HOẠT ĐỘNG HỘI BẢO TỒN VĂN HÓA CHAMPA

                                    TỪ THÁNG 9 NĂM 2000 ĐẾN THÁNG 10 NĂM 2001

Với một lực lượng tương đối khiêm tốn, dù phải bận rộn trăm công nghìn việc để hội nhập vào xã hội văn minh tiến bộ và phức tạp của Hoa Kỳ, anh em Hội viên Hội BTVH Champa đã không ngần ngại hy sinh thì giờ quí báu của những ngày cuối tuần ấm cúng bên gia đình và người thân tham gia vào các hoạt động của Hội, vun đắp những truyền thống văn hóa mà tiền nhân đã gầy dựng từ bao đời. Ngày nay, Lễ hội Katê và Ilimokok Thun đã trở thành hai yếu tố văn hóa không thể thiếu được trong đời sống tinh thần của người Chăm quốc nội cuõng như hải ngoại. Nói đến Champa là nói đến ngày Katê bất diệt, ngày của mối giao cảm thiêng liêng giữa tiền nhân Champa từ thủa ban sơ lập quốc đến mãi các thế hệ con cháu đang sống hiện nay và mai sau. Nói đến Champa là nói đến ngày Ilimo Kok Thun, ngày của con cháu Pô Inư Nưgar, Pô Klaung Girai, Pô Birthor, đón mừng năm mới với một sắc thái văn hóa riêng biệt, theo hệ thống tính âm lịch Chăm từ ngàn xưa lưu lại.

Hội viên Hội BTVH Champa tại Hoa Kỳ, tuy sống xa nghìn dặm cái nôi văn hóa truyền thống, nhưng làm sao quên được nơi chôn nhao cắt rún, nơi có những ngọn tháp Chăm đứng chơ vơ với thời gian đang mong chờ các bàn tay vun đắp. Dù nơi xứ lạ Hoa Kỳ không có hình ảnh của các Plây Chăm nghèo xơ xác nhưng đầy ắp tình người, mỗi Hội viên phải sống cảnh mỗi người mỗi nẻo cách nhau hàng dặm, nhưng những cánh chim cố tìm về tổ ấm trong ngày Katê và Ilimo Kok Thun để san sẻ ngọt bùi cay đắng của cảnh đời tha phương cầu thực, để được trút bầu tâm sự bằng tiếng mẹ đẻ cho thỏa lòng, để được nghe những bài dân ca mẹ ru con thời thơ ấu, và cuối cùng để cảm ơn tiền nhân đã tạo dựng nên ngày lễ hội cho con cháu có cơ hội gặp nhau. Sau đây là vài nét công tác đặc trưng mà Hội đã góp một phần công sức của mình trong sự nghiệp bảo tồn văn hóa truyền thống chung của dân tộc.

Cuõng như mọi năm, sau khi tổ chức ngày Ilimo Kok Thun anh em Hội viên lại chuẩn bị lo tổ chức cho ngày Katê của năm mới. Thật là một điều lý thú và kỳ diệu cho nền văn hóa truyền thống của dân tộc, giữa ngày Ilimo Kok Thun và Ðại lễ Katê cách nhau đúng nửa năm. Ngày Ilimo Kok Thun thì diễn ra đúng vào ngày mồng một tháng giêng Chăm lịch, còn ngày Katê thì diễn ra đúng vào ngày mồng một tháng bảy Chăm lịch. Hai ngày lễ lớn nhất trong năm đã diễn ra như một sự phân chia và định đặt thật cân đối theo chu kỳ một năm của tiền nhân. Thành ra anh em Hội viên phải hoạt động liên tục để tổ chức duy trì hai ngày lễ lớn của dân tộc cho đồng hương hải ngoại.

Sau nhiều tháng chuẩn bị, Hội đã quyết định tổ chức Lễ Hội Katê năm Canh Thìn vào thứ bảy ngày 30 tháng 09 năm 2000 theo dương lịch (tức nhằm ngày mồng 4 tháng 7 Chăm lịch) để tiện cho đồng hương tham dự, tại hội trường trên đường 645 Woolcreek Drive. thuộc thành phố San Jose, tiểu bang California. Lễ hội Katê năm Canh Thìn có sự tham dự đông đảo của đồng hương Champa ở thành phố San Jose và các vùng phụ cận, như Modesto, Sacramento, San Francisco, đặc biệt có sự tham dự của một số gia đình Chăm ở tiểu bang Seatte. Về phần quan khách ngoại quốc, có một số học giả nghiên cứu về Chăm như Tiến sĩ Nakamura Rie, học giả David Sox, OÂng Robert Rosenburg, cố vấn Hội BTVH Champa, và một số quan khách Việt Nam.

Cuõng như mọi năm, Lễ hội Katê bắt đầu từ 10 giờ sáng bằng nghi thức toàn thể tham dự viên đứng nghiêm trang làm lễ dâng hoa cho Tiền Nhân, hai đại diện nhân sĩ Chăm – OÂng Ðặng Chánh Anh và OÂng Yassin Bá – trịnh trọng khiêng vòng hoa đặt lên đài “TơÔũNG NHÔứ TIEầN NHAÂN CHAMPA”, sau đó toàn thể đồng hương tham dự lễ hội hát bài CHAÊM CA “Khik Bhum Pasai”, bài hát vừa chấm dứt, toàn thể tham dự viên đứng yên một phút để tưởng nhớ các bậc tiền nhân, các vua chúa, các anh hùng liệt sĩ có công lao trong lịch sử dân tộc Champa. Khi phút Tưởng Nhớ kết thúc, toàn thể tham dự viên được mời an tọa. Kế đến OÂng Ðắc Hữu Thiên, Chủ tịch Ban Chấp Hành Hội BTVH Champa lên khán đài đọc diễn văn khai mạc Lễ hội và gởi lời chúc mừng Katê đến đồng hương Champa ở khắp các tiểu bang của Hoa Kỳ chưa có điều kiện để đến tham dự Lễ hội, đồng thời Chủ tịch Hội cuõng gởi lời thăm hỏi và chúc mừng Katê đến đồng bào Chăm hiện còn đang sống ở quê nhà. Kế đến OÂng Yassin Bá, Chủ tịch Ban Lãnh Ðạo Hội BTVH Champa lên khán đài trình bày ý nghĩa thiêng liêng của ngày Katê đối với toàn thể đồng bào Chăm, không phân biệt tôn giáo, giai cấp giàu nghèo, Katê ngày nay đã trở nên một sự kiện văn hóa không riêng của dân tộc Chăm mà cả người Kinh ở địa phương và các vùng phụ cận. Tiếp đến Bà Từ Thị, thành viên Ban Lãnh Ðạo Hội BTVH Champa, đọc tiểu sử Bà Quốc Mẫu Champa Pô Inư Nưgar để con cháu ghi lòng tạc dạ công ơn của đức Bà đối với non sông, đặc biệt đối với chế độ gia đình mẫu hệ Chăm. Kế đến là phần phát biểu cảm tưởng của ông Ðặng Chánh Anh, trưởng đoàn đồng hương Champa tại tiểu bang Seatte về tham dự Lễ hội, phát biểu cảm tưởng của ông David Sox, Bà Tiến Sĩ Nakamura, OÂng Robert Rosenburg. Cuối cùng là phần ra mắt đặc san Vijaya số 02, quà tặng ý nghĩa mùa Katê được trao tặng tay quí đồng hương tham dự Lễ hội.

Sau phần nghi thức, Hội mời quí đồng hương dùng cơm trưa thân mật, kế đến là phần trình diễn văn nghệ mừng Katê do các em thanh thiếu niên biểu diễn. Suốt gần hai tiếng thưởng thức chương trình văn nghệ, đồng hương được thả hồn thư thả qua các bài dân ca trầm buồn, qua các điệu múa quen thuộc, và qua các màn ngâm thơ Chăm. Sau cùng, đồng hương được mời xem trận đá banh giao hữu giữa đội bóng đá thanh niên Champa tại Seatte và thanh niên Champa tại San Jose. Lễ hội Katê năm Canh Thìn chấm dứt bằng những tiếng hoan hô giòn giã của các cổ động cổ vuõ cho các cầu thủ đội nhà của mình. Kết quả trận đấu là đội San Jose ghi bàn thắng với tỉ số là 2-1. Ngày Katê chấm dứt vào khoảng 6 giờ chiều cùng ngày. Riêng các em thanh niên thanh nữ còn tổ chức dạ vuõ mừng Katê đến tận khuya mới chịu thôi.

Ngoài việc lo tổ chức các ngày truyền thống cho đồng hương Chăm, Hội BTVH Champa còn tham gia “Ngày Văn Hóa Việt Nam” tại trường đại học cộng đồng Evergreen Valley thuộc thành phố San Jose do Hội Sinh viên Việt Nam trường Evergreen Valley tổ chức vào ngày 7 tháng 10 năm 2000 nhằm quảng bá văn hóa Việt Nam đến các tầng lớp Sinh viên, trí thức Hoa Kỳ hiểu thêm về văn hóa Việt Nam nói riêng và văn hóa Aứ Ðông nói chung. Hội cuõng tham gia hàng năm Hội Chợ Tết Nguyên đán với cộng đồng Việt Nam tại Fairground thuộc San Jose trong hai ngày 27 và 28 tháng Giêng năm 2001 theo Dương lịch. Hội đã góp mặt ba màn vuõ truyền thống Champa để phục vụ đồng hương Việt Nam nhân ba ngày Tết. Ngoài ra Hội cuõng thuê một gian phòng trong khu triển lãm của Hội Chợ Tết để triển lãm các mặt hàng thổ cẩm Champa, các hình cổ vật Chăm, các văn hóa phẩm do các Hội đoàn hay các cá nhân người Chăm xuất bản. Qua việc tham gia Hội Chợ Tết, đồng hương Việt Nam càng hiểu thêm về nền văn hóa Việt ngày nay không chỉ bao gồm văn hóa của khối người Kinh chiếm đa số mà còn bao gồm văn hóa của các nhóm dân thiểu số cùng chung sống trên mảnh đất Việt Nam.

Thời gian thấm thoát trôi nhanh, hết Katê lại đến ngày Ilimo Kok Thun, Hội lại tổ chức đón mừng năm mới theo Chăm lịch vào ngày 22 tháng 4 năm 2001 (Dương lịch), tại Cunning Ham Park thuộc San Jose. Lễ hội đã diễn ra trong bầu không khí nắng ấm của mùa xuân California. Cảnh vật trở nên khởi sắc sau những tháng mùa đông dài lạnh giá. Du khách Mỹ, Việt, Mễ v.v… mỗi lúc mỗi tấp nập đến công viên để giải trí nhân ngày cuối tuần. Bên cạnh đó, đồng hương Champa từ các thành phố lân cận cuõng đổ về công viên này để đón mừng năm mới theo Lịch Chăm. Lễ hội diễn ra đơn sơ nhưng không kém phần long trọng. Sau ba hồi trống Ginằng báo hiệu năm mới Chăm đã đến, các tham dự viên đứng lên làm lễ Tưởng Nhớ Tiền Nhân nhân ngày đầu năm, rồi lần lượt một số nhân sĩ Chăm lên chúc mừng năm mới cho đồng hương. Kế đến là phần trao tặng Lịch Champa cho các gia đình đồng hương, và cuối cùng là mục tặng quà đầu năm cho các cháu thiếu niên nhi đồng Champa tham dự Lễ hội. Sau phần nghi lễ, Hội mời đồng hương tham dự bữa tiệc nướng thịt ngoài trời và dùng cơm trưa thân mật, xen keõ với các tiết mục văn nghệ cây nhà lá vườn của các em thanh thiếu niên. Lễ hội đã diễn ra liên tục từ 10 giờ sáng đến 5 giờ chiều và kết thúc cùng ngày.

Từ sau Lễ hội Ilimo Kok Thun, Hội đã mở một lớp dạy “Nói đúng tiếng Chăm” cho các em thiếu niên vùng Sacramento và phụ cận do Gru Kiều Quang hướng dẫn, tại tư gia Bà Thiên Thị Liễu. Lớp học đã khai giảng vào ngày 08 tháng 05 năm 2001 và hoạt động thường xuyên, mỗi tuần học vào chiều Chủ Nhật từ 3 giờ đến 6 giờ chiều. Ngoài việc dạy nói đúng tiếng Chăm, các em còn được dạy các bài hát dân ca Chăm, các bài thơ và truyện kể Chăm, các em còn được học múa và chơi một số nhạc cụ Chăm. Quý đồng hương nào muốn cho con em tham dự lớp học xin liên lạc Gru Quang tại số phone (916) 394-0557 để biết thêm chi tiết.

Trên đây là vài nét sơ khởi hoạt động của Hội trong năm qua. Chắc chắn Hội không tránh khỏi những thiếu sót trong lúc phục vụ đồng hương qua các lễ hội truyền thống của dân tộc. Mong quí đồng hương niệm tình thông cảm. Chúng tôi sẵn sàng đón nhận mọi ý kiến phê bình và xây dựng của quí đồng hương, ngoõ hầu tổ chức chu đáo hơn cho các ngày Lễ hội tương lai của dân tộc. Hội BTVH Champa xin chân thành cám ơn quí mạnh thường quân, quí đồng hương Champa đã luôn sát cánh bên Hội, ủng hộ về vật chất cuõng như tinh thần để các ngày lễ truyền thống chúng ta được tồn tại và phát huy mãi mãi. Hội luôn xem sự hiện diện của quí đồng hương trong các ngày lễ hội là một đóng góp cao cả nhứt cho sự tồn vong của văn hóa truyền thống Champa. Mong gặp lại quí vị trong các ngày Ilimo Kok Thun và Katê năm tới.

Yava Palei
(Mùa Katê năm Tân Tỵ 2001)

 

 

.

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *