HOÀNG HẬU PARAMECVARI CỦA CHAMPA

Simhavarman XXI

Trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước từ hơn cả ngàn năm trước cho đến những thế kỷ gần đây 15, 16; qua những sự kiện lịch sử ở Trung Hoa và Việt Nam đã có những bậc quân sư đầy mưu lược, trí dũng song toàn trong vấn đề điều binh khiển tướng ; với biết bao quân hùng tướng mạnh hàng hàng lớp lớp. Với gươm đao sắt thép, với hàng vạn mũi tên vô tình thâm độc, với hàng vạn chiến mã, vó ngựa mịt mù cát bụi phủ đầu quân giặc, với những đoàn chiến tựợng hung hãn vượt núi băng sông điên cuồng dẫm nát thây giặc, phá tan thành quách, nhưng không dễ dàng khuất phục được các bậc quân vương Vua chúa trên ngôi cao trị vì bá tánh thiên hạ. Cũng không khống chế được những anh hùng nắm trong tay hàng vạn binh mã, trấn thủ tung hoành một góc trời ngang dọc như anh hùng Từ Hải vai năm tấc rộng thân mười thước cao đã làm cho triều đình Hồ Tôn Hiến bó tay điên đầu:
Anh hùng riêng một góc trời
Gồm hai văn võ xé đôi sơn hà.

Duy chỉ có loại vũ khí bằng xương bằng thịt, dịu dàng mảnh mai, đài trang khuê các đầy sức quyến rũ đó là loài hoa biết nói, những bông hoa đã làm nghiêng thành đổ nước, sụp đổ cả một triều đại huy hoàng, hay đã chế ngự được những anh hùng đầu đội trời, chân đạp đất, dọc ngang vẫy vùng như anh hùng Từ Hải đã chết đứng giữa trời cũng vì hương sắc khuynh thành của bông hoa biết nói Thúy Kiều.
Đó là trong thi ca, còn trong thực tế qua sự kiện lịch sử, những Vua chúa nhà Hậu Lý đã từng sử dụng “Mỹ nhân kế” lôi kéo những viên Châu Mục tại các vùng Cao Bắc Lạng phía bắc Việt Nam, những lực lượng quân binh thiểu số này sẵn sàng theo Tàu để làm những ngọn lửa có thể bộc phát đốt cháy thiêu rụi cả khu núi rừng Việt Bắc lúc nào không hay: như Vua Lý Thái Tông gả Công Chúa Kim Thành cho đầu mục Châu Phong là Lê Tông Thuận, Vua Lý Thánh Tông gả Công Chúa Khâm Thánh cho Hà Di Khách – châu mục Tuyên Quang và Tuyên Hóa v.v. Đối với Trung Hoa: Chiêu Quân đã cầm chân được giặc Hung Nô. Công Chúa Lý Văn Thành con của Vua Lý Thế Dân đã làm cho Can Bố, một thủ lãnh mà dân Tây Tạng cho là “Thiên Thần xuất thế” trở nên ngoan ngoãn khi kết hôn với nàng Công Chúa họ Lý này ..v.v
Các Vua chúa ngày xưa đã hiểu được vũ khí sắc bén của phụ nữ tài sắc đoan trang thùy mị, có sức thu hút mãnh liệt các bậc quân vương, anh hùng trong chốn mê cung, nên đã dùng mỹ nhân để thực hiện sách lược chính trị: dùng hôn nhân để kết tình hữu nghị hoà bình giữa các quốc gia láng giềng; hoặc để chế ngự các lãnh chúa làm Vua một cõi quanh vùng để lôi kéo họ hầu mang lại an bình cho dân tộc; hoặc dùng hôn nhân để đoàn kết tạo một sức mạnh chống lại nước thứ ba, hoặc dùng mỹ nhân kế để thực hiện mưu đồ thôn tính đất nước khác ..v.v… Sách lược dùng công chúa mỹ nhân này được thể hiện bàng bạc điển hình qua các triều đại Trung Hoa và Việt Nam như sau:
Ở Trung Hoa: Hán Vũ Đế gả Chiêu Quân cho Hồ Hàn Da, Tây Thi của Việt Vương Câu Tiễn gởi đi cho Ngô Phù Sai có mục đích làm cho nhà Ngô suy sụp và diệt vong; Ngô Phu Nhân gả cho Lưu Bị, Giải Ưu Công Chúa được Hán Vũ Đế gả cho Vua Sầm Tâu nước Ô Tôn, Lý Văn Thành Công Chúa được Vua Lý Thế Dân gả cho Vua Tây Tạng là Can Bố ..v..v…
– Ở Việt Nam: Lý Thái Tông gả Công Chúa Bình Dương cho Thân Thiệu Thái là Đầu Mục Châu Phong. Lý Thánh Tông gả Công Chúa Khâm Thánh cho Hà Di Khách là Châu Mục Tuyên Quang Tuyên Hoá . Lê Hiển Tông gả Ngọc Hân Công Chúa cho Nguyễn Huệ . Chúa Nguyễn Phúc Nguyên gả Công Chúa Ngọc Vạn cho Vua Chey-Chetta II của Cao Miên và Vua Trần Nhân Tông gả Huyền Trân Công Chúa cho Vua Chế Mân của Chiêm Thành.
Trong phạm vi bài viết này, tác giả chỉ nêu lên cuộc hôn nhân giữa Công Chúa Huyền Trân của Đại Việt và Vua Chế Mân của Chiêm Thành. Công Chúa Huyền Trân được Vua Chế Mân phong tước Hoàng Hậu với danh tước là Paramecvari Hoàng Hậu .
Trong vài trăm năm trở lại đây người ta chỉ hiểu câu chuyện tình sử Vua Chế Mân và Công Chúa Huyền Trân qua thi ca còn truyền tụng đến ngày nay của một vài tác giả ngày xưa viết theo cảm tính tự tôn và phiến diện . Cũng theo lối mòn đó, ngày nay những tập san văn nghệ, báo chí cũng thường hay dựa vào câu thơ do bia miệng truyền lại để viết về tình sử Chế Mân và Huyền Trân không được chính xác đầy đủ bởi vì thiếu sự kiện bối cảnh lịch sử .
Như sử gia Trần Trọng Kiâm đã nói: Việt Nam đến thế kỷ thứ 13 mới có lịch sử; mà các sử gia là những người làm việc dưới quyền chỉ đạo của Vua chúa, cho nên sự kiện lịch sử chưa hẳn đã được ghi lại trung thực, mà thường hay bị chính trị bóp méo ngòi bút của sử gia . Cho nên theo thiển kiến của tác giả viết bài này, chúng ta cần phải suy luận và dùng quan điểm cá nhân để soi sáng lại phần sự kiện lịch sử nào đôi lúc xét thấy còn mập mờ .
Năm 1479, sử thần Ngô Sĩ Liên là người đầu tiên tuân lệnh Vua Lê Thánh Tông sử dụng truyền thuyết dân gian để biên soạn lịch sử: Đại Việt Sử Ký Toàn Thư. Mà đã là truyền thuyết thì không thể hoàn toàn là sự thật vì truyền thuyết được nhân gian tưởng tượng thêu dệt bằng những chi tiết ly kỳ nên có phần mang tính hư cấu của nó . Do đó để tránh sự hiểu biết lệch lạc về cuộc hôn nhân giữa Huyền Trân Công Chúa và Vua Chế Mân, ít ra cũng nên hiểu biết sơ qua về bối cảnh lịch sử của thời Vua Trần Nhân Tông Đại Việt và Vua Chế Mân Chiêm Thành, vì từ bối cảnh lịch sử đó mới đưa đến cuộc tình lịch sử đầy vương giả nàỵ

Bối cảnh lịch sử thời Vua Trần Nhân Tông và Vua Chế Mân

Năm 1253, đế quốc Mông Cổ Hốt Tất Liệt xua quân xâm lăng Trung Hoa đời nha` Tống, dựng nên nhà Nguyên gọi là thời kỳ Nguyên Mông hay gọi tắt là nha` Nguyên bên Tàu .
Theo Việt Nam Sử Lược, sau khi tiêu diệt nhà Tống Trung Hoa, nhà Nguyên bắt đầu xâm lăng Đông Nam Á . Trong phạm vi bài này, chỉ xin nói đến giai đọan lịch sử đời Trần Nhân Tông và Chế Mân ở Đông Dương theo tiến trình lịch sử như sau:

1258-1288: Nhà Nguyên xâm lăng Đại Việt
Trong giai đọan 30 năm lịch sử này, nhà Nguyên 3 lần tiến quân sang xâm lăng Đại Việt nhưng đều thảm bại vì sự chống trả quyết liệt của Đại Việt . Tuy ngăn chận được ý đồ xâm lăng của quân Nguyên, nhưng Đại Việt vẫn thần phục nhà Nguyên dưới hình thức dâng cống phẩm hàng năm để tạo sự hiếu hoà giữa hai dân tộc và đây cũng là sách lược ngoại giao của Vua Trần Nhân Tông có tánh cách nhún nhường cả nể một chút để bảo tồn sự độc lập của một nước nhỏ bé bên cạnh nước phương bắc khổng lồ luôn có ý đồ thôn tính các nước liên bang. Do đó lúc nào Đại Việt cũng lo âu phập phồng đối với mộng xâm lăng bành trướng của đế quốc phưong bắc có thể xảy ra bất cứ lúc nào .
Nằm trong giai đoạn 30 năm lịch sử này của Đại Việt, vào năm 1284-1285 Vua Chế Mân Champa đã đem quân cứu viện cho Vua Trần Nhân Tông để đánh bại cuộc xâm lăng của quân Nguyên ở Nghệ An .
1282-1284: Dưới sự thống lãnh của Toa Đô, nhà Nguyên ào ạt xâm lăng Champa nhưng bị Vua Chế Mân giáng trả oanh liệt đánh bại quân Nguyên lui về cố quốc.
1292:Trên đường rút quân khỏi đảo Sumatra của nước Java (Nam Dương), quân Nguyên đổ bộ lên bơ` biển Champa lại bị Vua Chế Mân đánh bạt ra biển Nam Hải để lại cả trăm chiến thuyền tan nát và hàng vạn xác chết nằm ngổn ngang bên bờ cát trắng của miền biển Champa .
Kể từ 1253 khi Hốt Tất Liệt tiêu diệt được nhà Tống và lập nên nhà Nguyên cho đến khi Hốt Tất Liệt qua đời vào năm 1294, đây là giai đoạn lịch sử làm cho Đại Việt thời Trần Nhân Tông và Champa thời Vua Chế Mân vô cùng khốn khổ với mộng xâm lăng của quân Nguyên, và hai nhà Vua của hai quốc gia Việt – Chiêm dựa lưng vào nhau để chống quân Nguyên, đó cũng là lý do Trần Nhân Tông và Chế Mân rất có hảo cảm với nhau .

Vài đặc điểm của Vua Trần Nhân Tông và Vua Chế Mân

Vua Trần Nhân Tông

Một vị Vua anh hùng ái quốc (đánh đuổi quân Nguyên) và nhân hậu (Toa Đô nhà Nguyên tử trận lúc tấn công Đại Việt tại mặt trận Tây Kết, Vua Trần Nhân Tông đã cởi áo long bào đắp cho Toa Đô và cho mai táng theo đúng nghi lễ trang trọng).
Là một vị Vua đạo đức không tham quyền cố vị (nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông để làm Thái Thượng Hoàng, khoác áo cà sa nghiên cứu kinh Phật, tu hành trên núi Yên Tử).
Trần Nhân Tông làm Vua 13 năm, Thái Thượng Hoàng 14 năm, tất cả là 27 năm và băng hà lúc 51 tuổi .

Vua Chế Mân

Một vị Vua anh hùng ái quốc (đánh đuổi quân Nguyên) và đạo nghĩa (tha tội chết cho một viên chỉ huy quân binh Champa toan toa rập với địch quân (quân Nguyên) nhưng tước hết binh quyền đuổi về quê làm ruộng (1a); và còn là một vị Vua nhân hậu (xem xét giấy tờ tùy thân những binh sĩ quân Nguyên đã tử trận trên bờ biển Champa rồi cho hỏa táng riêng biệt từng người, bỏ tro cốt vào hủ sành riêng mỗi người và dán tên họ lên, đồng thời cấp cho một chiếc thuyền, tha tội chết cho 10 tên giặc Nguyên bị bắt sống mang theo tro cốt đuổi về Tàu (1b).
Vua Chế Mân làm Vua được 26 năm và băng hà lúc 50 tuổi .

Đại Việt dưới thời Trần Nhân Tông
Guồng máy chính trị quân sự được kiện toàn vững chắc nhờ Vua Trần Nhân Tông và các quan trong triều có nhiều tài đức. Tinh thần dân tộc đoàn
kết, kinh tế phồn thịnh, dân sinh ấm no hạnh phúc, có một nền văn hóa dân tộc nhân bản. Nhờ sức mạnh này Vua quan nhà Trần đã nhiều lần đập tan được mộng xâm lăng của Bắc phương.

Champa dưới thời Chế Mân
Hùng cường về quân sự, văn hóa nghệ thuật phát triển sáng ngời. Nền hành chánh chánh trị tổ chức vững vàng, nền kinh tế phồn thịnh và có một nền ngoại thương ngành hàng hải phát triển mạnh từ khi Vua Chế Mân kết hôn với Công Chúa Tapasi của Java (Nam Dương ngày nay).
o0o

(1a)+(1b): Theo lời kể của cụ Bố Thuận, một học giả Champa và là một chuyên viên nghiên cứu về Champa của trường Viễn Đông Bác Cổ Hà Nội trong thời kỳ Pháp thuộc

Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông và cuộc viễn du Chiêm Thành:

Vua Chế Mân là một anh hùng hào kiệt, quyết liệt với địch quân xâm lược nhưng lại là một vị Vua hiếu hòa . Tháng 3 năm 1301, Vua Chế Mân đã cử sứ thần hướng dẫn ngoại giao đoàn sang Đại Việt cùng với nhiều tặng phẩm quí giá: ngọc ngà châu báu, sừng voi, tê giác, lụa là vàng bạc với ước muốn đặt nền tảng bang giao với Đại Việt trong tình hữu nghị lâu dài để cùng tồn tại trước móng vuốt xâm lược của đế quốc Trung Hoa .
Khi đoàn sứ thần ngoại giao của Champa đến Đại Việt, lúc ấy Vua Trần Nhân Tông đã là Thái Thượng Hoàng mặc áo cà sa tu hành tại một ngôi chùa trên núi Yên Tử, nhường ngôi lại cho con là Trần Anh Tông. Đây là giai đoạn cực thịnh của Phật giáo trên đất Việt. Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông là người nhân từ sùng kính đạo Phật, say sưa nghiên cứu kinh kệ Phật pháp và yêu thích cảnh gió núi mây ngàn, thích ngao du sơn thủy đó đây và vẫn cố vấn cho Vua Trần Anh Tông trong vấn đề điều hành việc dân việc nước.
Nhân phái đoàn ngoại giao Champa được Vua Chế Mân cử đến thăm viếng ngoại giao với Đại Việt và mong muốn kết tình hữu nghị; Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông nhớ lại người xưa tức Vua Chế Mân của Chiêm Thành cách đây bảy năm đã cùng dựa lưng nhau chống trả quân Nguyên tại Nghệ An; nên để đáp lại tấm thịnh tình của Vua Chế Mân, Ngài quyết định theo chân ngoại giao đoàn Chiêm Thành về thăm Chiêm quốc và Vua Chế Mân, cùng ngao du sơn thủy nghiên cứu Phật pháp bên Chiêm Thành.
Trong bộ áo cà sa, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông và đoàn tùy tùng cùng với sứ đoàn Champa sau thời gian cả tháng trường nay đã đến kinh thành Champa . Được tin quân báo, Vua Chế Mân hân hoan ra đón tận cổng thành Đồ Bàn để mừng đón Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông Đại Việt. Một cuộc tiếp đón vô cùng long trọng dành cho một vị quốc khách. Hai nhà Vua Việt – Chiêm có nhiều điểm tương đồng hợp ý như đã nêu ở phần bối cảnh lịch sử : cùng có một quá khứ oai hùng đầy máu xương khi chống phá quân Nguyên cũng với một tâm nguyện kết tình hữu nghị để cùng tồn tại trước tham vọng điên cuồng tàn bạo của quân Nguyên; cùng đạo đức nhân hậu, anh hùng và ái quốc giống nhau, tâm đầu ý hợp đã kéo dài cuộc thăm viếng của Thái Thượng Hoàng đến chín tháng trời, được Vua Chế Mân hướng dẫn đi thăm viếng nhiều nơi danh lam thắng cảnh cũng như những địa điểm đặc biệt liên quan đến văn hóa, tôn giáo của nước Chiêm Thành như Ngũ Hành Sơn, Thánh địa Mỹ Sơn, trung tâm Phật giáo vĩ đại ở Đồng Dương ..v..v.. hều hết đều nằm trong lãnh địa Amaravati cũ tức từ Quảng Trị Thừa Thiên đến Quảng Nam Đà Nẵng ngày nay . Mỗi nơi đi qua Ngài đều lưu lại một thời gian. Lần lượt, Thái Thượng Hoàng được Vua Chế Mân hướng dẫn đi thăm viếng hầu hết các đền tháp thuộc lãnh địa Vijaya, Kâuthara và Panduranga, tới đâu cũng được các lãnh chúa mỗi vùng tiếp đón long trọng .
Đặc biệt là Tu Viện Đồng Dương là một kinh đô có một nền kiến trúc vĩ đại, một thành phố tráng lệ bậc nhất vào thời đại này tại Đông Dương, thời Vua Indravarman đệ nhị . Ngài là một vị Vua sùng bái đạo Phật; vào năm 875 Công Nguyên đã xây một Phật Viện vĩ đại lấy tên là Laksmindra-Lokesvara. Đây là một trung tâm Phật giáo Champa lớn nhất, có vô số kinh điển Phật học trong lịch sử đất nước và có một nhà sư Aán Độ nổi tiếng uyên thâm về Phật học trụ trì tại trung tâm Phật giáo này . Thái Thượng Hoàng trong bộ áo cà sa của Đại Việt đã dành hai phần ba thời gian thăm viếng Chiêm Thành để nghiên cứu Phật Pháp tại tu viện Đồng Dương .
Trong thời gian lưu lại 9 tháng ở Champa, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông cùng Vua Chế Mân tham dự những lễ hội lớn của dân tộc Champa . Ngài đã mục kích tận mắt và rất thiện cảm với dân tộc Champa trông có vẻ bình dị và hiền lương này . Ngài cũng được thưởng ngoạn những điệu múa hát theo điệu Tây Thiên Trúc (của Aán Độ) qua nghệ thuật trình diễn của các cô Chiêm nữ trong xiêm y lụa là vừa nhẹ nhàng vừa thanh thoát và những điệu múa trong cung đình Champa ảnh hưởng vũ điệu của nữ thần nghệ thuật Sravastri và thiên thần vũ nữ Apsara ..v..v.. Ngài cũng tìm hiểu những phong tục tập quán của dân tộc Champa thật thích thú .
Bao nhiêu dáng vẻ thâm nghiêm kỳ vĩ của nền kiến trúc đền tháp, tu viện, bảo tháp, Phật đường, với vô số kinh điển .v..v… với những đường nét điêu khắc chạm trổ thật tinh vi sắc sảo đã nói lên một nền hoa phong tuyệt mỹ của các điêu khắc gia Champa. Nền kiến trúc này đã tô điểm cho giang sơn gấm vóc Champa thêm phần xinh đẹp và đã nói lên sự lớn mạnh và văn minh của một dân tộc. Một đất nước xinh đẹp, mưa thuận gió hòa, đất đai phì nhiêu được xây dựng và gìn giữ bởi một dân tộc lương thiện an hoà, bởi một quân đội gồm kỵ binh, tượng binh, bộ binh và hải quân; nền kinh tế nông nghiệp phồn thịnh, một nền văn hóa nhân bản đầy bản sắc dân tộc Champa và được cai trị bởi một vị Vua Chế Mân anh hùng ái quốc, nhân hậu lịch duyệt …; chừng ấy dữ kiện đã mang đến cho Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông một cảm xúc đặc biệt, một tình cảm nồng nàn mà Ngài tưởng chừng như bị cuốn hút bởi Vua quan, lương dân và đất nước Champa đã dành cho Ngài trong cuộc viễn du kỳ thú này.

o0o

Một sáng cuối thu năm 1301, tại thành Vijaya (Đồ Bàn) mây giăng bàng bạc, không gian và thời gian như chùng lại, muốn níu gót viễn du của Thái Thượng Hoàng trong bộ áo cà sa chuẩn bị quay về Đại Việt sau 9 tháng viễn du thăm viếng Champa.

Trước mặt bá quan văn võ trong triều đình Champa, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông với khuôn mặt khôi ngô phúc hậu và cũng đầy nét uy vũ, Ngài đã long trọng tuyên bố ước gả Huyền Trân Công Chúa cho Vua Chế Mân . Đây là lời minh thị của một Thái Thượng Hoàng đầy quyền uy với triều thần Trần Anh Tông và là nhà sư uyên bác, đức hạnh và trung tín của Trúc Lâm Thiền Sư Yên Tử sơn.
Sự ước gả này để thực hiện một sách lược hoà thân của hai vị lãnh đạo quốc gia hiếu hoà Việt – Chiêm để rồi Công Chúa Huyền Trân sẽ là Hoàng Hậu Champa, Vua Chế Mân sẽ là Phò Mã Đại Việt. Hai nước láng giềng sẽ có mối liên hệ tình thân gia đình (con của Huyền Trân sẽ là cháu ngoại của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông) và còn đoàn kết liên minh với nhau cùng tồn tại và cùng đối phó với mộng xâm lược có thể xảy ra bất cứ lúc nào của đế quốc bắc phương tràn xuống các nước phía nam, đó là ý nghĩa của sách lược hòa thân của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông và Vua Chế Mân.
Sách lược hòa thân (từ ngữ Hòa Thân theo giáo sư Huỳnh Văn Lang) này đã bị triều thần Trần Anh Tông biến thành một sự đổi chát đưa đến tráo trở và thất tín sẽ đề cập chi tiết ở phần sau .

VUA CHẾ MÂN CẦU HÔN

Tháng 02/1302 Vua Chế Mân cử sứ thần Chế Bồ Đài hướng dẫn một phái đoàn hơn một trăm người đem vàng bạc châu báu, trầm hương, ngọc ngà v.v… sang Đại Việt để xin cầu hôn với Công Chúa Huyền Trân theo lời ước gả của Vua cha Trần Nhân Tông; nhưng triều thần Trần Anh Tông có người thuận có người không. Họ muốn biến đổi cuộc hôn nhân như một sách lược Hoà Thân của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông thành một chủ trương mậu dịch, ngoài lễ vật nêu trên, triều thần Trần Anh Tông còn buộc Vua Chế Mân phải nạp thêm đất đai gọi là “lễ Nạp Trưng” theo phong tục Việt Nam và Trung Hoa .
Trần Nhân Tông với uy quyền của một Thái Thượng Hoàng, Ngài không bao giờ đặt ra vấn đề đổi chát hay mậu dịch, mà vai trò Huyền Trân là một sứ giả hoà bình, dùng hôn nhân để thực hiện sách lược Hoà Thân giữa hai gia đình và hai nước láng giềng vẫn thường hay lục đục trước đây, để cùng nhau liên minh trong tình gia đình, trong tình thân giữa hai nước thực sự đoàn kết với nhau để chống lại hiểm họa xâm lăng từ đế quốc bắc phương tràn xuống lúc nào không hay; hơn nữa Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông, Ngài còn là một nhà sư Trúc Lâm của Yên Tử Sơn, ảnh hưởng sâu sắc triết lý nhà Phật, nên việc đòi đất đai của dân tộc khác là sai với tôn chỉ từ bi vô lượng vô biên, công bằng bác ái, phóng khoáng của đạo Phật và sẽ có nhân quả không tốt đẹp về sau .
Trước sức ép của triều thần Trần Anh Tông, Vua Chế Mân đành phải lấy hai châu ở biên thùy để làm “lễ nạp trưng” thoả mãn một số quần thần Trần Anh Tông đòi hỏi hầu xúc tiến cuộc hôn nhân thực hiện sách lược Hoà Thân Việt – Chiêm.
Việc hiến cống hai châu Ô Lý để làm quà sánh lễ cưới Công Chúa Huyền Trân đã bị triều thần Champa phản kháng dữ dội và thần dân Champa ở hai châu Ô và Lý cũng như cả nước Champa đều phẩn nộ trước quyết định sai trái của Vua Chế Mân; nhưng thời đó Vua là Thiên Tử nắm hết giang sơn và thiên hạ, nên dân tộc Champa đành chịu vậy trong ngấn lệ xót xa .
Ngày nay hậu duệ của Champa cho rằng việc dâng đất để làm sính lễ cưới Huyền Trân là một sự sai lầm của Vua Chế Mân vì đó là vùng chiến lược quân sự địa đầu rất quan trọng. Từ châu Ô châu Lý nhìn xuống thấy cả đồng bằng hẹp nhưng phì nhiêu và cả chiều dài của bờ biển (miền Trung ngày nay) với bãi cát trắng phau trông giống người phụ nữ nằm để lộ cặp đùi nõn nà khiến cho anh dâm đãng Hốt Tất Liệt thèm thuồng nhỏ nước miếng muốn chiếm đoạt .
Sau khi Vua Chế Mân đồng ý nạp hai châu Ô và Lý, Vua Trần Anh Tông và quần thần xem như một món lợi to lớn nên đã hân hoan gả Huyền Trân cho Vua Chế Mân vào tháng 06/1306 năm Bính Ngọ .

CÔNG CHÚA HUYỀN TRÂN TRÊN ĐƯỜNG VỀ CHIÊM QUỐC
Tháng 06 năm Bính Ngọ (1306), Vua Trần Anh Tông cử Trạng Nguyên Mạc Đĩnh Chi, Ngự Sử Đoàn Nhữ Hải và Thượng Tướng Trần Khắc Chung cầm đầu phái đoàn Đại Việt gồm nhiều quan quân hộ tống để đưa tiễn cô dâu Huyền Trân về Chiêm Thành.
Từ thủ đô Thăng Long của Đại Việt ra đến bến sông Hồng Hà, quần chúng đứng đầy dọc hai bên thành lộ với cờ xí và biểu ngữ chúc mừng chúc tụng lên đường bình an dành cho công chúa thân yêu của Đại Việt xuôi về Nam để kết duyên cùng Vua Chiêm Thành để thực hiện lời giao ước của Vua cha là Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông (quân vô hý ngôn).
Một công chúa tuổi vừa độ đôi mươi xinh đẹp, con nhà Vua chúa, học thức và đạo hạnh lại phải xa lìa tổ ấm gia đình tại cung đình, xa lìa quê hương yêu dấu, ngàn dặm ra đi, lênh đênh nghìn trùng sóng vỗ để làm dâu xứ lạ, lòng dạ nào lại không bịn rịn lúc ra đi .
Ngày xưa bên Trung Hoa, thời Hán Nguyên Đế có Vương Chiêu Quân có vẻ đẹp phi phàm trầm ngư (chìm đáy nước cá lờ đờ lặn) vương giả sang trọng. Trong ngày từ biệt Vua Hán Nguyên Đế ra đi làm Hoàng Hậu một xứ xa lạ ở nước Hung Nô, có thi nhân thời đó ở Trung Hoa làm thơ cảm thán:
Cô ơi cô đẹp nhất đời
Mà sao mệnh bạc thọ trời cũng thua
Một đi từ biệt cung Vua
Có về đâu nữa đất Hồ ngàn năm!
(Huyện Nẻ Nguyễn Thiện Kế)

Đối với Huyền Trân cũng vậy, tâm trạng nàng vô cùng ngổn ngang, vừa gạt lệ giã từ Phụ Hoàng và Mẫu Hậu, người thân, giã từ quê hương mẫu quốc đồng bào ruột thịt, vừa nao nao bồn chồn hướng về một khung trời hạnh phúc xa xôi mờ mịt chưa biết ra sao ? Những thế hệ về sau, có vài thi nhân đã cảm thông với nỗi niềm của kiếp hoa trôi dạt nên có những câu tự sự Nam Bình được dân Thuận Hóa hát theo điệu Chiêm Thành:

Nước non ngàn dặm ra đi
Mối tình chi
Mượn màu son phấn
Đền nợ Ô Ly
Đắng cay vì đương độ xuân thì …
(tác giả vô danh

o0o

Sau hồi trống giục, nàng phải bước chân xuống thuyền hoa với đoàn tùy tùng hộ tống của Đại Việt và sự hướng dẫn thủy lộ của đoàn Sứ Bộ Chiêm Thành; trong cờ xí phất phới tiễn đưa cũng có sự sụt sùi giữa kẻ đi người ở … Đoàn thuyền hoa rời bến sông Hồng để ra cửa biển xuôi về Nam.
Gió đông nam thổi nhẹ nhưng hoa sóng đại dương vẫn nở rì rào như tâm sự người đi xa, mặt biển trong xanh dưới bầu trời sáng chói của muà xuân ban ngày, và khi hoàng hôn bao trùm, cả mặt biển trở thành đen nghịt, chỉ có hàng vạn vì sao trên bầu trời lấp lánh như những hạt kim cương tô lên một bức họa ánh sáng thâm trầm. Lòng cô gái xuân thì trên đường vu qui rộn rã không biết bao nhiêu tâm sự …
Lời Phụ Hoàng, người cha già kính yêu đã căn dặn trước khi về Chiêm Quốc: những tháng ngày trước đây Phụ Hoàng đã viễn du xứ Chiêm Thành, đất nước họ đẹp đẽ, một dân tộc hiền lương có nền văn hóa riêng biệt rực rỡ . Chế Mân là một vị Vua biết yêu thương nòi giống, một anh hùng hào kiệt, lịch duyệt và nhân hậu, không phải là một hôn quân bạo chúa . Con hãy làm tròn bổn phận một sứ giả hoà bình, đem lại tình thân thiện giữa hai dân tộc Việt – Chiêm. Đối với Chế Mân sau này sẽ là phu quân của con, con phải biết đạo tam tòng tứ đức, phu xướng phụ tùy của người phụ nữ Á đông và phải xứng đáng là một “mẫu nghi thiên hạ” . Nghĩ đến lời Phụ Hoàng còn văng vẳng bên tai, lòng nàng se lại và ấm áp hơn rồi chìm dần trong giấc ngủ mơ hoa, bồng bềnh trên sóng nước đại dương trôi dần về Chiêm Quốc.
Trong khi đó ở Chiêm Quốc, Vua Chế Mân cử quan Ngự Sử Chế Bồ Đài cầm đầu một số quần thần, binh lính và toán Ngự Lâm Quân theo hộ giá nhà Vua để đón rước cô dâu Huyền Trân cùng phái đoàn Đại Việt tại hải cảng Pat-Thinưng (Thị Nại Bình Định ngày nay)
Sau những ngày lênh đênh trên biển cả mênh mông, đoàn thuyền hoa đưa tiễn Công Chúa Huyền Trân của Đại Việt đã vào đến lãnh hải Vijaya (Bình Định) và hướng dần vào cặp bến cảng Pat-Thinưng do sự hướng dẫn của đoàn Sứ Bộ Chiêm Thành.
Công Chúa Huyền Trân lòng dạ bồn chồn muốn sớm trông thấy mặt Vua Chế Mân, nhưng hơi lo âu vì nếu phu quân Chế Mân quá dị dạng như anh chàng Trương Chi thì làm sao đây hỡi Phụ Hoàng của con! Liệu con có làm nổi những lời khuyên của Phụ Hoàng kính yêu hay không ?
Đoàn thuyền hoa Đại Việt vừa cặp sát vào cầu bến cảng Pat-Thinưng thì đoàn quân binh, quần thần, toán ngự lâm quân, các nữ tỳ .v..v… cùng Vua Chế Mân đã có mặt ở bến cảng trước rồi .

Khi một Hòa Thượng trong phái đoàn Đại Việt cùng các vị quần thần như Trạng Nguyên Mạc Đĩnh Chi, Thượng Tướng Trần Khắc Chung, Ngự Sử Đoàn Nhữ Hải bước lên bờ cảng thì quần thần và Ngự Sử Chế Bồ Đài Chiêm Thành đã đón chào thân mật, trong khi đó Vua Chế Mân từ trên kiệu vàng rực rỡ bước ra, con người cao lớn, nước da sáng, mũi cao, tóc hơi gợn sóng phía trước, đôi mắt sáng ngời thoáng nét đa tình và dáng vẻ hào hoa phong nhã nhưng không kém phần uy dũng của một quân vương, ngang hông mang một thanh kiếm báu với vỏ kiếm bằng vàng, chuôi kiếm bằng ngà voi khảm ngọc . Đầu đội chiếc mũ bằng vàng cao hình trụ, trên đỉnh nhọn của mũ có gắn một viên ngọc tỏa ra ánh sáng với nhiều màu sắc khác nhau trông vừa đẹp mắt vừa uy nghi. Mình mặc áo lụa thượng hạng màu trắng, đường viền cổ áo, hai tay áo và song song với hai hàng nút đều bằng kim tuyến bằng vàng lấp lánh, và một đai vàng dát mỏng thắt ngang lưng, khoác ngoài một chiếc áo lông bào . Chân mang hia màu đen có thêu hình con chim Garuda màu đỏ …

Huyền Trân Công Chúa từ trong kiệu hoa, sau khi cô tỳ nữ nhẹ vén màng che trước kiệu hoa, nàng nhìn ra ngoài thấy Quốc Vương Chế Mân, đôi má nàng ửng hồng lên, ý nghĩ về Chiêm Quốc bây giờ không những để làm sứ giả hòa bình mà còn đến Chiêm Thành với lòng dạ băng trinh của một cô thanh nữ xuân thì vu qui về nhà chồng; nàng thầm cảm ơn Phụ Hoàng đã khéo chọn cho nàng một đấng phu quân xứng đáng để sửa túi nâng khăn. Huyền Trân nhẹ nhàng bước ra khỏi kiệu hoa, e ấp thẹn thùng, khép nép; nàng chắp hai tay trước ngực cuối mình quì phục xuống chào, Vua Chế Mân lật đật đến sát bên nàng đưa hai tay nhẹ nhàng đỡ nàng đứng dậy. Như hai luồng điện âm dương giao cảm; đôi bàn tay nhỏ bé thon thả xinh đẹp của nàng nhẹ nhàng như cánh bướm đậu trên nụ hoa thật ấm áp trong đôi lòng bàn tay của Quân Vương. Bằng một giọng êm đềm dịu vợi, Công Chúa Huyền Trân tâu: Xin đa tạ Thánh Thượng đã nhọc công đón tiếp bằng tiếng Champa (Triều đình Trần Anh Tông mời một người Chăm sống ở Đại Việt dạy tiếng Chăm cũng như phong tục và văn hóa Champa trước khi nàng lên đường về Chiêm Quốc). Vua Chế Mân đăm đăm nhìn nàng trong sự ngạc nhiên, không ngờ nàng ăn mặc y phục trang sức theo mỹ thuật Champa, lại nói được cả ngôn ngữ Champa. Rồi nhà Vua nở nụ cười và ân cần hỏi nàng có khỏe không, ta rất lo âu sóng nước trùng dương làm nàng mệt mỏi, ta xin lỗi nàng. Công Chúa Huyền Trân duyên dáng chắp tay cuối đầu khẽ tâu: nhờ hồng ân của Thánh Thượng, thần thiếp và tất cả mọi người trong đoàn thuyền hoa đều khỏe mạnh, chỉ có chút say sóng.

Vua Chế Mân nhẹ nhàng dìu Huyền Trân lên kiệu vàng rực rỡ, những chiếc kiệu nhỏ hơn để dọc một hàng sau dành cho các đại diện triều thần Trần Anh Tông và các quần thần Champa; những thành phần nhỏ hơn đi ngựa lững thững theo sau, cùng với toán ngự lâm quân, binh lính hướng về thành Vijaya (thành Đồ Bàn). Con đường từ hải cảng Pat-Thinưng đến cửa thành Đồ Bàn dài khoảng 8 km. Hai bên đường là hai hàng dương liễu óng ả mượt mà xanh thẩm như đón chào cô dâu từ Đại Việt đến .
Đoàn rước dâu rời khỏi bến cảng Pat-Thinưng chẳng bao lâu, chỉ còn một dặm nữa đến thành Đồ Bàn. Hai bên đường tới đây không còn cây dương, chỉ có trồng hoa Vong, hoa Phượng, hoa Quỳ dọc hai bên đường trông rất được mắt. Quần chúng Champa đứng đón hai bên đường với áo quần đẹp đẽ, cờ xí phất phới, biểu ngữ giăng đầy, chiêng trống hòa lẫn với lời hô chào vang dậy chào đón cô dâu Đại Việt.
Thành Đồ Bàn rộng mênh mông, thành quách tráng lệ vây quanh. Bên ngoài thành Đồ Bàn, phía Tây của thành:
– Nơi ngựa hí chuông rền vang trong gió
(Chế Lan Viên)
Phía Nam thành:
Đây chiến thuyền nằm mơ trên sông lặng
Bầy voi thiêng trầm mặc dạo quanh thành
(Chế Lan Viên)
Khi Quốc Vương Chế Mân và hai phái đoàn đưa rước Công Chúa Huyền Trân vào trong khuôn viên cung đình, trước mắt Huyền Trân:
Đây điện các huy hoàng trong ánh nắng
Những đền đài tuyệt mỹ dưới trời xanh
(Chế Lan Viên)
Huyền Trân như lạc vào cõi mộng, khi đăm chiêu suy nghĩ, khi ngẩn ngơ nhìn những lâu đài điện các, gác tía cung son, tháp nước, miếu đường, đại sảnh nguy nga .v..v… không biết bao nhiêu khu được xây dựng theo hàng lối ngay thẳng nếp na, với những công trình kiến trúc vĩ đại tráng lệ, thâm nghiêm hòa hợp bởi hai nền văn minh kiến trúc của Chiêm Thành và Aán Độ, tất cả đều xây dựng bằng gạch, được sơn phết đẹp mắt . Cả khu triều đình rộng lớn đồ sộ ấy đều được lát gạch Bát Tràng, trông nổi bật rực rỡ . Cũng trong khuôn viên triều đình, ngoài lầu son gác tía, còn có những hương liệu kỳ nam, trầm hương, những loài hoa quí như hoa lan, hoa Champa; chim ưng, chim yến, bạch tượng .v..v… cung tần, mỹ nữ, hoa gấm lụa là v.v.. đã nói lên một sức sống đầy thi vị trong một thế giới cung đình riêng biệt, thế thì tại sao có người dị nghị cho Chiêm Thành là man di ? Thật không trung thực chút nào, chỉ do đố kỵ tự tôn mà ra . Thảo nào Phụ Hoàng không ngớt lời khen ngợi đất nước Chiêm Thành. Đang khi với ý nghĩ miên man, Quốc Vương Chế Mân khẽ bảo với Huyền Trân: nàng và các nữ tỳ sẽ được các cung nữ Chiêm Thành đưa vào hậu cung nghỉ ngơi chờ ngày mai thiết triều để chính thức sắc phong Hoàng Hậu cho Công Chúa theo lời ta đã hứa với Thái Thượng Hoàng của Đại Việt tức thân phụ của nàng trước đây .

LỄ PHONG TƯỚC HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA THÀNH HOÀNG HẬU PARMECVARI CỦA CHIÊM THÀNH

Lễ phong tước Hoàng Hậu cho Công Chúa Huyền Trân được tổ chức trọng thể . Tất cả các vị lãnh chúa từ các lãnh địa Amaravati, Vijaya, Kâuthara, và Panduranga đều có
mặt từ hôm trước như đã dự định. Các bậc tăng lữ, các quần thần văn võ đều tề tựu đông đủ . Các quan Phủ quan Huyện và các đoàn thể quần chúng quanh vùng thành Đồ Bàn đều có mặt trong triều đình để làm cho lễ phong tước được long trọng .
Công Chúa Huyền Trân được các tỳ nữ Chiêm Thành và viên quan đặc trách lễ tấn phong hướng dẫn Công Chúa vào đại sảnh sau khi phái đoàn Đại Việt đã đến trước và ngồi vào vị trí ấn định sẵn .
Vua Chế Mân từ trong nội cung bước ra với dáng vẻ uy nghi, đường bệ pha lẫn với phong cách hào hoa phong nhã của một Quốc Vương văn võ song toàn. Tất cả mọi người trong đại sảnh thiết triều đều quì phục xuống nghênh chào bệ hạ . Vua Chế Mân vội vã bước đến hai tay nhẹ nhàng đỡ lấy Công Chúa Huyền Trân đứng dậy và dìu nàng ngồi vào chiếc bành kỷ dát vàng bọc quanh viền bên cạnh chiếc ngai vàng khảm ngọc dành cho Hoàng đế . Ngài truyền cho mọi người bình thân. Sau đó Quốc Vương Chế Mân long trọng tuyên bố : “Trong không gian đại sảnh của cung đình Champa, hôm nay, tại thời khắc vàng son của lịch sử này, Công Chúa Huyền Trân chính thức là phu nhân của Trẫm, ta phong tước Hoàng Hậu cho nàng với tước hiệu là Hoàng Hậu Paramecvari của Champa . Hoàng Hậu Paramecvari là mẫu nghi thiên hạ và cũng là nàng dâu của dân tộc và đất nước Champa . Những tràng pháo tay tung hô vang dội cả cung đình . Quốc Vương Chế Mân chỉ thị cho viện Hàn Lâm phụng chỉ viết tờ Chiếu để nhà Vua ban hành bố cáo cho thần dân toàn quốc Champa để tri tường .
Sau đó đại diện triều đình Đại Việt lên chúc mừng Hoàng đế Chế Mân và Hoàng Hậu Paramecvari được an khang trường thọ để chăn giữ muôn dân Champa và đem lại sự hòa thân đoàn kết giữa hai dân tộc Việt – Chiêm, cùng kiến tạo hòa bình, cùng tồn tại trước mọi mưu đồ xâm lăng từ nước khổng lồ phương bắc .

o0o

Đến khi hoàng hôn vừa bao phủ vạn vật, không gian và vũ trụ chìm trong ánh sáng của trăng sao huyền hoặc; nơi cung đình Champa hoa đăng nở rộ sáng trưng khắp nội thành Vijaya . Vua Chế Mân và Hoàng Hậu Paramecvari đôi trai tài gái sắc hàng đầu của dân tộc Champa đã mở dạ tiệc linh đình để mừng Tân lang và Tân giai nhân và mừng tước vị Tân Hoàng Hậu Paramecvari của Champa.
Với Công Chúa Huyền Trân, trước khi từ giã quê hương Đại Việt lên đường về Chiêm Quốc đã được triều đình Đại Việt chuẩn bị hành trang chu đáo cho nàng về việc hội nhập văn hóa Champa; từ ngôn ngữ, ăn mặc phục sức, văn hóa nghệ thuật. Do đó nàng phục sức theo cung cách Chiêm Thành, sử dụng ngôn ngữ Chiêm Thành và đã biết rành rẽ những vũ khúc cung đình nơi điện ngọc cung vàng của triều đình Champa .
Để mở đầu dạ tiệc, Vua Chế Mân cũng nổi tiếng là hào hoa đã khẽ nghiêng vai nhẹ nhàng đưa tay mời Hoàng Hậu Paramecvari, Tân lang và Tân giai nhân mở đầu dạ tiệc qua vũ khúc “Mia – Harung” (vũ khúc này cách đây một ngàn năm mà ngày nay nhạc sĩ Champa Quảng Đại Tửu người Ninh Thuận đã sáng tác theo nội dung và điệu mới mà dân tộc Chăm hiện đang múa hát vào dịp có lễ hội của dân tộc Chăm). Vũ khúc Mia-Harung cũng là loại vũ khúc cung đình hoan ca . Hoàng Hậu Paramecvari trong bộ nhung y rực rỡ, với chiếc khăn quàng bằng kim tuyến đỏ với tua vàng lấp lánh, quàng từ trên vai trái xuyên hông phải . Chiếc thắt lưng dát mỏng bằng vàng khảm ngọc lấp lánh ôm nhẹ tấm lưng ong với dáng người thon thả cao ráo, làn da trắng mịn màng làm nổi bật Hoàng Hậu Paramecvari như tiên nữ giáng trần bên cạnh một Quân Vương hào hoa đa tình và phong độ, với nước da sáng, mái tóc một chút gợn sóng phía trước, đôi mắt sáng ngời trong một thân thể cao ráo cân đối .
Nhạc trống, kèn nổi lên khi khoan khi nhặt, khi náo động như trời đổ mưa, khi khoan như gió thoảng ngoài .Jaya Simhavarman III (tức Vua Chế Mân) và Paramecvari (Huyền Trân Công Chúa) tay trong tay, mắt trong mắt, chìm đắm trong những nhịp múa khi nhanh lúc đuổi nhau, kẻ tiến người lui, khi nương tựa vào nhau, khi nàng mềm mại như một cành hoa lan, lúc ẻo lả như một ngọn trúc mềm trước gió, chàng phải nhạy bước nhanh tay đỡ lấy tấm thân ngọc ngà, họ đã thực sự không phải say nồng trong men rượu mà trong men nồng hạnh phúc qua những động tác múa mà lịch sử hai quốc gia cũng như định mệnh của Thượng Đế đã an bài cho họ .
Trong khung cảnh lộng lẫy nơi cung đình với hoa đăng sáng rực như trân châu, qua vũ khúc Mia-Harung của cung đình mà Vua Jaya Simhavarman Đệ Tam cùng Hoàng Hậu Paramecvari đã mở đầu buổi dạ tiệc, đoàn sứ thần Đại Việt nghĩ rằng thảo nào Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đã không chọn một mỹ nhân nào trong nước Đại Việt để gả cho Vua Chế Mân hầu thực hiện sách lược hòa thân mà lại chọn ngay con gái ruột xinh đẹp của mình . Sau màn vũ Quân Vương và Hoàng Hậu chấm dứt, cả cung đình vang lên nhiều tràng pháo tay khen ngợi . Nhà Vua dìu Hoàng Hậu trở về vị trí cũ, đêm dạ tiệc được tiếp tục với những điệu múa Tây Thiên Trúc qua nghệ thuật trình diễn của các cô Chiêm Nữ trong cung đình với xiêm y lụa là vừa nhẹ nhành vừa thanh thoát . Những điệu múa cung đình Champa ảnh hưởng vũ điệu của nữ thần nghệ thuật Sravastri và vũ điệu Thiên Thần Vũ Nữ Apsara cũng được đoàn vũ nữ cung đình biểu diễn thật tuyệt vời cùng với dàn trống đệm gồm ba mươi nhạc công, ngoài ra các nhạc cụ dân tộc cổ điển dân gian Champa như kèn Saranai, trống đôi Ginăng, trống chiếc một người sử dụng như Paranưng .v..v… cũng được dùng hòa âm khi trình bày những khúc nhạc dân ca .
Dạ yến tiệc có đủ sơn hào hải vị, các loại rượu đặc biệt của Champa và của những quốc gia lân cận. Mọi người vừa thưởng thức nghệ thuật ca vũ, rượu ngon trà ấm, những thức ăn tuyệt hảo sang trọng trong đời sống cung đình:

Đây ánh ngọc lưu ly mờ ảo .
Vua quan Chiêm say đắm thịt da ngà,
Những Chiêm nữ mơ màng trong tiếng sáo,
Cùng nhịp nhàng uyển chuyển uốn mình hoa .
(Chế Lan Viên)

Khi dạ tiệc chấm dứt, mọi người nghiêm chỉnh tiễn đưa Quốc Vương và Hoàng Hậu về cung son gác tía, thế giới riêng tư của Quân Vương và Hoàng Hậu. Trong chốn mê cung này, Tân lang và Tân giai nhân cùng cạn hai chung rượu nồng ấm sắt son và trong Hoa Tiên có câu:

Bấy lâu chút mảnh riêng tây
Aùi ân này đến đêm này là xong .

Sau năm năm cầu hôn và chờ đợi, Quân Vương Chế Mân bây giờ mới thực sự trùng phùng với giai nhân ngày tháng đợi chờ . Hai người nhoài đi trong giấc điệp … Những con Oanh vàng và mấy con chim Vành Khuyên phía sau vườn thượng uyển hót vang lên, Quốc Vương và Hoàng Hậu vừa thức giấc thì vừng thái dương đã chiếu rọi nơi khung cửa ngọc … và lại bắt đầu một ngày mới .

o0o

Sau những tuần trăng mật, Vua Chế Mân trở lại lo việc triều chính . Hoàng Hậu Paramecvari, bà ta không những là một nhịp cầu nối liền tình đoàn kết thâm sâu của hai dân tộc Việt-Chiêm mà còn là một người đàn bà luôn bên cạnh Vua Chế Mân (bên Tây Cung). Hoàng Hậu Tapasi ở bên Đông Cung, bà này đời sống đóng kín hơn. Hoàng Hậu Paramecvari còn lo việc an nguy của dân tộc và đất nước Champa để xứng đáng là “Mẫu nghi thiên hạ” . Quốc Vương và Hoàng Hậu Paramecvari cùng đi thăm viếng lương dân, quan sát đời sống của dân để có kế hoạch lo cho nhơn quần xã hội Champa được ấm no hạnh phúc, đồng thời chiêm ngưỡng cảnh trí thiên nhiên đẹp đẽ của giang sơn chồng. Quốc Vương và Hoàng Hậu lần lượt thăm viếng những địa danh đặc biệt nổi tiếng trên đất nước Champa như:
Ngũ Hành Sơn: để ra mắt Thần Linh Champa, vì nơi đây có những khóm mây ngủ quên trên lưng chừng đồi; cảnh trí như sương khói mùa thu bao phủ cả rừng cây, cả những hang động thiên nhiên rộng và sâu nhưng đầy mùi hương trầm và đèn sáp sáng trưng, vốn là nơi thờ phượng thần linh hiển linh của dân tộc Champa .
Thánh Địa Mỹ Sơn do Vua Bhadravarman xây dựng hồi cuối thế kỷ thứ IV công nguyên. Quốc Vương và Hoàng Hậu cầu nguyện trước Thần Bhadresvara là đấng toàn năng của đất nước và dân tộc Champa và quì lạy trước Thần Shiva là đấng toàn năng chỉ đạo đời sống vương quyền Champa và còn là một biểu tượng tâm linh cội nguồn của dân tộc Champa . Đây là một trung tâm hành hương lớn nhất của Champa với nền kiến trúc rực rỡ nguy nga .
Tu Viên Đồng Dương: ở Quảng Nam (Indrapuna) Quốc Vương và Hoàng Hậu đến lạy Phật. Đây là một trung tâm Phật giáo Đại Thừa nguy nga đồ sộ lớn nhất ở Đông Nam Á trong thời điểm lịch sử này, do Vua Indravarman Đệ Nhị xây dựng hồi thế kỷ thứ 9 . Nơi đây, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông là phụ hoàng của Hoàng Hậu Paramecvari đã trải qua nhiều tháng để nghiên cứu Phật Pháp.

Dạo chơi vườn Mai Uyển tại miền đất thuộc châu Panduranga, giữa Cà Ná và Vĩnh Hảo tức ranh giới giữa tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận ngày nay . Vườn Mai Uyển này gồm có Bạch mai, Hoàng mai, và Hồng mai tọa lạc tại một địa thế hùng vĩ của núi rừng và sự mênh mông của biển cả (một bên là biển Thái Bình Dương, một bên là chi nhánh của dãy Trường Sơn Việt Nam, vườn Mai Uyển ở giữa). Nghĩa là một bên là màu xanh của biển cả, một bên là màu xanh của núi rừng, ở giữa là vườn Mai Uyển với hoa trắng hoa vàng hoa Mai hồng hoà lẫn với màu xanh cỏ cây và hoa rừng đủ loại tạo thành một bức tranh màu sắc tuyệt đẹp . Người ta đồn rằng khi Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông ước gả Huyền Trân Công Chúa cho Vua Chế Mân, Ngài (Vua Chế Mân) đã lập sẵn vườn Mai Uyển này để tặng cho Huyền Trân Công Chúa. Nhưng thực sự đây chỉ là lời đồn do sự tưởng tượng của thi ca, vì vườn Mai này do thiên nhiên hiến tặng cho dân tộc và đất nước Champa, cũng như mạch suối “Khoáng Tuyền” cũng có ở vùng này gọi là suối Vĩnh Hảo cũng nằm hóc núi khu vườn Mai Uyển này . Có lẽ Quốc Vương Chế Mân và Huyền Trân Công Chúa cũng đến thăm viếng ở đây . Trong thời Pháp thuộc, người Pháp có lập nhà máy khai thác mạch suối khoáng chất này để vô chai gọi là “nước suối Vĩnh Hảo” đem bán khắp nơi trong nội địa, không rõ có xuất cảng hay không . Kẻ viết bài này lúc còn là học sinh trung học thường đến đây tắm và uống nước suối với chanh đường thật là tuyệt vời giống như soda chanh đường vậy .
Vườn Mai Uyển, như trên đã nói là đã có sẵn trong thiên nhiên của vùng đất Panduranga, Vua Chế Mân chỉ tô điểm sửa sang lại cho đẹp đẽ không có vẻ hoang dã nữa . Mỗi độ xuân về vườn Mai này nở rất đẹp . Khi Huyền Trân Công Chúa chính thức thành Hoàng Hậu Paramecvari của Champa trong mùa xuân đầu tiên trên đất nước Champa, Hoàng Hậu Paramecvari và Vua Chế Mân cùng sánh bước với nhau nhiều lần trong vườn Mai Uyển của muà xuân năm 1307 trong tình nghĩa phu thê để rồi sau mùa xuân năm đó, vào tháng 05/1307 Vua Chế Mân băng hà . Sau đó vườn Mai Uyển không ai chăm sóc nữa, dần dà trở nên hoang dã như xưa . Bảy trăm năm qua, ngày nay trở lại khu vườn Mai đó nay chỉ còn là dấu tích, lác đác đó đây những bụi Mai vàng nhắc nhở nhân gian về một quá khứ đẹp đẽ của một cuộc tình vương giả giữa Vua Chế Mân và Huyền Trân Công Chúa Đại Việt ngày xưa .
Trở lại Quốc Vương Chế Mân và Hoàng Hậu Paramecvari trong đời sống Hoàng cung; Vua Chế Mân là một phu quân phong độ và lịch duyệt. Ngài thật sự yêu thương Hoàng Hậu xinh xắn yêu kiều, mang đến cho Hoàng Hậu những hương vị ngọt ngào của đời sống phu thê và Hoàng Hậu tỏ ra là một phụ nữ Á Đông thấm nhuần Nho giáo với câu tam tòng tứ đức. Một người vợ ngây thơ (20 tuổi) hiền thục, một Hoàng Hậu đức hạnh xứng đáng là một mẫu nghi thiên hạ . Đời sống trong Hoàng cung thật êm đềm cũng có vẻ kiêu sa và cũng rực rỡ huy hoàng của một mệnh phụ triều đình .
Hoàng Hậu thường thăm viếng ủy lạo chuà chiền trong kinh thành, cầu xin cho hai quốc gia Chiêm-Việt được quốc thái dân an. Lập nhiều khu tế bần để giúp đỡ lê dân bá tánh, chăm sóc nuôi nấng người già cả tật nguyền đơn chiếc cút côi . Đôi lúc Quốc Vương và Hoàng Hậu cùng ngồi trên một cái bành nệm êm có lọng che sặc sỡ được gắn chặt trên lưng một thớt voi với sự điều khiển của một quản tượng chuyên môn rành nghề, băng suối lên ngàn ngao du sơn thủy cùng với toán Ngự Lâm quân theo hầu, một quan thái gia lo về ẩm thực cùng quân lính theo hậu vệ . Cuộc sống phu thê giữa Quốc Vương và Hoàng Hậu đang trải qua những ngày tháng êm đềm hạnh phúc trong một giai đoạn yên bình của lịch sử, trong sự hòa thân tốt đẹp của hai quốc gia Việt – Chiêm, thì bất hạnh lại đến với Hoàng Hậu Paramecvari, với triều đình và dân tộc Champa là Quốc Vương Chế Mân băng hà vào tháng 05/1307 năm Hưng Long thứ 15. Cả triều đình Champa đau buồn vì sự ra đi vĩnh viễn của một Quốc Vương anh hùng đạo đức này .
Hoàng Hậu Paramecvari đang mang trong mình giọt máu của Quốc Vương và Hoàng Hậu, nàng đau nhói tâm cang, nỗi lòng quặn thắt, nước mắt nhạt nhòa vĩnh biệt phu quân . Cuộc hôn nhân vương giả do sự an bài của lịch sử hai quốc gia nhưng những tháng ngày bên nhau ấy đã tạo nên một tấm chân tình sắt son giữa Quốc Vương và Hoàng Hậu vừa tròn một năm thì rơi vào mệnh bạc !

VUA CHẾ MÂN BĂNG HÀ, CÔNG CHÚA HUYỀN TRÂN VỀ CỐ QUỐC

Sau khi Vua Chế Mân băng hà, triều thần Trần Anh Tông lấy cớ sợ Huyền Trân phải lên dàn hỏa với Vua Chế Mân theo tục lệ của người Chiêm Thành, nên đã cử Thượng Thư Tả Bộc Xạ Trần Khắc Chung và An Phủ Sứ Đặng Vân (Đặng Thiệu) sang Chiêm Thành phúng điếu tang lễ rồi tìm cách cướp Huyền Trân về Đại Việt . Phái đoàn Đại Việt đề nghị với triều đình Champa cho Huyền Trân Công Chúa ra bờ biển làm lễ chiêu hồn cho nhà Vua, xong rồi trở về lại Hoàng cung. Triều đình Champa tin tưởng rồi chấp thuận.
Nhưng, khi Hoàng Hậu Paramecvari đến bờ biển thì Trần Khắc Chung dùng thuyền nhẹ cướp lấy Huyền Trân đưa về Đại Việt . Cuộc hải hành đưa Huyền Trân về Đại Việt đáng lý ra không quá hai tháng vì lúc này gió chướng Đông Bắc chưa mạnh, nhưng đã kéo dài đến mười tháng mới về đến Thăng Long thành. Sự kiện cướp Hoàng Hậu này gây phẩn nộ cho triều thần Champa . Còn việc đưa Công Chúa Huyền Trân về lại Thăng Long quá chậm trễ đưa đến hai quan điểm khác nhau sau đây:

Quan điểm thứ nhất:
Sở dĩ kéo dài đến 10 tháng lênh đênh trên biển cả vì Trần Khắc Chung tìm cách tư thông với Huyền Trân, vì thời gian trước kia Trần Khắc Chung cũng thương thầm Huyền Trân ?
Giáo sư Huỳnh Văn Lang, tác giả cuốn “Những Công Chúa Sứ Giả”, tập II, trang 117 có ghi rằng: “Về lại, Thái Thượng Hoàng không phạt Trần Khắc Chung mà lại phạt Huyền Trân Công Chúa như là người đàn bà mất nết, bắt cạo đầu vào chùa tu cho đến chết .”

Nếu quả thật là tư thông với Trần Khắc Chung sau khi chồng chết chưa mãn tang ? thì:
Thương thay cô gái quạt mồ
Hại thay cô gái xách vồ đập xăng!

Dù sao đi nữa thì cũng:

Nhất dạ phu thê bá vạn ân!

Hay là:

Đã trót tương phùng trong một quán
Dẫu trà ôi rượu nhạt cũng là duyên
(không rõ tác giả)

Phương chi một Công Chúa hiểu câu Tam tòng Tứ đức, một mệnh phụ của triều đình, một mẫu nghi thiên hạ, làm như vậy thật là tàn nhẫn đối với Chế Mân, đau lòng xót dạ cho những người trong cuộc; ôi thôi “Hai châu Ô, Lý vuông ngàn dặm”!
Sách Đại Việt Sử Ký Toàn Thư tập II, trang 92, Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam, nhà xuất bản Khoa học – Xã Hội có ghi chép như sau: “Khắc Chung dùng thuyền nhẹ cướp lấy Công Chúa đem về rồi tư thông với Công Chúa đi đường biển loanh quanh, chậm chạp lâu ngày mới về đến kinh đô .
Hưng Nhượng Đại Vương ghét lắm, mỗi khi thấy Khắc Chung thì mắng phủ đầu: (Thằng này là điềm chẳng lành đối với nước nhà . Họ tên nó là Trần Khắc Chung thì nhà Trần rồi mất vì nó chăng?). Khắc Chung thường sợ hãi né tránh.
Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: Thói gian tà của Trần Khắc Chung thực quá quắt lắm! Không những hắn giở trò chó lợn ở đây mà sau này còn vào hùa với Văn Hiến vu hãm Quốc Phụ Thượng Tể tức Huệ Vũ Đại Vương Trần Quốc Chẩn vào tội phản nghịch làm chết oan đến hơn trăm người . Thế mà hắn được trọn đời phú quí .
Khổng Tử nói: “Kẻ gian tà được sống sót là may mà thoát tội chăng?” Song, sau khi hắn chết gia nô của Thiệu Vũ Vương (con của Quốc Chẩn) đào xúc hắn lên mà vằm nhỏ ra thì lời thánh nhân càng đáng tin.
Về Huyền Trân, kẻ viết bài này mạo muội nghĩ rằng: nàng là người đoan chính vì là huyết thông nhân từ đạo hạnh của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông. Tuổi 20 cũng còn ngây thơ, chỉ sợ mưu mô và cạm bẫy quỉ khốc thần sầu của Trần Khắc Chung làm ảnh hưởng đến nhân phẩm ngọc ngà của nàng. Dù sao nàng cũng chỉ là một nạn nhân của một tấn tuồng chánh trị của triều thần Trần Anh Tông.

Quan điểm thứ hai:
Theo tác giả Mường Giang trong tập sách “Qua Những Nẻo Đường Bình Thuận”, nơi trang 204 và 205, tác giả ghi rằng: “Về việc bia miệng căn cứ chuyện Khắc Chung cứu Huyền Trân, sau đó gần một năm mới đưa về nước, mà cho rằng hai người đã tư thông. Chuyện này đến nay vẫn là huyền thoại vì chính sử không hề nhắc tới vì là lời đồn. Theo sử liệu, trong phái đoàn sang Chiêm Thành giải cứu Công Chúa Huyền Trân lúc đó rất đông đảo, ngoài chủ tướng họ Trần còn có An Phủ Sứ Đặng Vân, phương chi Thượng Tướng Trần Khắc Chung là người rất có danh vọng đời Trần, ông còn là một thiền sư, đã từng đề bạt cho tập “Tuệ Trung Thượng Sĩ Ngữ Lục” do nhà sư Pháp Loa biên tập, Vua Nhân Tông hiệu đính. Bao nhiêu đó đủ thấy đạo đức của ông, vì vậy sau khi về triều Trần Khắc Chung vẫn được từ Vua tới dân chúng kính nể ngưỡng mộ, qua các triều Anh Tông, Minh Tông. Sau rốt theo sử cho biết Vua Anh Tông rất nghiêm khắc, nếu quả thật Trần Khắc Chung tư thông với Huyền Trân, làm nhục quốc thể Đại Việt, liệu ông thoát được sự trừng phạt của triều đình lúc đó như Thượng Phẩm Nguyễn Hưng chỉ tội đánh bạc mà đã bị Anh Tông ra lệnh đánh đến chết vào tháng 03 năm Bính Thân 1296.
Theo Thiền Sư Nhất Hạnh, trong “Am Mây Ngủ”: phái đoàn Đại Việt đi chia buồn với Chiêm Thành còn có An Phủ Sứ Đặng Vân, các quan, binh lính và bao nhiêu thủy thủ lành nghề để chuẩn bị thủy chiến khi cướp Công Chúa chứ đâu phải chỉ Trần Khắc Chung mà nói có chuyện tư thông? Do đó câu ca dao trên chỉ do sự tưởng tượng của những người đa nghi về cuộc hành trình dài quá mức thôi .

o0o

Thứ 1 Tục lệ Champa không hề bắt buộc các hoàng hậu, thứ phi phải lên dàn hỏa với nhà Vua khi băng hà . Trong dân gian Champa cũng không có tình trạng vợ lên dàn hỏa với chồng, bởi vì trong lễ hỏa táng, trên giàn hỏa chỉ có một thi hài đặt trong một cái “Cung” rồi phủ quần áo đẹp lên thi hài . Một cái nhà bằng giấy đủ màu sắc rất đẹp gọi là: “Thang Thuơr” đặt trên cái cung đó, thi hài nằm trong lòng cái cung và dưới vòm “Thang Thuơr ”. Trên đỉnh cái nhà giấy này có một con bò ngũ sắc tức là bò Thần, người Chăm gọi là Limow-Kapil, tiếng Phạn gọi là Kapila . Con bò Thần Limow-Kapil chỉ đưa một linh hồn duy nhất cho một lễ hỏa táng. Linh hồn này được con bò Thần Limow-Kapil đưa qua sông Khawphar (giòng sông ngăn cách trần gian và thế giới vĩnh hằng) để qua một thế giới “KHÔNG CÙNG”

Thứ 2 Các vị tăng lữ, tu sĩ là các vị sư cả Bà La Môn là những người trực tiếp thi hành những thủ tục hỏa táng cũng không thấy có ghi trong kinh điển Champa theo đạo Bà La Môn nói về việc lên giàn hỏa của Hoàng Hậu khi nhà Vua băng hà; có nghĩa là không có tục lệ đó .

Thứ 3 Như đời Vua Pô Rômê Champa theo đạo Bà La Môn, có ba người vợ: một người Chăm tên là Bia Sutki, người Việt là Công Chúa Ngọc Khoa tên Chăm là Nai Bia Lith, một người thứ ba gốc Tây Nguyên Rhadé tên Bia Tanchank. Khi Vua Pô Rômê qua đời cũng không có bà nào lên dàn hỏa cả .

Thứ 4 Theo tục lễ hỏa táng, khi một người qua đời dù Vua, quan, hay thứ dân, thì lễ hỏa táng sẽ được thực hiện từ ba đến bảy ngày .
Ngày xưa vào thời Chế Mân và Huyền Trân chưa có điện thoại, chưa có máy bay, chưa có tàu thủy tàu hỏa … mọi sự liên lạc thông tin đều bằng ngựa, bằng thuyền buồm.
Khi Vua Chế Mân băng hà, quân báo sẽ dùng ngựa về Thăng Long báo tin, rồi Thăng Long cử phái đoàn đến phúng điếu có nhanh lắm cũng mất gần hai tháng. Chừng ấy nếu quả thật có tục lệ hoàng hậu, thứ phi .v..v… phải lên giàn hỏa với Vua, thì bảy ngày sau khi Vua Chế Mân băng hà Hoàng Hậu Paramecvari tức Công Chúa Huyền Trân đã thành tro cùng với Chế Mân. Lúc ấy phái đoàn Đại Việt đến thì còn Huyền Trân đâu nữa mà cứu hay cướp.

Thứ 5 Hơn ai hết, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông khi thăm viếng Chiêm Thành đã ở lại 9 tháng với Vua Chế Mân; trong thời gian này đủ cho Ngài biết về văn hóa và tôn giáo cùng phong tục tập quán Champa rồi . Có người cha nào dại dột đem con gái ruột của mình gả cho một người mà sau này sẽ bị lên giàn hỏa để thiêu sống cùng chồng (Vua Chế Mân)? Cùng lắm nếu muốn dùng mỹ nhân kế để thực hiện sách lược Hoà Thân hay thôn tính gì đó thì kiếm một cô gái nhan sắc nào trong từng lớp dân chúng hay con quan huyện quan phủ nào đó v.v.. như trường hợp Chiêu Quân bên Trung Hoa chỉ là con của một Tri Phủ Châu Việt tỉnh Hồ Bắc người ma Hán Nguyên Đế đã phong làm Công Chúa để gả cho Hồ Hàn Da của Hung Nô . Tội gì phải gả Huyền Trân để bị lên giàn hỏa ?!
Qua năm điểm trình bày nêu trên Champa không có tục lệ bắt hoàng hậu, thứ phi, phi tần v.v.. phải lên giàn hỏa với nhà Vua khi băng hà .

o0o

Do đó, việc triều thần Trần Anh Tông đi cướp Hoàng HậuParamecvari của Champa (tức Huyền Trân) vì sợ lên giàn hỏa với Vua Chế Mân chỉ là một cái cớ không trung thực. Đây chỉ là một sự bội tín . Huyền Trân bây giờ đã là Hoàng Hậu Paramecvari của Champa, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử . Bây giờ nàng đã có Hoàng Tử Chế Đa Gia, giọt máu của Vua Chế Mân và Hoàng Hậu Paramecvari (tức Huyền Trân) vẫn còn có trọng trách duy trì sách lược Hoà Thân của Thái Thượng Hoàng đối với hai dân tộc Việt-Chiêm.
Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: “Nhân Tông đem con gái gả cho Vua Chiêm Thành là nghĩa làm sao ? Nói rằng khi đi chơi đã trót hứa gả, sợ thất tín thì sao không đổi lại lệnh đó có được không? Vua giữ ngôi trời mà Thượng Hoàng đã xuất gia rồi, Vua đổi lệnh thì có khó gì, mà lại đem gả cho người xa không phải giống nòi để thực hiện lời hứa trước , rồi sau lại dùng mưu gian trá cướp về, thế thì TÍN ở đâu ?” (Tham chiếu Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, tập II trang 90).
Giáo Sư Huỳnh Văn Lang, tác giả cuốn sách “Những Công Chúa Sứ Giả Trung Hoa và Việt Nam” đã phát biểu rằng: “Chế Mân chết tháng 05 năm 1307. Đại Việt sai Trần Khắc Chung qua Chiêm Thành gọi là đi phúng điếu Vua Chiêm, nhưng thực ra để
lập kế cướp Huyền Trân Công Chúa đem về nước, đúng ra là tiền đã trao, cháo đã múc, nhưng múc rồi lại lấy lại , đúng là thủ đoạn của một chị bán hàng chơi cái trò gian lận . Nhân dân và quần thần nhà Trần có hãnh diện thế nào thì hãnh diện, nhưng nhân dân Chiêm Thành từ quí tộc tới thường dân đều nhìn nhận đó là một quốc nhục cần phải trả bằng mọi giá .” (Trích Những Công Chúa Sứ Giả Trung Hoa và Việt Nam, tập II trang108).
Từ những nguyên nhân nêu trên đã được vài tác giả nêu lên, sau này đã mở đường cho Chế Chi con của Chế Mân, Chế Năng cháu của Chế Mân và cho tới Chế Bồng Nga và dân tộc Chiêm Thành đã bất chấp tương quan lực lượng đôi bên đã đem hết tinh thần tự ái dân tộc trả thù cho Chế Mân cho đất nước và dân tộc Champa đòi lại sính lễ Châu Ơ, Châu Lý mặc dù hành động tự ái dân tộc chỉ đem lại sự tan nát đớn đau triền miên cho dân tộc Chiêm Thành chứ làm sao thắng nổi sức mạnh của Đại Việt gấp hơn mười lần đối với Chiêm Thành.

Nhà Sử học Phạm Văn Sơn đã nói:
– “Duy việc Trần Khắc Chung lập mưu đưa Huyền Trân trở về nước sau khi Chiêm Vương qua đời, muốn sao ta cũng phải nhận là một việc bất tín đối với Chiêm Thành. Thì phản ứng của nước Chiêm là lẽ dĩ nhiên và chính đáng.” (Việt Sử Toàn Thư – Phạm Văn Sơn, trang 203).
“ … Còn người Việt đã thắng một canh bạc không lương thiện lắm lại còn ra bộ não nùng xót xa …” (Việt Sử Toàn Thư – Phạm Văn Sơn, trang 203).

o0o

THI CA VÀ BIA MIỆNG LIÊN QUAN ĐẾN CUỘC HÔN NHÂN HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA VÀ VUA CHẾ MÂN

Tiếc thay cây quế giữa rừng
Để cho thằng Mán thằng Mường nó leo .

hay:
Tiếc thay cây quế Châu Thường
Để cho thằng Mán thằng Mường nó leo .

Cụ Nguyễn Văn Mại đậu Phó Bảng hai khóa (1885 và 1889) tự là Tiểu Cao (tự ý xem mình là đồ đệ xa xưa của danh sĩ Cao Tiên bên Tàu) đã giải thích rằng hai câu thơ trên phát xuất từ đời Vua Lý Thái Tông (1028-1054) dùng mỹ nhân để gả cho những lãnh chúa các vùng thượng du Bắc Việt giáp với Trung Hoa để họ khỏi quấy phá những làng mạc thượng du bắc phần Việt Nam và biến họ thành những phên dậu để ngăn quân Tàu . Người Mán người Mường ngày xưa ở các vùng cao miền bắc Việt Nam giáp với ranh giới Trung Hoa chứ không ở miền trung Việt Nam.

Năm 1301, gần ba trăm năm sau, Vua Trần Nhân Tông gả Công Chúa Huyền Trân cho Vua Chế Mân Chiêm Thành, một vài tác giả thi ca và bia miệng cũng dùng những câu thơ trên hoặc ngộ nhận hoặc hễ nói đến những câu thơ trên người thời nay nghĩ đến cuộc hôn nhân giữa Huyền Trân Công Chúa và Vua Chế Mân . Thực sự cuộc hôn nhân giữa Huyền Trân và Vua Chế Mân là giữa hai quốc gia có tiến trình lịch sử, có chủ quyền độc lập trên chính trường quốc tế, có một nền văn học nghệ thuật riêng biệt nhằm thực hiện sách lược Hòa Thân giữa hai quốc gia Việt – Chiêm.
Những câu thơ trên cũng có thể do vài anh thi sĩ thất chí hay vài anh hủ nho bất tài viết ra để rót vào miệng dân gian thời đó còn lưu truyền đến ngày nay .
Cây quế đó do Vua Trần Nhân Tông trồng và chăm sóc chu đáo đẹp đẽ mượt mà thơm tho bóng lưỡng . Thằng Mán thằng Mường nào có thiên hạ trong tay, có cả giang sơn gấm vóc giàu đẹp; còn là anh hùng, phong thái lịch duyệt đôn hậu, đầy đủ phẩm chất của một người đàn ông hay là một đấng tu mi nam tử thì Ngài gả cho . Còn kẻ vô tài thất đức, bản chất ma mảnh, tỵ hiềm kỳ thị, dù là thằng Tây thằng Tàu nào đi nữa Thái Thượng Hoàng không thèm gã . Đừng ngồi đó mà mặc cảm tự tôn hảo, mang nặng thiên kiến u tối lỗi thời:

Trâu ta ăn cỏ đồng ta
Đừng cho trâu lạ ăn qua đồng mình

Bài tự sự sau đây được viết và hát theo điệu Nam Ai của Chiêm Thành về Huyền Trân Công Chúa và Vua Chế Mân:

Nước non ngàn dặm ra đi, mối tình chi
Mượn màu son phấn đền nợ Ô Ly .
Đắng cay vì đương độ xuân thì
Số lao đao hay nợ duyên gì
Má hồng da tuyết, quyết liều như hoa tàn trăng khuyết
Vàng lộn với chì
Khúc ly ca cớ sao mà mường tượng Nghê Thường
Thấy chim hồng nhạn bay đi, tình tha thiết
Bóng dương hoa Quỳ
Nhắn một lời Mân Quân, nay chuyện mà như nguyện
Đặng vài phân vì lợi cho dân
Tình đem lại mà cân
Đắng cay muôn phần
(tác giả vô danh)

Qua bài thơ Tự Sự nêu trên, không hiểu đây là tâm tư nỗi lòng của Công Chúa Huyền Trân hay của thi nhân nào đó có chút lòng kỳ thị và tự tôn (vàng lộn với chì), hay của quần thần nào đó trong triều đình cũng có để ý đến Huyền Trân nhưng tay vói không tới, tiếc rẻ cho một hồng nhan ôm cầm thuyền viễn xứ, sửa túi nâng khăn cho một người khác giống rồi trút tâm sự não nề như vậy .

o0o
Sau đây là bài thơ của Thái Xuyên Hoàng Cao Khải viết trong thời kỳ Pháp thuộc (1850-1933) liên quan đến Huyền Trân Công Chúa và Vua Chế Mân:

Đổi chác xưa nay khéo nực cười,
Vốn đà chẳng mất lại thêm lời .
Hai châu Ô Lý vuông ngàn dặm,
Một gái thuyền quyên đáng mấy mươi .
Lòng đỏ khen ai lo việc nước,
Môi son phải giống mãi trên đời .
Châu đi rồi lại châu về đó
Ngơ ngẩn nhìn nhau một lũ Hời!

Qua bài thơ trên Thái Xuyên Hoàng Cao Khải đã diễn tả nỗi vui mừng sung sướng của gã thương buôn đổi chác dối lừa, còn xuýt xoa hảnh diện tưởng thế là vinh dự là văn minh.
Ý thơ và ngữ pháp dùng trong bài thơ thật không phải là một cử nhân trí thức, có đọc sách thánh hiền, có tâm cang đạo đức . Đã thắng một canh bạc không lương thiện, còn mỉa mai tự thị bằng những ngôn từ hỗn xượt (ngơ ngẩn nhìn nhau một lũ Hời) xúc phạm đến dân tộc khác .
Trong thời kỳ Pháp thuộc, biết bao nhà cách mạng Việt Nam yêu nước đấu tranh đòi độc lập, để thoát khỏi ách nô lệ của thực dân Pháp, nhưng Hoàng Cao Khải lại ôm chân thực dân Pháp để dày xéo dân tộc Việt Nam và còn mỉa mai cười nhạo cho người Chăm, một dân tộc thiểu số đã tan nhà nát cửa mà đáng lý ra ông ta cũng phải góp tay với mọi người Việt khác để bù đắp cưu mang và đùm bọc họ .

o0o

Champa là một dân tộc đã lập quốc từ cuối thế kỷ thứ hai sau công nguyên, nhưng qua khoa khảo cổ học đã khai quật được nền văn hóa Sa Huỳnh đã nói lên sự hiện hữu của dân tộc này tại giải đất miền Trung Việt Nam ngày nay từ mấy ngàn năm trước công nguyên và là một dân tộc bản địa .
Một dân tộc đã lập quốc trước Đại Việt 700 năm, có một nền văn hóa riêng biệt rực rỡ, một nền kinh tế nông nghiệp phồn thịnh, một binh lực không đến nỗi hèn yếu ít ra từ thế kỷ thứ IV đến thế kỷ thứ XIV.
Nhưng lịch sử có sinh tồn có biến đổi và có tái diễn, đó là một qui luật tất yếu của lịch sử . Do đó sự sụp đổ hoàn toàn của quốc gia Champa cho dù bất cứ nguyên nhân nào cũng đều nằm trong qui luật tất yếu đó .
Ngày nay Vương Quốc Champa cổ này không còn nữa, chỉ còn lưu lại dấu tích nền văn minh kiến trúc và điêu khắc kỳ vĩ thâm nghiêm, như Thánh Địa Mỹ Sơn được tạo dựng từ thế kỷ thứ IV và tiếp theo đó là những công trình kiến trúc đền tháp còn lưu lại dọc miền Trung Việt Nam ngày nay và đã nằm vào vị trí của nền văn hoá đa dạng của Việt Nam.
Trong cuộc hôn nhân giữa Huyên Trân Công Chúa và Vua Chế Mân, qua thi ca và bia miệng nêu trên quả thật phát xuất từ định kiến mặc cảm tự tôn của một số thi nhân người Việt . Thi ca có vai trò ghi lại những sinh hoạt của con người, của nhân loại theo trình tự của thời gian; nhưng trong thi ca cũng có những ngòi bút bất công, bồi bút, khinh thế ngạo vật, ngông cuồng ngạo mạn theo cảm tính và nội tâm bất ổn, nên thi ca đôi khi đã để cho hậu thế không ít xót xa phiền muộn .
Ngày xưa người Trung Hoa mắc bệnh tự cao tự đại, ỷ vào dân số đông nhất hoàn cầu nên lấy thịt đè người chứ chẳng có thực chất văn minh gì, coi ai cũng là man di mọi rợ, không có văn hóa, không có kỷ cương, chỉ có mình là trung tâm của vũ trụ nên tự xưng mình là Trung Hoa, rồi xua quân đánh chiếm Đại Việt, Chiêm Thành, gọi các nước phía nam, kể cả Đại Việt đều là bọn Nam Man.
Nước nào cũng có văn hóa, có lịch sử, có kỷ cương. Mặc dù phong tục tập quán khác nhau, ngôn ngữ khác nhau, vóc dáng màu da khác nhau, trình độ văn minh tiến hóa khác nhau tùy theo điều kiện và hoàn cảnh riêng của mỗi dân tộc . Nhưng, giữa cái tốt đẹp và xấu xa, giữa cái độc ác và lương thiện, giữa đạo đức và tàn bạo họ đều có cái nhìn giống nhau và những điểm này mới là mẫu mực là thước đo để đánh giá một dân tộc văn minh hay man rợ .
Victor Hugo (1802-1885) một văn hào nổi tiếng người Pháp đã phân tích: “Sự cao cả của một dân tộc không được đo lường bằng những con số, cũng như sự cao cả của một con người không được đánh giá theo tầm vóc lớn bé . Đơn vị duy nhất để đánh giá một dân tộc chính là nếp sống đạo đức và truyền thống cao đẹp của dân tộc ấy .”
Nói theo quan điểm của nhà viết sử Trần Gia Phụng: “Nếu Chế Mân không cưới Huyền Trân thì Huyền Trân sẽ như các công chúa khác của nhà Trần, không nổi tiếng trong lịch sử . Nếu không có Huyền Trân thì cuộc phát triển về phương nam của người Việt sẽ chậm lại, và biết đâu lịch sử sẽ chuyển dòng theo một hướng khác?” (Những Câu Chuyện Lịch Sử của Trần Gia Phụng, tập III, trang 138).
Như vậy, nếu Chế Mân không chịu cưới Huyền Trân để kết tình hữu nghị giữa hai nước. Và biết đâu nếu quân Nguyên không dừng lại để trải qua giai đoạn thụ hưởng trước khi suy tàn, mà cứ tiếp tục xâm lăng Đại Việt với sự hỗ trợ tích cực của Chế Mân thì chiều hướng lịch sử Đại Việt sẽ đi về đâu? Và đó mới là viễn kiến của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đã ước gả Huyền Trân Công Chúa cho Vua Chế Mân một cách vô điều kiện để thực hiện sách lược Hòa Thân (nói theo từ ngữ của Giáo Sư Huỳnh Văn Lang) giữa hai nước lân bang Việt – Chiêm. Chế Mân đã tặng hai châu Ô và Lý để làm sính lễ, người Phò Mã Đại Việt hào hoa này thay vì được sự cảm ơn hay ít ra cảm tình từ phiá Đại Việt nhưng thi ca và bia miệng vẫn tự tôn tự đại lại cho là thằng Mán thằng Mường, nước đen nước đục … khiến về phía người Champa mất hai châu Ô và Lý nghĩ đến sự “qua cầu rút ván” hay “được cá quăng nơm”. Và đó là cách sống văn minh hay sao ?! Ở các nước văn minh phương Tây chỉ cần nhường một bước cho một người đi qua, họ đã cảm ơn rồi .
Nhưng, triều thần Trần Anh Tông không có nhãn quan chính trị trông xa nhìn rộng như Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông, đã biến cuộc hôn nhân Hoà Thân giữa Huyền Trân và Chế Mân thành một cuộc đổi chác lừa lọc và bất tín là nguyên nhân đưa đến những cuộc trả thù đẫm máu của những Vua Chiêm sau này như Chế Chi trả thù cho cha, Chế Năng trả thù cho ông nội đánh qua đánh lại kéo dài đến giai đoạn Chế Bồng Nga xuất hiện, một nhân vật phi thường cũng vì tự ái dân tộc và trả thù cho Chế Mân (vì cướp Huyền Trân) đã tạo những chiến thắng oanh liệt làm suy yếu nhà Trần, bao phen làm cho Vua tôi nhà Trần phải bỏ thành Thăng Long mà chạy, khiến cho nhà Trần suy yếu phải để cho thiên hạ và giang sơn lọt vào tay nhà Hồ; đó là hậu quả bất tín của triều đình Trần Anh Tông đối với Chế Mân và dân tộc Chiêm Thành.
Như đã nói ở phần trên: Trần Khắc Chung dùng thuyền nhẹ cướp lấy Công Chúa Huyền Trân đem về rồi tư thông với Công Chúa ?!”
Hưng Nhượng Đại Vương ghét lắm, mỗi khi thấy Khắc Chung thì mắng phủ đầu: (Thằng này là điềm chẳng lành đối với nước nhà . Họ tên nó là Trần Khắc Chung thì nhà Trần rồi mất vì nó chăng?) (Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, tập II, trang 92). Lời tiền nhân càng đáng tin thật; vì bây giờ nhà Trần đã suy sụp, để thiên hạ và giang sơn lọt vào tay nhà Hồ .
Phần Chế Mân tặng hai châu Ô và Châu Lý để làm quà sính lễ không phải vì Chế Mân đa tình nên si tình Huyền Trân, vì trước đó Chế Mân chưa bao giờ thấy mặt Huyền Trân. Hơn nữa bên cạnh Chế Mân còn có Hoàng Hậu Tapasi tức nàng Công Chúa xinh đẹp sắc xảo của nước Java (Nam Dương ngày nay). Đây là một sách lược Hoà Thân giữa Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông và Vua Chế Mân sau thời gian dài hội kiến với nhau ở cung đình Champa . Việc ước gả Huyền Trân cho Chế Mân là ý kiến riêng tư của Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông. Mục đích của Chế Mân là phải kết thân bằng mọi giá với Đại Việt để có sự ổn định an ninh chính trị phía bắc Champa hầu củng cố ngai vàng của ông ta . Trong khi đó Chế Mân đã kết hôn với Công Chúa nước Java là Hoàng Hậu Tapasi để phát triển ngành ngoại thương bằng đường hàng hải, liên minh quân sự với Java trên tư thế một Phò Mã của xứ này và gây uy thế ở Đông Nam Á đồng thời mở rộng đất đai về phương nam sau khi tặng hai châu Ô châu Rí cho Đại Việt do sức ép của triều thần Trần Anh Tông trong sính lễ cưới Huyền Trân.
Nhưng than ôi! Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên. Chế Mân đã băng hà lúc 50 tuổi trong khi đang chung sống với Huyền Trân. Trần Nhân Tông băng hà lúc 51 tuổi .

HOÀNG HẬU PARAMECVARI
VÀ NHỮNG XÓT XA MIÊN VIỄN CỦA VẠN LỚP DÂN CHIÊM

Trong sự tìm về đối với Hoàng Hậu Paramecvari của dân tộc Champa, thiết nghĩ cũng xin nêu ra đây một vài công chúa mỹ nhân đã được các triều đại Trung Hoa đem gả cho các vua chúa, thủ lãnh của vài nước nhỏ khác để đem lại sự hiếu hòa, hữu nghị, tránh cảnh binh đao, đem lại sự an bình giữa các dân tộc lân bang với nhau; cùng vài phu nhân trinh liệt khác để từ những tấm gương phản chiếu đó, ta có thể nhìn lại thiên chức của Hoàng Hậu Chiêm Thành Paramecvari từ thời quá khứ vàng son của triều đại Vua Jaya Simhavarman Đệ Tam, tức Vua Chế Mân:

Công Chúa Vương Chiêu Quân (2), nàng có một sắc đẹp phi phàm, trầm ngư (chìm đáy nước cá lờ đờ lặn), là một trong bốn mỹ nhân đẹp nhất Trung Hoa: Tây Thi, Điêu Thuyền, Dương Quí Phi, và Vương Chiêu Quân.
Hán Nguyên Đế phong tước Công Chúa cho Chiêu Quân và gả cho thủ lãnh Hô Tàn Tà của nước Hung Nô . Công Chúa Chiêu Quân được thủ lãnh Hô Tàn Tà phong tước Ninh Hồ Hoàng Hậu .
Khi Hô Tàn Tà qua đời, Ninh Hồ Hoàng Hậu tiếp tục sống trên đất nước Hung Nô với hoàng tử, cùng góp sức xây dựng đất nước Hung Nô ngày thêm tươi đẹp và tình đoàn kết hai nước Hán Hung ngày càng bền chặt .
Ninh Hồ Hồ Hoàng Hậu sau này già đi và qua đời trên quê hương của chồng và được vua quan, thần dân Hung Nô vô cùng thương tiếc kính yêu .

– Công Chúa Lý Văn Thành (3)
Vua Đường Thái Tông (Lý Thế Dân) một nhân vật vĩ đại của Trung Hoa, gả Công Chúa Lý Văn Thành cho Vua Tây Tạng là Can Bố để kết tình hữu nghị của hai nước lân bang và lôi kéo họ về với Đại Đường Trung Hoa . Nàng được Can Bố phong làm Hoàng Hậu và thường cầu xin Phụ Hoàng Lý Thế Dân giúp đỡ nước Tây Tạng phát triển nền kinh tế định canh thay vì du canh và đem lại phồn thịnh cho Tây Tạng .
Khi Vua Can Bố băng hà, nàng cầu siêu cho chồng, rồi dong ruổi yên ngựa trên đất nước Tây Tạng để hoàn tất công trình xây dựng của Vua Can Bố, phu quân của Hoàng Hậu . Sau này khi nàng qua đời, được triều đình và nhân dân Tây Tạng làm lễ quốc táng trọng thể; dân Tây Tạng quì phục với bao nước mắt sụt sùi tiễn biệt, và dân cả nước Tây Tạng lập miếu thờ Hoàng Hậu Lý Văn Thành . (Công Chúa Sứ Giả – Huỳnh Văn Lang, tập I trang 238)
– Ngô Phu Nhân
Ngô Phu Nhân là em gái của Ngô Tôn Quyền là vua nước Đông Ngô . Quân sư Chu Du (Tức Chu Công Cẩn) và Vua Ngô Tôn Quyền gả Công Chúa Ngô Phu Nhân cho Chúa Lưu Bị nước Thục (Hán), với kế sách bắt giữ Chúa Lưu Bị khi Ngài về nước Đông Ngô làm đám cước với Công Chúa Ngô Phu Nhân, mục đích để đổi lấy đất Kinh Châu . Khi đám cưới xong, Lưu Bị phát giác được âm mưu này nên tìm cách trốn khỏi nước Đông Ngô về lại Hán để bảo vệ đất Kinh Châu . Công Chúa Ngô Phu Nhân là lá ngọc cành vàng, nằm lòng câu tam tòng tứ đức của người con gái Giang Đông do đó nhất quyết rời nước Ngô cùng trốn theo chồng về đất Hán . Tâm trạng và sự thủy chung của Công Chúa Ngô Phu Nhân được nhà thơ Tôn Thọ Tường cảm thán:
(2)+(3): Theo Huỳnh văn Lang: ” Những cơng chúa sư gỉa” tập I trang 111 và 211

Cật ngựa (a) thanh gươm vẹn chữ tòng
Ngàn thu rạng tiết gái Giang Đông
Lìa Ngô bịn rịn chòm mây bạc,
Về Hán trau tria mảnh má hồng .
Son phấn thà cam dầy gió bụi
Đá vàng chi để thẹn non sông .
Ai về nhắn với Chu Công Cẩn,
Thà mất lòng anh đặng bụng chồng

(a) Cật ngựa là yên ngựa .

Trong lịch sử nhân loại cũng có nhiều giai nhân mệnh phụ trung trinh tiết liệt với phu quân để trở thành lưu danh muôn thuở … :
Trong lịch sử Việt Nam, bà Nguyễn Thị Kim vợ Vua Lê Chiêu Thống là một giai nhân, là phận hồng nhan tiết hạnh, khi nhà Vua băng hà, bà uống độc dược quyên sinh để theo chồng về nơi chín suối:
………
Thôi thôi nước cũ đây là hết
Năm lạy linh tiền chứng thiếp trung.
(Nhà thơ Dương Bá Trạc)

Trong lịch sử Trung Hoa, khi Hạng Vũ bị quân Lưu Bang vây trong mặt trận Cai Hạ, nàng Ngu Cơ xinh đẹp của Hạng Vũ tự đập đầu vào tảng đá để ø chồng rảnh tay đối phĩ với Lưu Bang

Quốc phá gia vong bất kế sinh
Ngu Cơ thiết thạch thủ trung trinh.

– Trong lịch sử Chiêm Thành có Vương Phi Mỵ Ê (tức Bia Mih-Ai) là phu nhân của vua Jaya-Parame Svaravarman Đệ I .
Năm Giáp Thân 1044, Lý Thái Tông đem binh đánh Chiêm Thành. Tướng Quách Gia Dĩ, cấp chỉ huy binh lực Champa phản bội giết Vua Chiêm rồi đầu hàng giặc. Lý Thái Tông bắt Vương Phi Mỵ Ê, cung tần, nhạc nữ xuống thuyền về Đại Việt . Khi đoàn chiến thuyền Đại Việt đến địa phận Phủ Lý, Vua Lý Thái Tông thấy Vương Phi Mỵ Ê có nhan sắc nên sai quan Trung Sứ mời nàng sang chầu Ngự Thuyền của Vua . Vương Phi Mỵ Ê quấn chăn quanh mình rồi gieo mình xuống giòng nước sâu tuẩn tiết để giữ tiết hạnh với phu quân.
Cảm thương cho giai nhân trung trinh tiết liệt, nhiều nhà thơ trong đó có thi hào Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu, thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp, đã sáng tác những lời thơ trác tuyệt để ca tụng mảnh hồng nhan Vương Phi Mỵ Ê . Gần đây nhất, trong đầu thế kỷ thứ 21 này, một nhà thơ đương thời cảm phục tấm lòng trinh liệt của một Vương Phi Chiêm Thành nêu trên đã sáng tác lời thơ thất ngôn tứ tuyệt để ca ngợi một hồng nhan trinh liệt như sau:

Đêm khuya tiếng khóc hồn vong nữ
Thành cũ cung son lớp bụi mờ
Trinh tiết mượn dòng sông gởi xác
Nghìn năm còn tạc mộ bia xưa
(Thảo Ca Nguyễn Xuân Phần)

o0o

Cry, beloves country
(Khóc lên đi ôi quê hương yêu dấu)
Alan – Paton

Đối với Hoàng Hậu Paramecvari của Chiêm Thành, khi Vua Chế Mân băng hà, triều thần Trần Anh Tông cử Trần Khắc Chung lập mưu cướp Hoàng Hậu Paramecvari (Huyền Trân) về lại Đại Việt . Sự kiện này chẳng những làm cho triều đình và nhân dân Champa dưới thời đó phẫn nộ mà cho đến ngày hôm nay đã bảy trăm năm (700 năm) trôi qua với biết bao đổi thay của thời cuộc, biết bao cảnh thương hải biến vi tang điền mà lòng dân Chiêm vẫn còn bàng bạc những nỗi sầu vạn đại . Lịch sử đã xoay vần bảy trăm năm mà tưởng như mới ngày hôm qua của mùa xuân năm Bính Ngọ 1306, Hoàng Hậu Paramecvari (lúc đó là Công Chúa Huyền Trân) sang Chiêm Quốc theo lệnh nghiêm đường Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông và sánh lễ hai châu Ô và Châu Rí để làm mẫu nghi thiên hạ của sứ sở này . Lúc đó Hoàng Hậu mới 19 tuổi xuân thì, một Công Chúa xinh đẹp ngây thơ phúc hậu bước vào lòng muôn dân Chiêm Quốc với cờ xí rợp trời của toàn dân Champa nghênh đón, với muôn đóa hoa hàm tiếu trong những tiếng hót líu lo của các loài chim, với những đoàn chiến tượng vang rền tiếng hú, với tiếng chuông rền báo động, hoà lẫn trong tiếng hí của những đoàn chiến mã quanh thành, cùng quan quân v..v… của triều đình Champa … Tất cả con người và tạo vật thiên nhiên của đất nước thân yêu của Chiêm Thành như hòa nhập lại để cung thỉnh gót ngọc của Hoàng Hậu bước vào cung đình Vijaya (Đồ Bàn) để cùng với Chiêm Vương Chế Mân trên ngôi cao trị vì thiên hạ, của một dân tộc an hoà lương thiện, của một đất nước được thiên nhiên ưu đãi với đất đai mầu mỡ phì nhiêu, với nguồn hải sản vô tận, với muôn loại gỗ quí, với kỳ hoa dị thảo v..v…
Nhưng rồi chỉ một năm sau, định mệnh đã xuống tay một cách phũ phàng khắc nghiệt đối với Chiêm Vương Chế Mân, với nhân dân và đất nước Champa: Chiêm Vương Chế Mân băng hà; một vì sao đã vụt tắt, cả không gian Chiêm Quốc như chìm đắm trong bóng tối . Mặc dù triều đình Champa vẫn nối gót Chiêm Vương Chế Mân tiếp tục công việc triều chính cai quản đất nước săn sóc muôn dân; nhưng toàn dân Champa vẫn kỳ vọng vào “Nhịp Cầu Vàng” của Hoàng Hậu nối liền tình thân thiện hai quốc gia Việt – Chiêm, còn tin tưởng tuyệt đối vào Hoàng Hậu Paramecvari, mẫu nghi thiên hạ của dân Chiêm vì lúc đó Hoàng Hậu đã có hoàng tử Chế Đa Gia; cho dù Chế Chi (con Hoàng Hậu gốc người Chiêm đã qua đời) lên thay Phụ Vương, nhưng Hoàng Hậu Paramecvari vẫn còn là Hoàng Thái Hậu nơi Tây cung với Hoàng Tử Chế Đa Gia; và với uy tín của Hoàng Hậu đối với Đại Việt (Hoàng huynh Trần Anh Tông là Vua Đại Việt vẫn còn đó), Hoàng Hậu sẽ có uy quyền để ảnh hưởng các triều thần Champa trong vấn đề cai quản đất nước Chiêm Thành chờ Hoàng Tử Chế Đa Gia khôn lớn rồi sẽ nối nghiệp Hoàng Huynh Chế Chi, chừng ấy Hoàng Hậu sẽ là mẫu hậu Vua Champa!
Một Chiêu Quân, một Lý Văn Thành Hoàng Hậu, một Ngô Phu Nhân, một Somdach Hoàng Hậu Cao Miên (tức Công Chúa Ngọc Vạn của Đại Việt), một Hoàng Phi Nguyễn Thị Kim vợ Vua Lê Chiêu Thống, một Ngu Cơ vợ Sở Bá Vương, một Vương Phi Mỵ Ê (Bia-Mih-Ai) của Chiêm Thành v.v… họ đều là những hồng nhan hoa ghen nguyệt thẹn, đều là con vua cháu chúa tài sắc vẹn toàn, và họ đã làm tròn thiên chức của một Hoàng Hậu, một hồng nhan trinh liệt, một mệnh phụ triều đình, một mẫu nghi thiên hạ, cho dù hoàn cảnh đổi thay, thế sự có xoay chiều nhưng tư chất thanh cao trong sáng, khuông vàng thước ngọc của những mẫu nghi thiên hạ đó không hề thay đổi!
Nhưng, đối với Hoàng Hậu Paramecvari đã nhẫn tâm bỏ rơi bầy tôi đã kính yêu Hoàng Hậu, tôn vinh Hoàng Hậu, để rồi Hoàng Hậu dứt áo ra đi trở về cố quốc! Cho tới ngày hôm nay, thế kỷ 21 này, thời đại của lương tâm nhân loại biết ân hận và hối tiếc, thời đại của văn minh trí tuệ, của ánh sáng; thế mà một số thi nhân, văn nhân hoặc vài cây bút lá cải lá me người Việt vẫn còn tự hào về một chiến thắng mà theo Sử Gia Phạm Văn Sơn đã phát biểu: “…đã thắng một canh bạc không lương thiện” mà qua các báo chí đặc san, âm nhạc nghệ thuật v.v.. ngày nay vẫn còn dùng những câu thơ của Hoàng Cao Khải để mỉa mai, cười nhạo, chế diễu tiền nhân Champa:
Đổi chác xưa nay khéo nực cười,
………
Châu đi rồi lại châu về đó
Ngơ ngẩn nhìn nhau một lũ Hời!

Họ thật sự không quan tâm đến cảm xúc đau buồn tủi hổ khi bị sỉ nhục của dân tộc thiểu số Champa đã tan nhà nát cửa vì tiền nhân họ, mà ngày nay dân tộc bất hạnh này vẫn phải sống hoà hợp với cộng đồng dân Việt, cùng trải qua những thăng trầm lịch sử suốt hai thế kỷ qua, cùng hy sinh chịu đựng những vui buồn gian khổ theo dòng lịch sử Việt Nam.

Muôn tâu Hoàng Hậu Paramecvari của Champa! Kể từ năm Bính Ngọ 1306 (lúc này Hoàng Hậu 19 tuổi) cho đến nay năm 2006 rồi, Hoàng Hậu có tuổi thọ 719 tuổi . Sau khi rời bỏ Chiêm Thành về Đại Việt, theo sử liệu, Hoàng Hậu có đi tu ở chùa Nộn Sơn huyện Vụ Bản (Hà Nam Ninh ngày nay) (4); bây giờ Hoàng Hậu đang sống nơi khung trời tiên giới đó, nếu có linh thiêng xin nhìn xuống trần gian, đám dân Champa bất hạnh của Hoàng Hậu đã trở thành loài “Dế Mèn” khóc suốt canh thâu ./.

(4) “ Những cơng chúa sứ gỉa” tập II của Hùynh văn Lang

Tài liệu Tham Khảo

1- Đại Việt Sử Ký Tồn Thư ,Tập II- Viện Hoa Học Xã Hội Việt Nam
2- Việt Sử Tồn Thư – Phạm văn Sơn
3- Việt Nam Sử Lược – Trần trọng Kim
4- Việt Sử Xứ Đàng Trong – Phan Khoang
5- Những Câu Chuyện Lịch Sử, Tập III – Trần gia Phụng
6- Những Cơng Chúa Sứ Giả Trung Hoa và Việt Nam, Tập I,II- Huỳnh văn Lang
7- Chế lan Viên, Thi Sĩ Tiền Chiến, – Hồng Diệp
8- Những Nẽo Đường Bình-Thuận – Mường Giang

.

2,746 thoughts on “HOÀNG HẬU PARAMECVARI CỦA CHAMPA

  1. CLINIQUE 倩碧線上購物官網。瀏覽Clinique倩碧官方網站,了解更多線上購物、護膚、彩粧、香氛及禮品詳情。通過過敏性測試,百分百不含香料。

  2. 有關冷凍脂肪、抽脂手術、脂肪存活、存活、自體脂肪移植、自體脂肪注射、全臉補脂、自體脂肪隆乳等一些詳細敘述或似是而非或有爭議的事項。

  3. ORION是一部擁有三重長脈衝 755nm/1064nm/532nm的激光儀,提供專業和最新的技術,強調其穩定性和便利性的能力。另外,最佳的參數是基於各種臨床結果提供的。三長脈衝激光系統 -Long pulsed Nd:YAG (1064nm) -Long pulsed Alexandrite (755nm) -Long Pulsed KTP (532nm) 先進技術 – 氣冷卻系統(ACD) – 智能面板 – 三波長 – 高電源 應用 -Long pulsed Nd:YAG (1064nm)●脫毛●嫩膚●血管病變●腿部靜脈曲張●痤瘡●灰指甲●疣-Long pulsed Alexandrite (755nm)●脫毛●美白肌膚●色素性病變●黑頭●黃褐斑●疤-Long Pulsed KTP (532nm)●血管病變●酒渣鼻●色素性病變●太陽雀斑●美白肌膚●鮮紅斑痣●血管瘤

  4. Aw, this was an exceptionally nice post. Spending some time and actual effort to produce a really good article… but what can I say…
    I put things off a lot and never seem to get nearly anything done.

  5. great put up, very informative. I ponder why the opposite
    experts of this sector don’t notice this. You should proceed your writing.
    I am confident, you have a great readers’ base already!

  6. Hey there! I know this is somewhat off topic but I was wondering if you knew where I could locate a captcha plugin for
    my comment form? I’m using the same blog platform as yours and I’m having trouble finding one?
    Thanks a lot!

  7. great issues altogether, you simply gained a new reader.

    What could you recommend in regards to your publish that
    you simply made some days ago? Any positive?

  8. Your style is very unique compared to other people I have read stuff from.
    Thanks for posting when you’ve got the opportunity, Guess I’ll just bookmark this page.

  9. Nice weblog here! Also your site lots up very fast! What host are you the usage of?
    Can I am getting your associate hyperlink in your host?
    I desire my site loaded up as quickly as yours lol

  10. I have been surfing online more than three hours lately, but I never discovered any attention-grabbing
    article like yours. It is pretty value enough for me.
    In my opinion, if all website owners and bloggers made just right content as you did, the web shall be a lot more useful than ever before.

  11. Hi there! I could have sworn I’ve been to this site before but after reading through
    some of the post I realized it’s new to me.
    Anyhow, I’m definitely happy I found it and I’ll be bookmarking and checking back frequently!

  12. Its such as you learn my thoughts! You appear to know a lot about this, like you
    wrote the book in it or something. I think that you simply could do with some percent to
    power the message house a little bit, however instead of that,
    this is wonderful blog. A great read. I’ll certainly be back.

  13. Excellent post. Keep writing such kind of information on your page.

    Im really impressed by your blog.
    Hey there, You’ve done a fantastic job. I will certainly digg it and individually recommend to my
    friends. I’m confident they will be benefited from this web site.

  14. Good day! I could have sworn I’ve been to this web
    site before but after going through many of the articles I realized it’s new to me.
    Regardless, I’m definitely happy I stumbled upon it and I’ll be bookmarking it and checking back frequently!

  15. An impressive share! I have just forwarded
    this onto a friend who has been conducting a little homework on this.
    And he actually ordered me lunch because I found it for him…
    lol. So let me reword this…. Thank YOU for the meal!! But yeah,
    thanks for spending some time to talk about this issue here on your website.

  16. I’d like to thank you for the efforts you’ve put in penning this website.

    I really hope to view the same high-grade blog posts from you later on as well.
    In truth, your creative writing abilities has encouraged me to get
    my own, personal website now 😉

  17. Hey there great website! Does running a blog similar to this take a great deal of work?

    I have virtually no expertise in computer programming but I was hoping to start my own blog in the near future.
    Anyhow, if you have any suggestions or tips for new blog owners please share.
    I know this is off topic but I simply wanted to ask.
    Appreciate it!

  18. Neat blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A theme like yours with a few simple tweeks would really make my blog jump out.
    Please let me know where you got your theme. Kudos

  19. Fantastic post but I was wondering if you could write a litte more on this subject?
    I’d be very thankful if you could elaborate a little
    bit further. Bless you!

  20. It’s the best time to make some plans for the future and it’s time to be happy.

    I’ve read this post and if I could I want to
    suggest you some interesting things or advice.
    Maybe you could write next articles referring to this article.
    I desire to read more things about it!

  21. Hey there! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and say I really enjoy
    reading your posts. Can you recommend any other
    blogs/websites/forums that cover the same topics?

    Thanks for your time!

  22. Magnificent beat ! I wish to apprentice while you amend your web site, how can i subscribe for a blog web site?
    The account aided me a acceptable deal. I had been tiny bit
    acquainted of this your broadcast provided bright clear idea

  23. Hi, I do think this is a great website. I stumbledupon it
    😉 I am going to revisit once again since I saved as
    a favorite it. Money and freedom is the best way to change, may you be rich and
    continue to help others.

  24. Quest bars cheap fitnesstipsnew1 quest bars cheap 516999410492780544 quest bars cheap
    excellent submit, very informative. I’m wondering why the opposite specialists of this sector do not notice this.
    You must continue your writing. I am confident, you have a huge readers’ base already!
    Quest bars cheap fitnesstipsnew1 quest bars cheap 516999410492780544 quest bars cheap

  25. wonderful post, very informative. I’m wondering why the
    other experts of this sector do not notice this. You must continue
    your writing. I’m confident, you have a huge readers’
    base already!

  26. Hello! I understand this is somewhat off-topic however I needed to ask.
    Does building a well-established website like yours take a lot of work?
    I’m brand new to operating a blog but I do write in my diary on a daily basis.

    I’d like to start a blog so I will be able to share my personal experience and views online.

    Please let me know if you have any recommendations or tips for new aspiring
    bloggers. Thankyou!

  27. It’s appropriate time to make a few plans for the longer term
    and it’s time to be happy. I have read this put up and if
    I could I desire to recommend you some fascinating issues or advice.
    Maybe you could write next articles relating to
    this article. I wish to read even more things about it!

  28. Have you ever thought about including a little bit more than just your articles?
    I mean, what you say is valuable and everything.
    Nevertheless think of if you added some great pictures or video clips to give your posts
    more, “pop”! Your content is excellent but with pics and video clips, this site could certainly be one of
    the most beneficial in its field. Fantastic blog!

  29. Sling tv coupons and promo codes for november 2018
    With havin so much written content do you ever run into
    any issues of plagorism or copyright violation? My blog
    has a lot of unique content I’ve either written myself or outsourced but it seems
    a lot of it is popping it up all over the internet without my authorization. Do you know any methods to help protect against content
    from being stolen? I’d truly appreciate it.
    Sling tv coupons and promo codes for november
    2018

  30. This is the perfect web site for anybody who wants to find
    out about this topic. You understand a whole lot its almost hard to argue with you (not that I really would want to…HaHa).
    You certainly put a fresh spin on a topic which has been discussed for years.
    Great stuff, just wonderful!

  31. For latest information you have to pay a visit world-wide-web and
    on world-wide-web I found this web site as a best
    site for most up-to-date updates.

  32. Thanks for one’s marvelous posting! I actually enjoyed
    reading it, you happen to be a great author. I will always bookmark your blog and will often come back in the future.
    I want to encourage one to continue your great work, have a nice morning!

  33. Pretty component of content. I just stumbled upon your web site
    and in accession capital to claim that I get actually loved account your weblog posts.

    Anyway I will be subscribing to your feeds and even I
    achievement you get entry to consistently quickly.

  34. I just want to tell you that I’m all new to weblog and really savored you’re page. Probably I’m going to bookmark your site . You actually have very good stories. Bless you for sharing with us your web-site.

  35. I love to write. I mean, I really love to write. It’s probably the only passion I have stronger than love. But I need to know what college to go to.. . What college should I go to for Creative Writing?.

  36. Thing is, I’ve just migrated to WordPress. However, I have a number of people who have subscribed to my feeds from my blogger blog. What should I do to ensure that they now receive updates from my WordPress blog? . . FYI, I have a feedburner account..

  37. You could certainly see your enthusiasm in the work you write. The sector hopes for more passionate writers such as you who are not afraid to mention how they believe. All the time follow your heart.

  38. Hello would you mind stating which blog platform you’re working with? I’m planning to start my own blog soon but I’m having a tough time choosing between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for something completely unique. P.S Sorry for getting off-topic but I had to ask!

  39. you’re in point of fact a excellent webmaster. The website loading velocity is amazing. It seems that you’re doing any unique trick. In addition, The contents are masterwork. you’ve performed a fantastic job in this subject!

  40. Keep up the wonderful work , I read few posts on this website and I conceive that your weblog is really interesting and holds circles of excellent information.

  41. I carry on listening to the news bulletin lecture about receiving boundless online grant applications so I have been looking around for the top site to get one. Could you advise me please, where could i acquire some?

  42. Estee Lauder 雅詩蘭黛 【唇彩系列】純色晶潤限量版虹光唇彩的商品介紹 Estee Lauder 雅詩蘭黛,唇彩系列,純色晶潤限量版虹光唇彩

  43. Hi there! I could have sworn I’ve been to this site
    before but after reading through some of the post I realized it’s new to me.
    Anyhow, I’m definitely glad I found it and I’ll be bookmarking and checking back often!

  44. I am really impressed with your writing skills and also with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Anyway keep up the excellent quality writing, it’s rare to see a nice blog like this one these days..

  45. I was recommended this blog by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my problem. You’re amazing! Thanks!

  46. Hello, I do believe your site may be having web browser compatibility issues.
    Whenever I take a look at your web site in Safari, it looks fine however, when opening in I.E., it has some overlapping issues.
    I merely wanted to provide you with a quick heads up!
    Besides that, excellent blog!

  47. I’m not sure where you are getting your information, but great topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for wonderful information I was looking for this information for my mission.

  48. I¡¦ve been exploring for a little bit for any high quality articles or weblog posts on this kind of space . Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this web site. Reading this information So i am happy to express that I have a very just right uncanny feeling I came upon exactly what I needed. I most indubitably will make certain to do not forget this website and provides it a look regularly.

  49. hi!,I love your writing so so much! proportion we communicate more approximately your post
    on AOL? I need an expert on this area to unravel my problem.
    Maybe that is you! Taking a look ahead to peer you.

  50. Woah! I’m really enjoying the template/theme of this site.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s challenging
    to get that “perfect balance” between user friendliness and appearance.
    I must say that you’ve done a very good job with this.
    Additionally, the blog loads extremely fast for me
    on Safari. Outstanding Blog!

  51. What i do not understood is in reality how
    you are now not actually a lot more well-favored than you
    might be right now. You are so intelligent.

    You already know therefore significantly in the case of this subject, made me in my opinion imagine it from numerous various angles.
    Its like women and men aren’t interested except
    it is one thing to accomplish with Lady gaga! Your individual stuffs excellent.
    At all times handle it up!

  52. Hey! I know this is kinda off topic however , I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in trading links
    or maybe guest authoring a blog article or vice-versa? My website addresses a lot of the same subjects
    as yours and I feel we could greatly benefit from each other.
    If you’re interested feel free to send me an e-mail.
    I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!

  53. Nice blog here! Also your site loads up fast!
    What host are you using? Can I get your affiliate link to your host?
    I wish my site loaded up as quickly as yours lol

  54. Hey! I know this is kind of off topic but I was wondering if you knew
    where I could locate a captcha plugin for my comment form?
    I’m using the same blog platform as yours and I’m having
    difficulty finding one? Thanks a lot!

  55. Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I’ve really enjoyed surfing around your blog posts.
    In any case I’ll be subscribing to your rss feed and I hope you write
    again very soon!

  56. When I initially commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added
    I get three e-mails with the same comment. Is there any way you
    can remove people from that service? Bless you!

  57. I have read several good stuff here. Definitely value bookmarking
    for revisiting. I wonder how a lot attempt you put to make such a fantastic informative site.

  58. It is appropriate time to make a few plans for the future and it is time to be happy.
    I have learn this submit and if I may I wish to suggest
    you few fascinating things or advice. Perhaps you can write subsequent articles regarding
    this article. I want to learn even more issues about it!

  59. Hello everyone, it’s my first go to see at this web page, and post is in fact fruitful in favor of
    me, keep up posting these types of articles or reviews.

  60. Thanks for some other great post. The place else could anybody get that kind of information in such an ideal way of writing? I have a presentation subsequent week, and I’m on the look for such information.

  61. Pretty section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Anyway I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently fast.

  62. Hey, how’s it going?

    I want to pass along some very important news that everyone needs to hear!

    In December of 2017, Donald Trump made history by recognizing Jerusalem as the captial of Israel. Why is this big news? Because by this the Jewish people of Israel are now able to press forward in bringing about the Third Temple prophesied in the Bible.

    Jewish Rabbis have publicly announced that their Messiah will be revealed in the coming years who will be a leader and spiritual guide to all nations, gathering all religions under the worship of one God.

    Biblical prophecy tells us that this Jewish Messiah who will take the stage will be the antichrist “who opposes and exalts himself above all that is called God or that is worshiped, so that he sits as God in the temple of God, showing himself that he is God” (2 Thessalonians 2:4). For a time, he will bring about a false peace, but “Therefore when you see the ‘abomination of desolation,’ spoken of by Daniel the prophet, standing in the holy place (Matthew 24:15)…then there will be great tribulation, such as has not been since the beginning of the world until this time, no, nor ever shall be” (Matthew 24:21).

    “Little children, it is the last hour; and as you have heard that the Antichrist is coming, even now many antichrists have come, by which we know that it is the last hour” (1 John 2:18).

    “The coming of the lawless one is according to the working of Satan, with all power, signs, and lying wonders, and with all unrighteous deception among those who perish, because they did not receive the love of the truth, that they might be saved. And for this reason God will send them strong delusion, that they should believe the lie, that they all may be condemned who did not believe the truth but had pleasure in unrighteousness” (2 Thessalonians 2:9-12).

    More importantly, the power that runs the world wants to put a RFID microchip in our body making us total slaves to them. This chip matches perfectly with the Mark of the Beast in the Bible, more specifically in Revelation 13:16-18:

    “He causes all, both small and great, rich and poor, free and slave, to receive a mark on their right hand or on their foreheads, and that no one may buy or sell except one who has the mark or the name of the beast, or the number of his name.

    Here is wisdom. Let him who has understanding calculate the number of the beast, for it is the number of a man: His number is 666.”

    Referring to the last days, this could only be speaking of a cashless society, which we have yet to see, but are heading towards. Otherwise, we could still buy or sell without the mark amongst others if physical money was still currency. This Mark couldn’t be spiritual because the word references two different physical locations. If it was spiritual it would just say in the forehead. RFID microchip implant technology will be the future of a one world cashless society containing digital currency. It will be implanted in the right-hand or the forehead, and we cannot buy or sell without it! We must grow strong in Jesus. AT ALL COSTS, DO NOT TAKE IT!

    “Then a third angel followed them, saying with a loud voice, “If anyone worships the beast and his image, and receives his mark on his forehead or on his hand, he himself shall also drink of the wine of the wrath of God, which is poured out full strength into the cup of His indignation. He shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels and in the presence of the Lamb. And the smoke of their torment ascends forever and ever; and they have no rest day or night, who worship the beast and his image, and whoever receives the mark of his name” (Revelation 14:9-11).

    People have been saying the end is coming for many years, but we needed two key things. One, the Third Temple, and two, the technology for a cashless society to fulfill the prophecy of the Mark of the Beast.

    Visit http://WWW.BIBLEFREEDOM.COM to see proof for these things and why the Bible trul is the word of God!

    If you haven’t already, it is time to seek God with all your heart. Jesus loves you more than you could imagine. He wants to have a relationship with you and redeem you from your sins. Turn to Him and repent while there is still hope! This is forever…God bless!

  63. I’m extremely pleased to uncover this great site.
    I want to to thank you for ones time due to this fantastic read!!
    I definitely enjoyed every part of it and i also have you book
    marked to look at new things in your web site.

  64. We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
    Your website offered us with valuable info to work on. You have done an impressive job and our entire community will be thankful to you.

  65. Howdy great blog! Does running a blog such as this require a lot of
    work? I have virtually no expertise in programming however I had
    been hoping to start my own blog in the near future.
    Anyway, if you have any ideas or techniques for new blog owners please share.
    I understand this is off topic but I simply needed to ask.

    Cheers!

  66. Wow! Thank you! I continuously needed to write on my blog something like that. Can I take a portion of your post to my site?

  67. Great post. I was checking constantly this blog and I am impressed! Extremely useful info specially the last part 🙂 I care for such information much. I was seeking this certain information for a long time. Thank you and good luck.

  68. I cling on to listening to the newscast lecture about getting boundless online grant applications so I have been looking around for the top site to get one. Could you advise me please, where could i get some?

  69. I’ve been exploring for a bit for any high-quality articles or weblog
    posts in this kind of space . Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this site.
    Reading this info So i’m happy to show that I have a very just right
    uncanny feeling I came upon exactly what I needed. I so much for
    sure will make sure to do not fail to remember this web site and give it a look regularly.

  70. Thanks for ones marvelous posting! I quite enjoyed reading
    it, you are a great author.I will ensure that I bookmark your blog and will often come back in the
    foreseeable future. I want to encourage you
    to definitely continue your great posts, have a nice day!

  71. I was recommended this website by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my problem. You are amazing! Thanks!

  72. Thank you for all your hard work on this web site. Ellie enjoys participating in research and it’s really obvious why. All of us notice all regarding the compelling medium you create great guides via your web blog and as well as foster participation from some other people on the concern and our favorite child is actually learning a lot. Take advantage of the remaining portion of the new year. You have been doing a glorious job.

  73. I appreciate, cause I found just what I used to be having a look for. You’ve ended my 4 day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day. Bye

  74. After I initially commented I seem to have clicked the -Notify me when new comments
    are added- checkbox and from now on every time a comment is added I get 4 emails with the exact same comment.
    There has to be a way you are able to remove me from that
    service? Thanks a lot!

  75. wonderful publish, very informative. I ponder why the opposite specialists of this sector don’t realize this. You should proceed your writing. I’m sure, you’ve a great readers’ base already!

  76. You can definitely see your enthusiasm in the work you write. The sector hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to say how they believe. At all times go after your heart.

  77. Hi! This is my first comment here so I just wanted to
    give a quick shout out and say I truly enjoy reading through
    your articles. Can you suggest any other blogs/websites/forums that cover the same
    subjects? Thank you!

  78. Asking questions are in fact nice thing if you are not understanding anything
    fully, except this article presents pleasant understanding even.

  79. You really make it appear so easy along with
    your presentation however I find this topic to
    be actually one thing that I think I’d by no means understand.
    It kind of feels too complex and extremely huge for me.
    I am having a look ahead on your subsequent put up, I’ll attempt to get the
    cling of it!

  80. Whats up this is somewhat of off topic but I was wanting to know
    if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
    I’m starting a blog soon but have no coding skills so I wanted to get guidance from
    someone with experience. Any help would be enormously
    appreciated!

  81. What i do not realize is in truth how you’re now not actually a lot more neatly-preferred than you
    might be right now. You’re so intelligent. You already know thus significantly
    in terms of this subject, produced me in my opinion consider it from a
    lot of varied angles. Its like men and women aren’t interested
    unless it’s something to do with Woman gaga! Your own stuffs nice.
    All the time maintain it up!

  82. Hiya, I am really glad I’ve found this information. Today bloggers publish only about gossips and web and this is really frustrating. A good website with exciting content, that is what I need. Thank you for keeping this web-site, I’ll be visiting it. Do you do newsletters? Can’t find it.

  83. Hi would you mind sharing which blog platform you’re using?
    I’m planning to start my own blog soon but I’m having a difficult time choosing between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.

    The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for something completely unique.
    P.S Sorry for getting off-topic but I had to ask!

  84. I wanted to write you a bit of word to be able to say thanks a lot once again for your splendid tactics you have provided above. It was quite wonderfully generous of people like you giving freely precisely what a few people would have made available for an e-book in order to make some profit for themselves, precisely since you could have done it if you decided. The smart ideas as well served as the fantastic way to recognize that other people have the same dream just like mine to know a great deal more around this matter. I’m certain there are a lot more fun instances up front for folks who take a look at your blog post.

  85. I like what you guys are up also. Such clever work and reporting! Carry on the excellent works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my website 🙂

  86. Aw, this was an incredibly nice post. Taking a few minutes and actual effort to create a really good article… but what
    can I say… I put things off a whole lot and never seem to get nearly anything done.

  87. Hey, how’s it going?

    I want to pass along some very important news that everyone needs to hear!

    In December of 2017, Donald Trump made history by recognizing Jerusalem as the capital of Israel. Why is this big news? Because by this the Jewish people of Israel are now able to press forward in bringing about the Third Temple prophesied in the Bible.

    Jewish Rabbis have publicly announced that their Messiah will be revealed in the coming years who will be a leader and spiritual guide to all nations, gathering all religions under the worship of one God.

    Biblical prophecy tells us that this Jewish Messiah who will take the stage will be the antichrist “who opposes and exalts himself above all that is called God or that is worshiped, so that he sits as God in the temple of God, showing himself that he is God” (2 Thessalonians 2:4). For a time he will bring about a false peace, but “Therefore when you see the ‘abomination of desolation,’ spoken of by Daniel the prophet, standing in the holy place (Matthew 24:15)…then there will be great tribulation, such as has not been since the beginning of the world until this time, no, nor ever shall be” (Matthew 24:21).

    More importantly, the power that runs the world wants to put a RFID microchip in our body making us total slaves to them. This chip matches perfectly with the Mark of the Beast in the Bible, more specifically in Revelation 13:16-18:

    “He causes all, both small and great, rich and poor, free and slave, to receive a mark on their right hand or on their foreheads, and that no one may buy or sell except one who has the mark or the name of the beast, or the number of his name.

    Here is wisdom. Let him who has understanding calculate the number of the beast, for it is the number of a man: His number is 666.”

    Referring to the last days, this could only be speaking of a cashless society, which we have yet to see, but are heading towards. Otherwise, we could still buy or sell without the mark amongst others if physical money was still currency. This Mark couldn’t be spiritual because the word references two different physical locations. If it was spiritual it would just say in the forehead. RFID microchip implant technology will be the future of a one world cashless society containing digital currency. It will be implanted in the right-hand or the forehead, and we cannot buy or sell without it. Revelation 13:11-18 tells us that a false prophet will arise on the world scene doing miracles before men, deceiving them to receive this Mark. Do not be deceived! We must grow strong in Jesus. AT ALL COSTS, DO NOT TAKE IT!

    “Then a third angel followed them, saying with a loud voice, “If anyone worships the beast and his image, and receives his mark on his forehead or on his hand, he himself shall also drink of the wine of the wrath of God, which is poured out full strength into the cup of His indignation. He shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels and in the presence of the Lamb. And the smoke of their torment ascends forever and ever; and they have no rest day or night, who worship the beast and his image, and whoever receives the mark of his name” (Revelation 14:9-11).

    People have been saying the end is coming for many years, but we needed two key things. One, the Third Temple, and two, the technology for a cashless society to fulfill the prophecy of the Mark of the Beast.

    Visit http://WWW.BIBLEFREEDOM.COM to see proof for these things and why the Bible truly is the word of God!

    If you haven’t already, it is time to seek God with all your heart. Jesus loves you more than you could imagine. He wants to have a relationship with you and redeem you from your sins. Turn to Him and repent while there is still hope! This is forever…God bless!

    “EITHER HUMAN INTELLIGENCE ULTIMATELY OWES ITS ORIGIN TO MINDLESS MATTER OR THERE IS A CREATOR…” – JOHN LENNOX

    We all know God exists. Why? Because without Him, we couldn’t prove anything at all. Do we live our lives as if we cannot know anything? No. So why is God necessary? In order to know anything for certain, you would have to know everything, or have revelation from somebody who does. Who is capable of knowing everything? God. So to know anything, you would have to be God, or know God.

    A worldview without God cannot account for the uniformity and intelligibility of nature. And why is it that we can even reason that God is the best explanation for this if there is no God? We are given reason to know or reject God, but never to know that He does not exist.

    It has been calculated by Roger Penrose that the odds of the initial conditions for the big bang to produce the universe that we see to be a number so big, that we could put a zero on every particle in the universe, and even that would not be enough to use every zero. What are the odds that God created the universe? Odds are no such thing. Who of you would gamble your life on one coin flip?

    Is there evidence that the Bible is the truth? Yes. Did you know that the creation accounts listed in the book of Genesis are not only all correct, but are also in the correct chronological order? That the Bible doesn’t say the Earth was formed in six 24-hour days but rather six long but finite periods of time? That the Bible makes 10 times more creation claims than all major “holy” books combined with no contradictions, while these other books have errors in them? The Bible stood alone by concurring with the big bang saying, “In the beginning God created the heaven and the earth” (Genesis 1:1); and says our universe is expanding, thousands of years before scientists discovered these things. Watch a potential life-changing video on the website listed below with Astronomer(PhD) Hugh Ross explaining all these facts based on published scientific data. He has authored many books, backed even by atheist scientists.

    Jesus came to pay a debt that we could not; to be our legal justifier to reconcile us back to a Holy God; only if we are willing to receive Him: “For the wages of sin is death…” (Romans 6:23).

    God so loved the world that He gave us His only begotten son, so that whoever believes in Him, through faith, shall not perish, but have everlasting life. Jesus says if we wish to enter into life to keep the commands! The two greatest commands are to love God with all your heart, soul, strength, and mind; and your neighbor as yourself. All the law hang on these commands. We must be born of and lead by the Holy Spirit, to be called children of God, to inherit the kingdom. If we are willing to humble ourselves in prayer to Jesus, to confess and forsake our sins, He is willing to give the Holy Spirit to those who keep asking of Him; giving us a new heart, leading us into all truth!

    Jesus came to free us from the bondage of sin. The everlasting fire was prepared for the devil and his angels due to disobedience to God’s law. If we do the same, what makes us any different than the devil? Jesus says unless we repent, we shall perish. For sin is the transgression of the law. We must walk in the Spirit so we may not fulfill the lusts of the flesh, being hatred, fornication, drunkenness and the like. Whoever practices such things will not inherit the kingdom (Galatians 5:16-26). If we sin, we may come before Jesus to ask for forgiveness (1 John 2:1-2). Evil thoughts are not sins, but rather temptations. It is not until these thoughts conceive and give birth by our own desires that they become sin (James 1:12-15). When we sin, we become in the likeness of the devil’s image, for he who sins is of the devil (1 John 3:8); but if we obey Jesus, in the image of God. For without holiness, we shall not see the Lord (Hebrews 12:14).

    The oldest religion in the world is holiness through faith (James 1:27). What religion did Adam and Eve follow before the fall? Jesus, Who became the last Adam, what religion does He follow? Is He not holy? He never told us to follow the rituals and traditions of man but to take up our cross and follow Him (Luke 9:23). There are many false doctrines being taught leading people astray. This is why we need the Holy Spirit for discernment. Unlike religion, holiness cannot be created. It is given to us from above by the baptism of the Spirit. Jesus is more than a religion; He is about having a personal relationship with the Father. Start by reading the Gospel of Matthew, to hear the words of God, to know His character and commandments. Follow and obey Jesus, for He is the way, the truth, and the life!

  88. When someone writes an piece of writing he/she keeps the thought of a
    user in his/her brain that how a user can understand it.
    So that’s why this article is amazing. Thanks!

  89. Hey I know this is off topic but I was wondering if you
    knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my
    newest twitter updates. I’ve been looking for a
    plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something
    like this. Please let me know if you run into anything.

    I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

  90. Hey there! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?

    My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing a few months of
    hard work due to no backup. Do you have any methods
    to prevent hackers?

  91. I’ve been browsing online more than 2 hours today, yet I
    never found any interesting article like yours.
    It is pretty worth enough for me. In my opinion, if all web owners and bloggers made good content
    as you did, the net will be much more useful than ever before.

  92. Hmm is anyone else experiencing problems with the images on this blog loading?
    I’m trying to find out if its a problem on my end or
    if it’s the blog. Any responses would be greatly appreciated.

  93. Admiring the dedication you put into your site and detailed information you offer.
    It’s good to come across a blog every once in a while that
    isn’t the same out of date rehashed information.
    Wonderful read! I’ve saved your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.

  94. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d definitely
    donate to this fantastic blog! I suppose for now i’ll settle for bookmarking and adding your RSS feed to
    my Google account. I look forward to brand new updates and will
    share this blog with my Facebook group. Talk soon!

  95. I simply want to say I am just beginner to blogging and site-building and honestly savored you’re web site. Almost certainly I’m going to bookmark your site . You absolutely have awesome articles. Appreciate it for sharing your web site.

  96. Nice blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A design like yours with a few simple tweeks would really make
    my blog jump out. Please let me know where you got your theme.
    Many thanks

  97. Awesome blog! Do you have any suggestions for aspiring writers?
    I’m hoping to start my own blog soon but I’m a little lost on everything.
    Would you propose starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many choices out there that I’m
    totally overwhelmed .. Any ideas? Appreciate it!

  98. Thank you for sharing excellent informations. Your site is so cool. I am impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found just the information I already searched everywhere and simply couldn’t come across. What an ideal web-site.

  99. I’m still learning from you, while I’m trying to reach my goals. I absolutely love reading all that is posted on your website.Keep the aarticles coming. I loved it!

  100. I and also my pals have been looking through the great key points on the website then then I had a horrible suspicion I never expressed respect to the site owner for those techniques. Those ladies had been as a result warmed to learn all of them and now have very much been tapping into them. Appreciation for being quite considerate and also for obtaining varieties of terrific subjects most people are really desperate to know about. My very own sincere regret for not expressing appreciation to earlier.

  101. Hello there, just became alert to your blog through Google, and found
    that it’s really informative. I’m going to watch out for brussels.
    I’ll appreciate if you continue this in future.
    A lot of people will be benefited from your writing. Cheers!

  102. There are definitely a variety of details like that to take into consideration. That is a great point to carry up. I offer the ideas above as normal inspiration however clearly there are questions just like the one you convey up where crucial thing will be working in sincere good faith. I don?t know if best practices have emerged around things like that, however I am certain that your job is clearly recognized as a fair game. Both boys and girls really feel the impact of just a second’s pleasure, for the rest of their lives.

  103. My brother suggested I might like this website. He was totally right. This post truly made my day. You cann’t imagine just how much time I had spent for this info! Thanks!

  104. I was just looking for this info for a while. After 6 hours of continuous Googleing, at last I got it in your web site. I wonder what is the lack of Google strategy that don’t rank this type of informative web sites in top of the list. Generally the top web sites are full of garbage.

  105. hello there and thank you for your info – I’ve definitely picked up anything new from right here. I did however expertise a few technical issues using this web site, since I experienced to reload the site lots of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will often affect your placement in google and could damage your high-quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my email and can look out for much more of your respective exciting content. Ensure that you update this again very soon..

  106. Excellent items from you, man. I’ve consider your stuff
    previous to and you’re simply extremely wonderful.
    I actually like what you’ve obtained right here, really like what you are stating and the way in which through which
    you say it. You are making it enjoyable and you still care for to stay it sensible.
    I can’t wait to read far more from you. This is actually a wonderful site.

  107. Hiya very nice web site!! Guy .. Beautiful .. Wonderful ..
    I’ll bookmark your site and take the feeds additionally? I am glad to search out
    a lot of helpful information right here in the put up, we need work out extra strategies in this regard, thanks for sharing.
    . . . . .

  108. I like the helpful info you provide in your articles. I will bookmark your weblog and check again here frequently. I’m quite sure I’ll learn many new stuff right here! Good luck for the next!

  109. Hello There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article.

    I’ll make sure to bookmark it and come back to read more of your useful info.
    Thanks for the post. I’ll certainly comeback.

  110. An impressive share, I recently with all this onto a colleague who was simply doing little analysis for this. And hubby actually bought me breakfast since I found it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for your treat! But yeah Thnkx for spending the time to talk about this, I find myself strongly about this and adore reading much more about this topic. Whenever possible, as you become expertise, might you mind updating your blog site with additional details? It is highly great for me. Massive thumb up just for this article!

  111. We’re a group of volunteers and opening a new scheme in our community. Your site offered us with valuable information to work on. You have done a formidable job and our entire community will be grateful to you.

  112. Excellent blog here! Also your website loads up very fast! What web host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

  113. In this great pattern of things you actually secure a B+ with regard to hard work. Where exactly you lost me was first in your specifics. You know, people say, details make or break the argument.. And that couldn’t be much more true right here. Having said that, let me reveal to you precisely what did give good results. Your writing is actually highly powerful and that is probably the reason why I am taking the effort in order to comment. I do not really make it a regular habit of doing that. Second, even though I can see a leaps in reasoning you come up with, I am not necessarily confident of exactly how you seem to unite the points which produce the actual final result. For now I will, no doubt subscribe to your issue but hope in the near future you connect the dots better.

  114. I intended to post you this little bit of remark so as to give many thanks the moment again about the marvelous strategies you have discussed here. It’s really extremely open-handed of people like you to give unhampered exactly what a few individuals could possibly have advertised for an ebook to get some dough for themselves, certainly considering the fact that you could possibly have tried it if you ever decided. These things likewise served to be the great way to comprehend other people online have the same desire similar to my own to learn more and more when considering this problem. I know there are numerous more pleasant sessions ahead for many who look into your website.

  115. Nice post. I discover something more challenging on diverse blogs everyday. It will always be stimulating you just read content using their company writers and practice a little from their website. I’d would prefer to apply certain with all the content on my small weblog no matter whether you don’t mind. Natually I’ll supply you with a link with your internet weblog. Appreciate your sharing.

  116. I do not even know the way I stopped up right here, however I thought this put up was good. I don’t understand who you’re but certainly you are going to a famous blogger when you are not already Cheers!

  117. Needed to post you that bit of note to be able to give thanks over again about the awesome concepts you’ve documented in this case. This is so surprisingly open-handed with you to offer without restraint all that a few people would have marketed as an e-book to earn some cash for themselves, especially considering the fact that you might well have done it in case you considered necessary. The smart ideas likewise served like the easy way to realize that other individuals have the identical desire the same as my own to realize a great deal more on the subject of this problem. I’m sure there are thousands of more enjoyable times up front for folks who take a look at your site.

  118. After study several of the blog articles on the internet site now, and i also really like your strategy for blogging. I bookmarked it to my bookmark internet site list and you will be checking back soon. Pls look into my web page too and told me how you feel.

  119. My husband and i felt very thankful that John could conclude his analysis via the ideas he received while using the blog. It’s not at all simplistic to just be releasing tips which usually some people might have been selling. We remember we have got the writer to give thanks to for that. The illustrations you have made, the easy website menu, the relationships your site aid to engender – it’s mostly sensational, and it’s facilitating our son and the family recognize that the situation is interesting, which is certainly truly fundamental. Thank you for all!

  120. After study a handful of the web sites for your web site now, and i also genuinely such as your technique for blogging. I bookmarked it to my bookmark site list and you will be checking back soon. Pls look at my site as well and let me know if you agree.

  121. You could certainly see your expertise in the paintings you write. The sector hopes for more passionate writers like you who aren’t afraid to mention how they believe. All the time go after your heart. “The point of quotations is that one can use another’s words to be insulting.” by Amanda Cross.

  122. I discovered your blog site site online and appearance a couple of your early posts. Always maintain inside the very good operate. I just additional increase Feed to my MSN News Reader. Seeking forward to reading more from you afterwards!…

  123. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick in NYC at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  124. I simply couldn’t leave your website before suggesting that I actually loved the standard info a person provide in your visitors? Is going to be again continuously to inspect new posts.

  125. Greetings I am so happy I found your web site, I really found you by error, while I
    was researching on Yahoo for something else, Anyways I am here now and
    would just like to say thanks a lot for a tremendous post and
    a all round enjoyable blog (I also love the theme/design), I don’t have time to read it all at
    the minute but I have book-marked it and also included your RSS feeds, so
    when I have time I will be back to read a lot more,
    Please do keep up the fantastic work.

  126. Good day here, just turned aware about your blogging site through Yahoo and bing, and realized that it is truly good. I will value in the event you carry on such.

  127. Hello. I desired to decrease a quick term to express my personal many thanks. Ive already been following weblog for a month or so and also have acquired a ton of very good data as well as enjoyed the strategy you have organised your website. I’m attempting to operate my really individual blog nonetheless In my opinion it’s too common as well as I’ve to pay attention to a variety of more compact subjects. Becoming just about all problems to any or all people seriously isn’t all that its cracked as much as be

  128. hi!,I love your writing very much! proportion we be in contact extra about your post on AOL? I require an expert on this house to resolve my problem. Maybe that is you! Looking forward to look you.

  129. I do agree with all of the concepts you have introduced in your post. They’re really convincing and will definitely work. Still, the posts are very brief for starters. May you please extend them a little from subsequent time? Thanks for the post.

  130. It truly is near impossible to come across well-aware individual on this subject, although you appear like you be aware of what you’re indicating! Regards

  131. Very interesting information!Perfect just what I was searching for! “I live in company with a body, a silent companion, exacting and eternal.” by Eugene Delacroix.

  132. Hello.This post was extremely motivating, particularly because I was investigating for thoughts on this subject last Sunday.

  133. Just wish to say your article is as astounding.
    The clearness in your post is simply spectacular and i could assume you’re an expert on this
    subject. Fine with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date
    with forthcoming post. Thanks a million and please continue the enjoyable work.

  134. I like the helpful information you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here regularly. I am quite certain I’ll learn many new stuff right here! Good luck for the next!

  135. of course like your web site however you have to take a look at the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I find it very troublesome to inform the reality nevertheless I¡¦ll certainly come back again.

  136. Thank you, I have recently been searching for info approximately this subject for a while and yours is the best I’ve came upon till now. But, what concerning the conclusion? Are you positive about the supply?

  137. We are a bunch of volunteers and starting
    a new scheme in our community. Your web site offered us with valuable info to work
    on. You have performed an impressive process and our entire
    neighborhood might be grateful to you.

  138. What i don’t understood is in truth how you’re now not really a lot more smartly-liked than you might be now. You’re very intelligent. You already know thus significantly in the case of this subject, made me for my part imagine it from so many varied angles. Its like women and men don’t seem to be involved except it’s something to do with Lady gaga! Your own stuffs nice. At all times maintain it up!

  139. You actually make it seem really easy together with your presentation but I find this topic to be really something
    that I think I would by no means understand. It kind of feels too complex and extremely wide for me.
    I am taking a look ahead to your next publish, I’ll attempt to get
    the hang of it!

  140. I think other web site proprietors should take this web site as an model, very clean and wonderful user genial style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  141. F*ckin’ tremendous issues here. I’m very happy to peer your post. Thanks a lot and i am having a look forward to contact you. Will you please drop me a e-mail?

  142. It’s truly a great and helpful piece of info. I am happy that you just shared this useful information with us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.

  143. Hi! This post could not be written any better! Reading through this post
    reminds me of my previous room mate! He always kept talking about this.
    I will forward this article to him. Fairly certain he will have a good read.
    Thanks for sharing!

  144. I like this weblog very much, Its a real nice office to read and find info . “The world breaks everyone, and afterward, many are strong at the broken places.” by Ernest Hemingway.

  145. hi!,I love your writing very much! share we keep up a correspondence extra approximately your article on AOL? I require an expert in this space to solve my problem. Maybe that’s you! Looking ahead to look you.

  146. I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but certainly you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

  147. I’m not sure where you are getting your information, but good topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for excellent info I was looking for this information for my mission.

  148. I am extremely impressed together with your writing abilities as smartly as with the layout for your weblog.
    Is that this a paid subject or did you customize it your self?

    Either way stay up the nice quality writing, it is uncommon to look a great weblog like this one nowadays..

  149. obviously like your website but you need to check the spelling on several of your posts.
    A number of them are rife with spelling problems and I find
    it very troublesome to inform the reality on the other hand I’ll definitely come again again.

  150. Your style is unique in comparison to other people I have read stuff from.
    Many thanks for posting when you’ve got the opportunity,
    Guess I’ll just book mark this site.

  151. I was suggested this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my difficulty. You’re incredible! Thanks!

  152. Greate pieces. Keep writing such kind of info on your blog.
    Im really impressed by your blog.
    Hey there, You have done a great job. I’ll definitely
    digg it and personally suggest to my friends.
    I am sure they’ll be benefited from this site.

  153. I do believe all of the ideas you’ve offered to your post. They are really convincing and can certainly work. Nonetheless, the posts are too quick for starters. Could you please extend them a little from next time? Thanks for the post.

  154. After study a handful of the blogs in your website now, and i really much like your means of blogging. I bookmarked it to my bookmark site list and you will be checking back soon. Pls check out my web site likewise and inform me what you believe.

  155. Thank you a lot for giving everyone an extremely terrific possiblity to discover important secrets from this website. It’s usually so lovely and jam-packed with fun for me and my office peers to search your web site more than 3 times in a week to learn the new items you have. And of course, I’m usually pleased with the incredible techniques you give. Certain 1 ideas in this article are in truth the most impressive we have all had.

  156. you are actually a excellent webmaster. The web site loading pace is incredible. It sort of feels that you are doing any distinctive trick. Also, The contents are masterpiece. you’ve done a excellent activity on this matter!

  157. I do believe all the ideas you have presented for your post. They’re very convincing and can definitely work. Still, the posts are very brief for beginners. May you please extend them a little from subsequent time? Thank you for the post.

  158. I like the helpful information you provide in your articles. I’ll bookmark your weblog and check again here regularly. I’m quite sure I will learn many new stuff right here! Good luck for the next!

  159. Great paintings! That is the type of info that are meant to be shared across the internet. Disgrace on the seek engines for no longer positioning this post higher! Come on over and visit my web site . Thanks =)

  160. Hello there, just became aware of your blog through Google, and found that it’s really informative. I’m gonna watch out for brussels. I will appreciate if you continue this in future. Numerous people will be benefited from your writing. Cheers!

  161. I would like to express my thanks to this writer just for rescuing me from this type of predicament. Just after researching throughout the world-wide-web and coming across strategies that were not powerful, I was thinking my entire life was well over. Existing without the answers to the problems you have fixed all through your review is a critical case, and the ones which may have badly damaged my entire career if I had not discovered the website. Your main capability and kindness in taking care of everything was tremendous. I’m not sure what I would have done if I hadn’t come across such a step like this. I can also now look forward to my future. Thanks a lot very much for this impressive and effective guide. I won’t be reluctant to refer the sites to any individual who would like counselling about this issue.

  162. hi!,I really like your writing so so much! proportion we communicate extra approximately your article on AOL? I require an expert on this house to solve my problem. Maybe that is you! Having a look forward to see you.

  163. Excellent post. I was checking constantly this blog and I’m impressed!
    Extremely useful information particularly the last part 🙂 I
    care for such info much. I was looking for this particular info for a very long
    time. Thank you and good luck.

  164. Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts. Anyway I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently rapidly.

  165. Hi there, I discovered your site via Google while searching for a related subject, your web site came up, it appears to be like good. I’ve bookmarked it in my google bookmarks.

  166. I think that everything posted made a bunch of sense. However, what about
    this? suppose you wrote a catchier post title?
    I ain’t saying your content isn’t solid, however what if
    you added a title to maybe get people’s attention? I mean HOÀNG HẬU PARAMECVARI CỦA
    CHAMPA – ILIMOCHAMPA is kinda plain. You
    ought to glance at Yahoo’s home page and watch how they write news headlines to
    get viewers to open the links. You might try adding a video or a related picture or two to get
    readers interested about everything’ve written. In my opinion, it might make your posts a little bit more interesting.

  167. My partner and I stumbled over here different page and
    thought I may as well check things out. I like what I see so i
    am just following you. Look forward to exploring your web page repeatedly.

  168. I have to thank you for the efforts you have put in writing this blog.
    I am hoping to see the same high-grade content from you in the future as well.
    In truth, your creative writing abilities has motivated me to get
    my own, personal site now 😉

  169. My programmer is trying to convince me to move to .net from PHP.

    I have always disliked the idea because of the costs.
    But he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type
    on various websites for about a year and am anxious about switching to another platform.
    I have heard very good things about blogengine.net.
    Is there a way I can transfer all my wordpress content into it?
    Any help would be greatly appreciated!

  170. I like the helpful info you provide in your articles. I’ll bookmark your blog and check again here regularly. I am quite certain I’ll learn many new stuff right here! Best of luck for the next!

  171. A person essentially help to make significantly articles I’d state. This is the first time I frequented your website page and to this point? I amazed with the research you made to create this actual put up amazing. Fantastic activity!

  172. I think this is one of the most important information for me. And i am glad reading your article. But want to remark on some general things, The site style is perfect, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

  173. I like what you guys are up also. Such smart work and reporting! Carry on the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my web site :).

  174. Heya are using WordPress for your site platform?
    I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you require any coding
    knowledge to make your own blog? Any help would be really appreciated!

  175. I do not even understand how I ended up right here,
    but I believed this submit used to be good. I do not recognize who you’re however definitely you’re going to
    a well-known blogger in the event you aren’t already. Cheers!

  176. you are really a excellent webmaster. The website loading speed is amazing. It kind of feels that you are doing any unique trick. Furthermore, The contents are masterwork. you have performed a magnificent activity on this matter!

  177. Your style is very unique in comparison to other folks I’ve read stuff from.
    I appreciate you for posting when you have the opportunity, Guess I’ll just book mark this page.

  178. It is the best time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I have read this post and if I could I wish to suggest you few interesting things or tips. Perhaps you could write next articles referring to this article. I wish to read even more things about it!

  179. I do accept as true with all of the ideas you’ve introduced for your post. They’re very convincing and can certainly work. Nonetheless, the posts are too quick for starters. Could you please prolong them a little from next time? Thank you for the post.

  180. I must show my thanks to this writer just for rescuing me from this challenge. As a result of searching through the internet and seeing strategies which are not beneficial, I thought my life was well over. Living without the presence of approaches to the difficulties you’ve fixed through the short post is a critical case, as well as the ones which may have in a negative way damaged my career if I hadn’t discovered your web page. Your primary knowledge and kindness in handling every part was invaluable. I’m not sure what I would’ve done if I had not come upon such a step like this. I can at this time look ahead to my future. Thank you very much for the skilled and effective help. I won’t think twice to suggest your web page to anyone who would like recommendations on this situation.

  181. I’m also writing to make you understand what a excellent experience our daughter obtained reading your webblog. She came to find a wide variety of details, which include what it’s like to have a wonderful teaching heart to get other folks without hassle know just exactly several problematic things. You actually exceeded her expectations. Many thanks for imparting the precious, dependable, informative and in addition cool guidance on your topic to Kate.

  182. Thank you for sharing excellent informations. Your site is very cool. I’m impressed by the details that you’ve on this web site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles. You, my pal, ROCK! I found simply the information I already searched all over the place and just couldn’t come across. What an ideal site.

  183. I in addition to my friends ended up reviewing the best secrets and techniques on your web site and suddenly got a horrible feeling I had not expressed respect to the website owner for those secrets. All the boys were definitely thrilled to read through all of them and have in effect certainly been tapping into those things. I appreciate you for turning out to be well kind and then for deciding on some awesome themes millions of individuals are really desperate to learn about. Our own honest regret for not saying thanks to you earlier.

  184. Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing some research on that. And he actually bought me lunch because I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch! “Too much sanity may be madness. And maddest of all, to see life as it is and not as it should be” by Miguel de Cervantes.

  185. What’s Taking place i am new to this, I stumbled upon this I have discovered It positively
    helpful and it has helped me out loads. I am hoping to give
    a contribution & aid other customers like its helped me. Great
    job.

  186. Undeniably believe that which you stated. Your favorite justification seemed to be on the web the simplest thing to be aware of. I say to you, I certainly get irked while people consider worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side-effects , people could take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

  187. Alex9, this message is your next bit of data. Do transceive the agency at your earliest convenience. No further information until next transmission. This is broadcast #4533. Do not delete.

  188. Hey there! I’ve been following your web site for some time now
    and finally got the bravery to go ahead and give you a shout out from Lubbock Tx!
    Just wanted to say keep up the good work!

  189. Somebody necessarily lend a hand to make seriously articles I would state. That is the first time I frequented your web page and up to now? I surprised with the analysis you made to make this actual post incredible. Great job!

  190. Excellent post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Extremely helpful information specially the last part 🙂 I care for such info much. I was seeking this particular info for a very long time. Thank you and good luck.

  191. I like the valuable information you provide on your articles. I’ll bookmark your weblog and test once more here frequently. I’m reasonably sure I’ll be informed plenty of new stuff right here! Good luck for the next!|

  192. Hello there, I found your website by way of Google while searching for a similar topic, your website got here up, it looks good.
    I have bookmarked it in my google bookmarks.
    Hi there, simply become alert to your blog through Google, and found that it’s really informative.
    I am gonna be careful for brussels. I will appreciate if you
    proceed this in future. A lot of people will probably be benefited out of your writing.
    Cheers!

  193. Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing some research on that. And he actually bought me lunch since I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch!

  194. whoah this blog is wonderful i really like reading your posts. Keep up the good work! You realize, many individuals are hunting around for this information, you could aid them greatly.

  195. I’ll right away grasp your rss feed as I can’t to find your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly let me recognise in order that I may just subscribe. Thanks.

  196. Hi, i think that i saw you visited my web site thus i came to “return the favor”.I am attempting to find things to enhance my website!I suppose its ok to use a few of your ideas!!

  197. My brother recommended I might like this website. He was entirely right. This post actually made my day. You cann’t imagine just how much time I had spent for this info! Thanks!

  198. I have learn several good stuff here. Definitely worth bookmarking for revisiting. I surprise how much effort you put to make one of these fantastic informative website.

  199. Thanks, I have just been searching for info about this topic for a long time and yours is the best I have discovered so far. But, what about the bottom line? Are you certain in regards to the supply?

  200. What’s Happening i’m new to this, I stumbled upon this I have found It absolutely helpful and it has helped me out loads. I hope to contribute & help other users like its aided me. Great job.

  201. I really appreciate this post. I have been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thx again!

  202. I’m curious to find out what blog system you have been using?
    I’m experiencing some minor security problems with my latest website
    and I would like to find something more safe. Do you have any suggestions?

  203. Good day! This post could not be written any better! Reading this post reminds me of my previous room mate! He always kept chatting about this. I will forward this write-up to him. Fairly certain he will have a good read. Thanks for sharing!

  204. It¡¦s actually a nice and helpful piece of info. I am glad that you shared this helpful info with us. Please stay us up to date like this. Thank you for sharing.

  205. I found your weblog web site on google and verify just a few of your early posts. Proceed to maintain up the superb operate. I just additional up your RSS feed to my MSN Information Reader. Searching for forward to studying more from you afterward!? I am typically to running a blog and i actually admire your content. The article has actually peaks my interest. I am going to bookmark your website and hold checking for brand spanking new information.

  206. Nice blog here! Additionally your site so much up very fast! What host are you the use of? Can I get your associate hyperlink on your host? I want my site loaded up as quickly as yours lol

  207. Please let me know if you’re looking for a writer for your weblog.
    You have some really good posts and I believe I would be a
    good asset. If you ever want to take some of the load off,
    I’d absolutely love to write some material for your blog in exchange
    for a link back to mine. Please send me an email if interested.

    Thank you!

  208. Great blog! Do you have any helpful hints for aspiring writers?
    I’m hoping to start my own site soon but I’m a little lost on everything.
    Would you propose starting with a free platform like WordPress
    or go for a paid option? There are so many options out there that I’m completely confused ..
    Any ideas? Thanks!

  209. Howdy, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just curious if you get a lot of spam feedback? If so how do you reduce it, any plugin or anything you can recommend? I get so much lately it’s driving me insane so any help is very much appreciated.

  210. Hello! I simply would like to give an enormous thumbs up for the great info you could have right here on this post. I will be coming back to your blog for extra soon.

  211. A great crime against humanity is occurring here in Toronto, Canada. Please visit below link and share may help another Targeted Individual that is being Gangstalked. Goes back to 2011 just keep scrolling down.

  212. Good day! I know this is kinda off topic however I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in exchanging links or maybe guest
    authoring a blog post or vice-versa? My blog discusses a lot
    of the same subjects as yours and I believe we
    could greatly benefit from each other. If you’re interested feel free to shoot me an e-mail.

    I look forward to hearing from you! Great blog by the way!

  213. I’ve been exploring for a bit for any high-quality articles or blog posts on this sort of space .
    Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this site.
    Studying this info So i’m satisfied to show that I have an incredibly just right uncanny
    feeling I found out just what I needed. I most unquestionably will make sure
    to do not fail to remember this website and provides it
    a glance regularly.

  214. Hello There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
    I’ll be sure to bookmark it and return to read more of your useful information. Thanks for the post.

    I will definitely return.

  215. I loved as much as you will receive carried out right here.
    The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.

    nonetheless, you command get bought an shakiness over that you wish be delivering the
    following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly a lot often inside case you shield this hike.

  216. Nice blog here! Also your site a lot up very
    fast! What host are you the usage of? Can I am getting your affiliate link to your host?
    I want my web site loaded up as fast as yours lol

  217. Wow, awesome blog structure! How long have you been running a blog
    for? you make blogging glance easy. The entire look of your web
    site is excellent, let alone the content!

  218. Hello, i think that i noticed you visited my site thus i came to go back the favor?.I am attempting to to find things
    to improve my site!I suppose its adequate to
    make use of some of your concepts!!

  219. Hello terrific blog! Does running a blog like this require a large amount of work?
    I’ve very little understanding of coding however I was hoping to start my own blog in the near future.

    Anyway, if you have any ideas or techniques for new blog owners please share.
    I understand this is off subject however I simply needed to ask.
    Thanks!

  220. I have been surfing on-line more than 3 hours today, but I never found
    any fascinating article like yours. It is lovely price enough
    for me. Personally, if all webmasters and bloggers made good content material as you did, the web will be much more useful than ever before.

  221. Amazing blog! Do you have any suggestions for
    aspiring writers? I’m planning to start my own website soon but I’m a little lost on everything.

    Would you recommend starting with a free platform like
    Wordpress or go for a paid option? There are so many choices out there that
    I’m totally overwhelmed .. Any tips? Thanks!

  222. Do you have a spam issue on this blog; I also am a blogger, and I was curious about your
    situation; we have developed some nice methods and we are
    looking to swap strategies with others, be sure to shoot me an email if interested.

  223. What’s up to all, for the reason that I am in fact keen of reading this webpage’s post to be updated on a regular basis.
    It consists of fastidious information.

  224. May I simply say what a comfort to uncover somebody who really knows what they’re discussing online. You definitely realize how to bring a problem to light and make it important. More and more people must check this out and understand this side of your story. I was surprised you’re not more popular given that you surely have the gift.

  225. My coder is trying to persuade me to move to .net from PHP.
    I have always disliked the idea because of the costs. But he’s tryiong none the less.
    I’ve been using WordPress on various websites
    for about a year and am concerned about switching to another platform.
    I have heard good things about blogengine.net. Is there
    a way I can import all my wordpress content into it?
    Any kind of help would be really appreciated!

  226. you are really a good webmaster. The site loading pace is amazing.
    It seems that you are doing any unique trick. Also, The contents are masterwork.
    you have performed a great task on this topic!

  227. It is perfect time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I’ve read this post and if I could I wish to suggest you some interesting things or suggestions. Perhaps you can write next articles referring to this article. I desire to read more things about it! flat rate lead generation

  228. Hi there, just became alert to your blog through Google, and found that it’s truly informative.
    I’m going to watch out for brussels. I’ll appreciate if
    you continue this in future. Many people will be benefited from your writing.
    Cheers!

  229. I really like your blog.. very nice colors & theme.

    Did you create this website yourself or did you hire someone to do it
    for you? Plz respond as I’m looking to construct my own blog and would
    like to find out where u got this from. appreciate it

  230. I was suggested this website by my cousin. I
    am not sure whether this post is written by him as no one else know such
    detailed about my trouble. You are wonderful! Thanks!

  231. This is very interesting, You’re a very skilled blogger.
    I have joined your rss feed and look forward to seeking more of your magnificent post.
    Also, I’ve shared your website in my social networks!

  232. Hey there, I think your site might be having browser compatibility issues.
    When I look at your blog site in Opera, it looks fine but when opening
    in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, awesome blog!

  233. Yesterday, while I was at work, my sister stole my iphone and tested to see if it can survive a 30 foot
    drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad
    is now broken and she has 83 views. I know this is entirely
    off topic but I had to share it with someone!

  234. you’re truly a good webmaster. The site loading velocity is incredible.
    It kind of feels that you’re doing any unique trick.
    Moreover, The contents are masterwork. you’ve performed a excellent process in this topic!

  235. Heya i’m for the first time here. I came across this board and I in finding
    It really useful & it helped me out much. I’m hoping to offer one thing back and aid others
    such as you aided me.

  236. I’m extremely impressed with your writing talents and also with the structure on your weblog.
    Is that this a paid subject matter or did you customize it
    your self? Either way stay up the excellent quality writing, it’s rare to look
    a great blog like this one these days..

  237. Excellent pieces. Keep writing such kind of info on your site.
    Im really impressed by your site.
    Hey there, You’ve performed a fantastic job. I will certainly
    digg it and for my part recommend to my friends. I am confident they will be benefited
    from this site.

  238. Usually I do not read article on blogs, however I wish to say that this write-up very pressured me to check out and do so! Your writing taste has been amazed me. Thank you, quite nice article.

  239. Thanks a lot for giving everyone an extremely brilliant opportunity to read from this website. It is often so lovely and jam-packed with a good time for me personally and my office peers to visit your site more than three times per week to learn the fresh secrets you will have. And lastly, I am just usually pleased for the mind-blowing secrets served by you. Certain 2 points in this posting are undeniably the most efficient we have had.

  240. Thank you for sharing excellent informations. Your website is very cool. I am impressed by the details that you have on this web site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this website page, will come back for more articles. You, my pal, ROCK! I found just the information I already searched everywhere and simply could not come across. What a great web site.

  241. Nice weblog here! Also your site rather a lot up fast! What host are you using? Can I get your associate link to your host? I want my site loaded up as fast as yours lol

  242. Today, I went to the beach front with my children. I found a sea shell and gave
    it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.”
    She placed the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab
    inside and it pinched her ear. She never wants to go
    back! LoL I know this is completely off topic but I had to tell
    someone!

  243. This design is spectacular! You obviously know how to keep a reader entertained.
    Between your wit and your videos, I was almost moved
    to start my own blog (well, almost…HaHa!) Excellent job. I really enjoyed what you had to
    say, and more than that, how you presented it.
    Too cool!

  244. Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I
    stumbleupon every day. It will always be helpful to read articles from other writers and use a little something from other sites.

  245. My brother recommended I would possibly like this website.
    He was once entirely right. This put up actually made my day.
    You can not imagine just how much time I had spent for this
    information! Thank you!

  246. Thank you for sharing your info. I really appreciate your efforts and I will be waiting for your
    further write ups thanks once again.

  247. I’m curious to find out what blog platform you have been using?

    I’m experiencing some minor security problems with my latest
    blog and I’d like to find something more safeguarded.
    Do you have any suggestions?

  248. Pretty section of content. I just stumbled upon your weblog
    and in accession capital to assert that I get actually
    enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing to your feeds and even I achievement you
    access consistently rapidly.

  249. Thanks for the concepts you reveal through this blog. In addition, numerous young women who become pregnant will not even try to get medical care insurance because they dread they wouldn’t qualify. Although a lot of states currently require that insurers supply coverage regardless of pre-existing conditions. Rates on most of these guaranteed options are usually greater, but when thinking about the high cost of health care it may be your safer strategy to use to protect your financial future.

  250. Hi there, You’ve done a great job. I抣l certainly digg it and personally suggest to my friends. I am confident they’ll be benefited from this web site.

  251. Heya i am for the first time here. I came across this board and I find It truly useful & it helped me out much. I hope to give something back and aid others like you helped me.

  252. Thank you a lot for sharing this with all folks
    you really realize what you’re speaking approximately!
    Bookmarked. Kindly additionally discuss with my website =).
    We can have a hyperlink trade contract among us

  253. After study a few of the blog posts on your web site now, and I really like your way of blogging. I bookmarked it to my bookmark website listing and will probably be checking again soon. Pls check out my web site as effectively and let me know what you think.

  254. When someone writes an post he/she retains the idea of a user in his/her brain that how a user
    can understand it. Thus that’s why this post is amazing.
    Thanks!

  255. Pretty section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital
    to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts.
    Any way I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.

  256. Does your website have a contact page? I’m having trouble locating it but, I’d like to send you an e-mail.
    I’ve got some suggestions for your blog you might be interested
    in hearing. Either way, great website and I look forward
    to seeing it grow over time.

  257. Good day! I know this is kinda off topic however I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in trading links or maybe guest
    writing a blog post or vice-versa? My blog covers a lot of the same topics
    as yours and I think we could greatly benefit from each
    other. If you’re interested feel free to shoot me an email.
    I look forward to hearing from you! Awesome blog
    by the way!

  258. Heya i am for the first time here. I found this board and I find It really useful & it
    helped me out a lot. I hope to give something back and help others like you aided me.

  259. It is really a great and helpful piece of info. I抦 glad that you shared this useful information with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  260. I’ve been exploring for a little bit for any high quality articles or weblog posts
    in this sort of space . Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this web site.

    Reading this info So i’m glad to convey that I have an incredibly just right uncanny feeling I found out exactly
    what I needed. I such a lot unquestionably will make certain to
    do not put out of your mind this site and provides
    it a look regularly.

  261. I do not even know how I ended up here, but I thought this post
    was good. I don’t know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  262. Amazing blog! Do you have any hints for aspiring writers? I’m planning to start my own website soon but I’m a little lost on everything. Would you propose starting with a free platform like Word Press or go for a paid site?

  263. I simply want to tell you that I am just very new to blogging and site-building and absolutely savored your web-site. Likely I’m want to bookmark your blog . You surely have amazing articles and reviews. Appreciate it for sharing your webpage.

  264. I simply want to tell you that I’m very new to blogs and definitely savored this page. Almost certainly I’m likely to bookmark your blog post . You definitely have incredible articles. Thank you for revealing your web site.

  265. You could definitely see your expertise in the work you write. The world hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to mention how they believe. Always go after your heart.

  266. I was suggested this blog by my cousin. I am no longer certain whether this post is written by him as nobody else realize such unique approximately my difficulty. You’re wonderful! Thank you!

  267. fantastic publish, very informative. I wonder why the other experts of this sector don’t notice this.
    You should continue your writing. I’m sure, you have
    a great readers’ base already!

  268. I am writing to make you be aware of of the nice encounter our daughter experienced studying your site. She picked up too many pieces, not to mention what it is like to possess an incredible helping heart to make folks smoothly know certain impossible issues. You actually did more than my expectations. I appreciate you for supplying those invaluable, trusted, revealing not to mention unique thoughts on this topic to Mary.

  269. Wow, fantastic weblog layout! How lengthy have you been blogging for? you make blogging look easy. The entire glance of your web site is excellent, let alone the content material!

  270. Unquestionably believe that which you said. Your favorite justification appeared to be on the net the simplest thing to be aware of. I say to you, I certainly get annoyed while people think about worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  271. I’m truly enjoying the design and layout of your site. It’s a very easy on the eyes which makes it much more enjoyable for me to come here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme? Outstanding work!

  272. The new Zune browser is surprisingly good, but not as good as the iPod’s. It works well, but isn’t as fast as Safari, and has a clunkier interface. If you occasionally plan on using the web browser that’s not an issue, but if you’re planning to browse the web alot from your PMP then the iPod’s larger screen and better browser may be important.

  273. One other issue is when you are in a problem where you do not have a co-signer then you may really want to try to wear out all of your federal funding options. You can find many grants and other free college funding that will offer you funds to help you with classes expenses. Many thanks for the post.

  274. An fascinating discussion might be priced at comment. There’s no doubt that that you can write on this topic, it might be considered a taboo subject but normally folks are too few to speak on such topics. To another. Cheers

  275. I just wanted to type a small note in order to appreciate you for all the precious secrets you are writing at this site. My extended internet investigation has finally been honored with professional knowledge to exchange with my companions. I would state that that we site visitors are undeniably blessed to be in a fantastic website with many lovely individuals with very helpful strategies. I feel very much fortunate to have discovered your entire web site and look forward to tons of more enjoyable minutes reading here. Thanks a lot again for all the details.

  276. Simply wish to say your article is as amazing. The clearness in your post is simply cool and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.

  277. Thank you a lot for sharing this with all of us you really understand what you are talking approximately! Bookmarked. Please additionally visit my website =). We will have a hyperlink trade arrangement among us!

  278. I have realized some new points from your website about pcs. Another thing I’ve always imagined is that computers have become a specific thing that each house must have for several reasons. They supply you with convenient ways in which to organize the home, pay bills, shop, study, hear music and even watch tv series. An innovative solution to complete every one of these tasks is by using a mobile computer. These pc’s are portable ones, small, strong and easily transportable.

  279. An impressive share, I just now with all this onto a colleague who was conducting a little analysis during this. And the man in truth bought me breakfast due to the fact I came across it for him.. smile. So permit me to reword that: Thnx with the treat! But yeah Thnkx for spending any time to debate this, I feel strongly over it and really like reading much more about this topic. When possible, as you become expertise, could you mind updating your site to comprehend details? It truly is extremely great for me. Massive thumb up with this text!

  280. I do accept as true with all the ideas you’ve introduced to your post. They’re very convincing and will certainly work. Nonetheless, the posts are very brief for newbies. Could you please lengthen them a bit from next time? Thank you for the post.

  281. I haven’t checked in here for some time since I thought it was getting boring, but the last several posts are good quality so I guess I’ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

  282. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  283. I have mastered some new items from your web-site about pcs. Another thing I’ve always believed is that computers have become a specific thing that each house must have for some reasons. They provide convenient ways in which to organize homes, pay bills, search for information, study, hear music and in many cases watch tv programs. An innovative way to complete all of these tasks is a notebook. These computers are mobile ones, small, effective and convenient.

  284. I have been browsing on-line greater than three hours today, but I never discovered any attention-grabbing article like yours. It is lovely value sufficient for me. In my opinion, if all webmasters and bloggers made just right content as you probably did, the web will likely be a lot more useful than ever before.

  285. Whats Happening i’m new to this, I stumbled upon this I have discovered It positively helpful and it has aided me out loads. I hope to contribute & aid other customers like its aided me. Good job.

  286. Hiya, I’m really glad I have found this information. Today bloggers publish only about gossips and net and this is really annoying. A good website with exciting content, this is what I need. Thanks for keeping this web site, I’ll be visiting it. Do you do newsletters? Cant find it.

  287. F*ckin’ remarkable things here. I’m very glad to see your post. Thanks a lot and i’m looking forward to contact you. Will you kindly drop me a mail?

  288. Hello there, just became alert to your blog through Google, and found that it is truly informative. I’m gonna watch out for brussels. I’ll be grateful if you continue this in future. Lots of people will be benefited from your writing. Cheers!

  289. Thanks for one’s marvelous posting! I definitely enjoyed reading it, you happen to be a great author.I will be sure to bookmark your blog and definitely will come back someday. I want to encourage that you continue your great work, have a nice evening!

  290. Excellent weblog right here! Also your website a lot up fast!
    What host are you the usage of? Can I am getting your associate
    hyperlink for your host? I want my website loaded up as quickly as yours lol

  291. I have been exploring for a little for any high quality articles or blog posts in this sort
    of area . Exploring in Yahoo I eventually stumbled upon this
    web site. Studying this info So i am happy to express that I have an incredibly just right uncanny feeling I found out exactly what I needed.
    I such a lot undoubtedly will make sure to do not disregard
    this site and provides it a look regularly.

  292. Hello There. I discovered your weblog the use of msn. That is
    a very smartly written article. I’ll make sure to
    bookmark it and return to learn extra of your useful information. Thank you for the post.
    I’ll certainly return.

  293. I think other web-site proprietors should take this web site as an model, very clean and excellent user genial style and design, as well as the content. You’re an expert in this topic!

  294. Wow! This can be one particular of the most beneficial blogs We have ever arrive across on this subject. Actually Great. I am also an expert in this topic therefore I can understand your hard work.

  295. Greetings from Colorado! I’m bored at work so I decided to browse your blog on my
    iphone during lunch break. I really like the information you provide here and can’t wait to take a look when I
    get home. I’m surprised at how quick your blog loaded on my
    phone .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, amazing blog!

  296. Hey there! This is my first visit to your blog! We
    are a team of volunteers and starting a new project in a community
    in the same niche. Your blog provided us beneficial information to work on. You have done a outstanding job!

  297. We are a group of volunteers and opening a new scheme in our community.
    Your site provided us with valuable info to work on. You have performed an impressive process and our whole group can be grateful to
    you.

  298. You really make it appear so easy with your presentation however I in finding
    this topic to be really something which I believe I would never understand.
    It kind of feels too complicated and extremely
    vast for me. I am having a look ahead for your next post, I’ll try to get the grasp of it!

  299. Simply desire to say your article is as astounding. The clearness for your put up is just great and that i can think you are knowledgeable in this subject. Fine together with your permission let me to clutch your RSS feed to stay updated with approaching post. Thanks 1,000,000 and please carry on the enjoyable work.

  300. With havin so much content and articles do you ever run into any problems of plagorism or copyright violation? My site has a lot of unique content I’ve either created myself or outsourced but it looks like a lot of it is popping it up all over the web without my authorization. Do you know any methods to help stop content from being stolen? I’d really appreciate it.

  301. It’s appropriate time to make a few plans for the future and it’s time to be happy. I have read this put up and if I could I wish to counsel you few attention-grabbing issues or tips. Maybe you could write subsequent articles regarding this article. I want to learn more things approximately it!

  302. Thank you, I’ve just been searching for info about this topic
    for a while and yours is the greatest I’ve found out till now.
    But, what concerning the conclusion? Are you positive about the
    source?

  303. Hello! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?
    My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing months of hard work due to
    no data backup. Do you have any solutions to prevent hackers?

  304. Cool blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog stand out. Please let me know where you got your design. Cheers

  305. I have been given a Dell computer from my sister. However, her former husband set up his account on this computer (says he cannot remember the password), making himself the only administrator. Now, I cannot add any programs (