xã Lạc Trị, Tuy Phong, Bình Thuận, hiện nay do dòng tộc Ngài thờ phượng và trông nom. Cũng cần nói thêm tượng vua này tay bồng đứa con, phía sau là tượng Kut, có lẽ Kut của dòng tộc bên vợ ngài.

            Suy cổ luận kim, có lẽ Po Romê là một vua chết trên chiến trường, có công xây dựng nền nông nghiệp vững mạnh, dân chúng sống trong cảnh thanh bình trong hơn 20 năm. Ngài đã mang lại cho dân Chăm một sự dung hợp giữa 2 tôn giáo Bà La Môn và Hồi Giáo thành tập tục Chăm AVAR AHIER thắt chặt tình đoàn kết như hiện nay.

Yassin Pangdurang

 

.

121 thoughts on “TIỂU SỬ: PO ROMÊ (1627-1653)

  1. Hey there! Quick question that’s entirely off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My site looks weird when viewing from my iphone 4. I’m trying to find a template or plugin that might be able to correct this problem. If you have any recommendations, please share. With thanks!

  2. 特別針對皺紋,有效徹底改善淡化,甚至修復深紋,使紋理細緻,造就飽滿、彈性,重拾年輕的緊緻肌膚。

  3. Sculptra 含有由含有源於植物果酸的 PLLA 聚左乳酸(poly-L-lactic acid),它能促進天然膠原蛋白大量增生,令容顏重現年輕,一個療程的效果能持續逾2年。Sculptra 乃全球唯一獲美國食物及藥物管理局(美國FDA)認可的PLLA聚左乳酸美容品牌。Sculptra 塑然雅會被人體自然分解吸收,同時促進天然膠原蛋白再生1。療程效果可以漸進地給你更富清新朝氣的容頻,效果自然,更不會影響面部表情。SCULPTRA 塑然雅 Sculptra 由含有源於植物果酸的PLLA聚左乳酸(poly-L-lactic acid),它可以被新陳代謝成二氧化碳及水,最終自體內排出。PLLA聚左乳酸早已被廣泛應用於醫療用品超過30年,自2009年起 Sculptra 及全球唯一獲美國FDA認可的PLLA聚左乳酸美容醫學品牌。Sculptra ® 塑然雅能促進天然膠原蛋白大量增生1,改善皺紋,令容顏重現年輕。全球唯一獲美國FDA認可PLLA聚左乳酸。臨床研究證實於3個月間,肌膚的膠原蛋白密度 顯著增加67%2。療程效果能持續愈2年3。主要成份PLLA聚左乳酸源於植物果酸,醫學界廣泛使用超過30年。

  4. It is actually a nice and helpful piece of information. I’m glad that
    you just shared this useful information with us.
    Please keep us informed like this. Thank you for sharing.

  5. I simply want to tell you that I’m all new to weblog and actually enjoyed you’re blog. Likely I’m going to bookmark your blog . You certainly come with really good well written articles. Kudos for sharing your web-site.

  6. I need as much suggestions as possible. The more the better. I haven’t had the chance to sit and really go over the process. Again, looking for some answers where I can start blogging immediately..

  7. I am visiting Hollins University very soon because I’ve researched all the aspects of the english/creative writing department and love it to death. But I am looking for a couple good safety schools with the same strenghts. Any ideas?.

  8. Wow, superb blog format! How lengthy have you ever been blogging for?
    you make blogging glance easy. The full look of your web site is fantastic, as neatly as the content material!

  9. Unquestionably believe that which you stated.
    Your favorite reason seemed to be on the web the easiest thing
    to be aware of. I say to you, I definitely get irked while people think about worries
    that they just don’t know about. You managed to hit the nail upon the
    top and defined out the whole thing without
    having side-effects , people could take a signal.
    Will probably be back to get more. Thanks

  10. This design is spectacular! You certainly know how to keep a reader amused.

    Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Fantastic job.
    I really loved what you had to say, and more than that, how you presented it.
    Too cool!

  11. Hey there are using WordPress for your blog platform?

    I’m new to the blog world but I’m trying to get started and create my own. Do you need any coding expertise
    to make your own blog? Any help would be really
    appreciated!

  12. My spouse and I absolutely love your blog and find nearly all of
    your post’s to be just what I’m looking for.

    Do you offer guest writers to write content for yourself?
    I wouldn’t mind creating a post or elaborating on a
    few of the subjects you write with regards to here.
    Again, awesome website!

  13. I’m trying to see how can you prevent the content from being removed on a youtube video due to copyright. I really just want to see what material can you use so that youtube will not remove the content. Like with music, should you use music from like a CD instead of downloading it from like itunes? Can you give me any suggestions?.

  14. What i do not understood is if truth be told how you’re no longer actually much more well-favored than you might be now. You are very intelligent. You know therefore considerably relating to this topic, made me in my opinion believe it from numerous various angles. Its like women and men don’t seem to be fascinated unless it¡¦s something to do with Lady gaga! Your own stuffs outstanding. All the time handle it up!

  15. Good day very cool site!! Man .. Beautiful .. Superb .. I will bookmark your web site and take the feeds also¡KI’m happy to find so many helpful information right here in the put up, we’d like develop extra strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .

  16. I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored material stylish. nonetheless, you command get bought an impatience over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.

  17. Howdy! I know this is kinda off topic however I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in trading links or maybe guest writing a blog post or vice-versa?
    My site discusses a lot of the same subjects as yours and I
    believe we could greatly benefit from each other.

    If you’re interested feel free to send me an e-mail. I look forward to hearing from you!
    Terrific blog by the way!

  18. Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I’ve really enjoyed surfing around your blog posts. In any case I’ll be subscribing to your feed and I hope you write again very soon!

  19. Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wanted
    to say that I have truly enjoyed browsing your blog posts.

    After all I will be subscribing to your rss feed and I
    hope you write again soon!

  20. Excellent read, I just passed this onto a colleague who was doing some research on that. And he actually bought me lunch since I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch!

  21. I’m impressed, I have to admit. Rarely do I come
    across a blog that’s equally educative and engaging, and let
    me tell you, you’ve hit the nail on the head. The issue is an issue that not enough
    people are speaking intelligently about. Now i’m very happy I found this during my search for something regarding
    this.

  22. Hiya, I’m really glad I have found this information. Nowadays bloggers publish only about gossips and web and this is really annoying. A good website with exciting content, that is what I need. Thank you for keeping this website, I will be visiting it. Do you do newsletters? Can not find it.

  23. I was just looking for this information for some time. After six hours of continuous Googleing, at last I got it in your web site. I wonder what’s the lack of Google strategy that don’t rank this kind of informative web sites in top of the list. Generally the top sites are full of garbage.

  24. Hey I know this is off topic but I was wondering if
    you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.

    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping
    maybe you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything.

    I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

  25. I’m not that much of a internet reader to be honest but your blogs
    really nice, keep it up! I’ll go ahead and bookmark your website to come back
    later. Cheers

  26. Good site you have here.. It’s hard to find excellent writing like yours these days.
    I truly appreciate individuals like you! Take
    care!!

  27. My spouse and I stumbled over here from a different website and
    thought I may as well check things out. I like what I see so now i am following you.
    Look forward to going over your web page for
    a second time.

  28. My brother recommended I may like this web site. He used to be
    entirely right. This post actually made my day. You cann’t imagine simply
    how so much time I had spent for this information!
    Thanks!

  29. Hi, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just wondering if you
    get a lot of spam comments? If so how do you stop it, any plugin or anything you
    can suggest? I get so much lately it’s driving me mad so any assistance is very much appreciated.

  30. My partner and I stumbled over here coming from a different web address and thought I might check things out.
    I like what I see so now i’m following you. Look forward to checking out your web page again.

  31. An impressive share! I have just forwarded this onto a
    friend who has been conducting a little research on this.
    And he actually bought me breakfast simply because I stumbled upon it for him…
    lol. So let me reword this…. Thanks for the meal!! But
    yeah, thanks for spending some time to discuss this matter here on your internet site.

  32. Hi there! Someone in my Facebook group shared this website
    with us so I came to give it a look. I’m definitely enjoying
    the information. I’m bookmarking and will be tweeting this to my followers!
    Exceptional blog and superb design and style.

  33. Hmm it seems like your blog ate my first comment (it was extremely long) so
    I guess I’ll just sum it up what I had written and say, I’m thoroughly enjoying your blog.
    I too am an aspiring blog blogger but I’m still new to everything.
    Do you have any tips and hints for inexperienced blog writers?
    I’d really appreciate it.

  34. I am genuinely delighted to read this webpage posts
    which contains plenty of useful facts, thanks for providing these information.

  35. A fascinating discussion is worth comment. There’s no doubt that that you ought to write more on this subject, it may not be a taboo matter but typically people do not speak about these subjects.
    To the next! Many thanks!!

  36. Everything typed was actually very logical. However, what about this?
    what if you were to create a killer headline?
    I am not suggesting your information isn’t solid,
    however what if you added something to possibly grab
    folk’s attention? I mean TIỂU SỬ: PO ROMÊ (1627-1653) – ILIMOCHAMPA is kinda boring.
    You might look at Yahoo’s front page and watch how they write news headlines to
    get viewers to open the links. You might try adding a video or a picture or two to
    get people excited about everything’ve written. In my opinion, it would bring your posts a little bit more
    interesting.

  37. Heya! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?

    My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing months of hard work due to no
    back up. Do you have any solutions to stop hackers?

  38. Do you mind if I quote a few of your articles as long as I provide credit and sources back to your website?
    My blog is in the very same area of interest as yours and my users would definitely benefit from some of the information you provide
    here. Please let me know if this ok with you. Thank you!

  39. Attractive component to content. I simply stumbled upon your
    blog and in accession capital to say that I get in fact loved account your blog posts.
    Any way I will be subscribing in your augment or even I achievement you get admission to constantly rapidly.

  40. Undeniably believe that which you stated. Your favorite reason appeared
    to be on the internet the simplest thing to be aware of.
    I say to you, I certainly get irked while people consider worries
    that they just don’t know about. You managed to hit the nail
    upon the top as well as defined out the whole thing without
    having side-effects , people can take a signal. Will likely be back to get more.
    Thanks

  41. I savour, lead to I discovered exactly what I used to be looking for.
    You have ended my 4 day long hunt! God Bless you man. Have a nice day.
    Bye

  42. Excellent post. I was checking continuously this blog and I’m impressed! Extremely helpful information specifically the last part 🙂 I care for such info a lot. I was looking for this certain information for a long time. Thank you and good luck.

  43. It’s in point of fact a nice and useful piece of info.

    I’m happy that you just shared this useful information with
    us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.

  44. I simply could not leave your site prior to suggesting that I really
    loved the standard info an individual supply in your guests?
    Is going to be again often to investigate cross-check new posts

  45. Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! By the way, how could we communicate?

  46. Heya! I’m at work browsing your blog from my new iphone 4!
    Just wanted to say I love reading your blog and look forward to
    all your posts! Keep up the great work!

  47. Spot on with this write-up, I truly feel this web site needs a lot more attention. I’ll probably be returning to read through
    more, thanks for the information!

  48. Hi! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?
    My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing a
    few months of hard work due to no backup. Do you have any
    solutions to stop hackers?

  49. It’s a shame you don’t have a donate button! I’d definitely donate to this outstanding blog!

    I suppose for now i’ll settle for book-marking and adding your RSS feed to my Google account.
    I look forward to brand new updates and will talk about this site with my Facebook group.

    Talk soon!

  50. Its like you read my thoughts! You seem to understand a lot approximately this, such as you wrote the e-book in it
    or something. I believe that you just could do with a few
    percent to force the message home a bit, but other than that, that is fantastic blog.
    A fantastic read. I’ll definitely be back.

  51. I’m not sure exactly why but this web site is loading extremely slow for me.
    Is anyone else having this issue or is it a issue on my end?
    I’ll check back later on and see if the problem still exists.

  52. Heya just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the pictures aren’t loading correctly.
    I’m not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it in two different internet browsers and both show the same outcome.

  53. Heya i’m for the first time here. I found this board and I
    in finding It truly useful & it helped me out a lot.
    I hope to offer one thing back and aid others such as you aided me.

  54. I¡¦ve learn several good stuff here. Definitely value bookmarking for revisiting. I wonder how a lot effort you set to create any such wonderful informative web site.

  55. What’s up every one, here every one is sharing these familiarity, therefore it’s
    nice to read this website, and I used to pay a quick visit this weblog
    all the time.

  56. A person essentially help to make significantly articles
    I would state. That is the first time I frequented your website page
    and to this point? I surprised with the analysis you
    made to make this particular publish incredible. Great task!

  57. Have you ever thought about publishing an e-book or guest authoring on other blogs?

    I have a blog centered on the same information you discuss and would really like to have
    you share some stories/information. I know my audience would enjoy your work.
    If you are even remotely interested, feel free to send me an e-mail.

  58. Link exchange is nothing else however it is just placing the other person’s website link on your page
    at proper place and other person will also
    do same in support of you.

  59. I think the admin of this web page is genuinely working hard
    in favor of his web page, since here every stuff is quality based stuff.

  60. This design is wicked! You most certainly know how to keep a
    reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Fantastic job.
    I really loved what you had to say, and more than that,
    how you presented it. Too cool!

  61. Ahaa, its pleasant dialogue about this paragraph at this place at this web site,
    I have read all that, so at this time me also commenting here.

  62. I feel that is among the most important info for me. And
    i’m happy reading your article. But should statement on some general issues,
    The website style is great, the articles is actually excellent
    : D. Good job, cheers

  63. When I initially commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is
    added I get three emails with the same comment. Is there
    any way you can remove me from that service? Bless you!

  64. It’s really very difficult in this full of activity life to listen news
    on Television, therefore I just use world wide web for that reason, and obtain the hottest information.

  65. What’s Going down i am new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It positively useful and it has helped me out loads.
    I’m hoping to give a contribution & help other
    users like its aided me. Great job.

  66. It’s appropriate time to make some plans for the future and it is time to be happy.

    I’ve read this submit and if I may I want to counsel you few attention-grabbing issues or advice.
    Maybe you could write subsequent articles referring
    to this article. I desire to read even more things about it!

  67. Do you have a spam issue on this site; I also am
    a blogger, and I was curious about your situation; many of us have created
    some nice practices and we are looking to exchange
    strategies with other folks, be sure to shoot me an email if interested.

Leave a Reply

Your email address will not be published.