Katê là Tín Ngưỡng Bản Địa Mang Bản Sắc của Dân Tộc Champa

QUAN ĐIỂM

Katê là Tín Ngưỡng Bản Địa Mang Bản Sắc của Dân Tộc Champa

(Katê không phải là Tín Ngưỡng Tôn Giáo Ngoại Nhập Bàlamôn)

Đắc Văn Kiết

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, dân tộc Champa có hai hệ thống Tâm Linh:  Tâm linh bản địa dân tộc và tâm linh tôn giáo ngoại nhập.

-Tâm linh bản địa:  Phát xuất từ truyền thuyết cội nguồn và tín ngưỡng dân gian bản địa mang bản sắc dân tộc.

-Tâm linh tôn giáo ngoại nhập:  Sau một qúa trình phàt triển xã hội và lịch sử dân tộc, tâm linh tôn giáo bên ngoài du nhập vào.

Trong bài viết này chỉ nêu lên quan điểm về Katê nên chỉ đề cập đến Tâm linh bản địa.

Tâm linh bản địa Champa:

  1. Tín ngưỡng cội nguồn dân tộc:  Là truyền thuyết Pô INƯ  NƯGAR.  Truyền thuyết là mạch nối cội nguồn dân tộc với hiện tại và tương lai; giúp cho dân tộc trường tồn trong thống nhất bản sắc và không bị đồng hóa.

Theo truyền thuyết , dân tộc Chămpa tôn vinh “ Thiên Thần Nữ:  “ Pô Inư Nưgar” là “Thần mẹ của  xứ sở” đã khai sáng giang sơn gấm vóc và khai hóa dân tộc Chămpa, tổ chức xã hội theo “Chế độ mẫu hệ”, dạy cách sản xuất lúa CHIÊM, lúa nước cho dân tộc Chămpa giống như Shen Nung (Thần Nông) của Trung Hoa đã dạy cho dân Trung Hoa biết làm nông.  Truyền thuyết Pô Inư Nưgar nói lên ngọn nguồn, huyết thống nhân đạo dân tộc, trong cách mưu sinh và ứng xử giữa con người với Thần linh, giữa con người với nhau trong tương quan xã hội.  Do đó, vào thế kỷ IX, Vua Champa Harivarman I đã xây dựng một quần thể đền Tháp Pô Inư  Nưgar trên ngọn đồi thoai thoải tại Kauthara (tức Nha Trang ngày nay) để thờ phượng.

  1. Tín ngưỡng trong đời sống dân gian:

Từ lúc ban sơ, khi khoa học chưa vén lên bức màng thâm u, huyền hoaëc của vũ trụ; con người luôn luôn thấy mình nhỏ bé trước những hiện tượng của thiên nhiên.  Tri thức con người ngay từ thời nguyên thủy chưa được mở mang; nên hoàn toàn thần phục và tin tưởng nơi thần linh mầu nhiệm, để che chở cho họ trong cuộc sống hằng ngày.

Trải qua thời kỳ hái lượm, săn bắn, mò cua bắt óc nơi sông hồ để sinh nhai; đến cuối thời kỳ “Đồ Đá”, con người dần dần bắt đầu ý thức về về sản xuất ngô khoai, lúa thóc và giăng lưới bắt tôm cá ở biển cả, để cho đời sống được sung túc no đủ hơn.

Đến thời kỳ “ Sa Huỳnh Sắt” những dụng cụ mưu sinh tốt hơn, hữu dụng hơn; từ đó dân tộc Champa đã dần dà trở thành những cư dân nông nghiệp cần cù sáng tạo, yêu đồng xanh, sông hồ, núi thẫm; và là những ngư phủ gan dạ yêu đời sống biển cả mênh mông.

Đối với cư dân nông nghiệp, ngư phủ; công việc mưu sinh sản xuất, luôn luôn gắn liền với chu kỳ  của thời tiết và những hiện tượng của thiên nhiên bất thường sảy ra làm ảnh hưởng tai hại cho công việc mưu sinh như: mưa nắng, sấm sét, hạn hán, lũ lụt, bảo giông v..v.  Người dân Champa thường cúng tế các Thần sông, Thần núi , lễ cúng cầu mưa (Plao Pasăk) ,tế Thủy Thần .  Sôï bão lụt xãy ra thì làm lễ cúng chặn nguồn (Kap hlâu krong) ; cúng lễ hạ điền ; lễ dựng chòi khi xuống ruộng cày bừa .  Khi lúa đơm bông tốt thì cúng  ruộng .  Khi biển động, nổi cơn dông thì cúng Thần biển (Pô Riyak) .  Khi được mùa, lúa thóc đầy bồ, khi biển yên sóng lặng , đem lại nhiều hải sản thì ngư dân, noâng daân, cúng tạ ơn trời biển v..v.  Tất cả những việc cúng tế nêu trên là do “tín ngưỡng dân gian” bản địa trong đời sống hằng ngày, lâu dần trở thành tập quán dân tộc; tập quán đó là “Mbăng Katê” vào tháng bảy Chăm lịch theo thời vụ.

Ngoài những tín ngưỡng về mưu sinh trong đời sống nông nghiệp và biển cả; truyền thống đạo lý của dân tộc Champa từ lúc sơ khai, đã có tình sâu nghĩa nặng đối với đấng sanh thành, đối với người thân yêu ruột thịt của mình, lúc còn sinh tiền cũng như khi qúa vãng.

Trong tâm thức của dân tộc Champa, giữa người sống và người qúa cố, vẫn có sợi dây vô hình

ràng buộc với nhau.  Hơn nữa trong sắc thái văn hóa dân tộc Champa:  “Ngày Qua Đời” quan trọng hơn “Ngày ra đời” (sinh nhật).  Người còn sống phải nhớ ngày qua đời của người thân thuộc trong gia đình để lo đơm quẫy.  Việc thờ cúng ông bà tổ tiên, cha mẹ, thân thuộc quá cố, là những “Tín ngưỡng dân gian” sâu sắc nhất, mang tính hiếu thảo , đạo đức con người, một tập quán thiêng liêng truyền tụng từ đời này sang đời khác trong đời sống tâm linh bản địa và tình người của dân tộc CHĂM.

Từ những việc cúng tế Thần Linh về nông nghiệp, biển cả, cũng như sự thờ phuïng đơm quẩy tổ tiên, ông bà, cha mẹ và những “Tín ngưỡng dân gian bản địa” của dân tộc Champa, lâu dần  tập quán ấy trở thành “Tục Lệ Mbăng Katê” như nói ở phần tập quán.

Nói đến “Tục Lệ” là nói đến nền tảng “Tâm linh bản địa”, là luật bất thành văn được dân tộc thừa nhận, tạo cho xã hội Champa được ổn định và hun đúc tình yêu thương đồng chủng , cấu tạo bản sắc dân tộc Chămpa từ cuộc sống ban sơ, trôi nổi theo dòng đời của đồng chủng,  của màu da dòng máu dân tộc CHĂM từ nguyên thủy và tiếp nối trong suốt thời kỳ sống trong cảnh lầy lội, dưới sự cai trị hà khắc của những Viên Thái Thú Trung Hoa.

Vì sinh ra và trưởng thành trong hoàn cảnh khắc nghiệt của kẻ bị trị, dân tộc Champa biết đoàn kết, gắn bó với nhau; và khi đời sống được phát triễn, phồn thịnh; nổi sĩ nhục dân tộc mỗi ngày một dâng cao trước sự áp chế của Hán Tộc; toàn dân tộc Champa dưới sự laõnh đạo của KHU LIEÂN đã anh dũng hy sinh xương máu và sự sống còn để đứng lên dành độc lập dân tộc và Lập Quốc vào cuối thế kỷ thứ II (192) lấy Quốc hiệu là Lâm Ấp.

Sự vùng lên muôn người như một của dân tộc để lập quốc, khiến cho tiền nhân Chămpa đã hy sinh sự sống còn và họ đã trở thành những anh hùng dân tộc, những tiền nhân dũng cảm của Champa.

Do đó, ngoài sự cuùng tế Thần linh nông nghiệp, biển cả; Thờ cúng ông bà tổ tiên; dân tộc Champa còn phải tế tự, cúng bái tiền nhân yêu nước thương nòi, anh hùng dân tộc vị quốc vong thân trong những ngày lễ, trong những hoan ca được mùa v..v.. của dân tộc.  “Tục lệ Mbăng Katê” này được dân tộc Champa cưu mang, tiếp nối nhau qua nhiều thế hệ trong đời sống và chuyển mình nhịp nhàng, với sự phát triễn xã hội cùng khắp quốc gia Lâm Ấp, biến thành “Lễ Hội Dân Gian” tức “Lễ hội Katê” tín ngưỡng tâm linh bản địa, khi chưa có bóng dáng ngoại nhập của Tôn giáo Bà La Môn và Văn hóa Ấn Độ.  Trong lúc ban sơ lập quốc, tiền nhân Champa chỉ vay mượn Phạn ngữ lâm thời để tổ chức xã hội và điều hành Quốc gia.

Như nhà khoa học người Pháp Georges Coedes đã phát biểu:  “Các dân tộc ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ và Trung Hoa, không phải là những dân tộc bán khai; nhưng họ là những cộng đồng có một nền văn mình của họ khá cao”. (1)

“Lể hội Katê “của tâm linh bản địa nêu trên  đã gắn bó với đời sống xã hội và dòng lịch sử nổi trôi của dân tộc; đã ăn sâu vào tâm khảm của dân tộc Champa từ trước đó, trong đời sống văn hóa Sa Huỳnh và sau khi lập Quốc vào thế kỷ thứ II sau công nguyên cho đến ngày nay.  Là một dân tộc sinh ra và trưởng thành trong nền văn minh nông nghiệp, nên “Lễ hội Katê” được tổ chức vào tháng 07 Chăm lịch theo thời vụ, mụch đích:

  • Tưởng niệm và nhớ ơn Thần mẹ xứ sở Pô Inö Nưgar
  • Tưởng niệm và nhớ ơn tiền nhân có công khai quốc Chăm như các anh hùng dân tộc và các Vua chúa Champa.
    • Tưởng nhớ tổ tiên, ông bà cha mẹ đã qúa vãng.
    • Đền đáp công ơn các vị Thần Linh đã đem mưa thuận gió hòa, đất đai mầu mỡ, được mùa, dân tình no ấm.

Những tín ngưỡng dân gian trên đây chính là “miền tâm linh bản địa” dân tộc Champa; nó hoàn toàn không phải là tâm linh tôn giáo ngoại nhập Bà La Môn hay bất cứ Tôn giáo nào khác .  Katê không có tưởng niệm Brahma, Vishmu, Shiva các vị Thần của Ấn giáo.  Lễ hội Katê cũng không thờ Phât Thích ca hay Phật Bà Quan âm của Phật giáo.  Không thờ hay tưởng niệm Đức giáo chủ Huỳnh Phú Sổ của Cao Đài Giáo v..v..

Katê là miền tâm thức cội nguồn, vừa có” tình huyền thoại” vừa có”tính hiện thực” dệt thành “Bản Sắc”, dân tộc CHĂM.  Một dân tộc mất đi “Bản sắc” dân tộc đó sẽ mất gốc và bị đồng hóa.

Dân tộc CHĂM, sau khi cả một Vương Quốc hoàn toàn sụp đổ, một số lánh nạn qua Mã Lai, Hải Nam, Thái Lan, Nam Dương vì không tiếp tục sinh hoạt “Tâm Linh bản địa” cội nguồn, qua vài thế hệ đã mất bản sắc, không biết mình là ai nữa.  Họ không biết mình từ trên trời xuống hay dưới đất lên và rồi đã trở thành người Mã Lai, Thài Lan, Tàu, Indonesia… và hơn năm trăm ngàn dân tộc CHĂM tại Campuchia hiện nay đang đối diện với cảnh trời chiều, vì đã mất dần bản sắc và không bao lâu nữa họ sẽ khuất bóng vĩnh viễn sau dãy núi hướng tây!   Đau khổ thay!

Còn đối với dân tộc CHĂM từ Nha Trang đổ ra đã bị Việt hóa hết; phần lớn là do họ không dám sinh hoạt cội nguồn như trước trong Vương Quốc Champa của họ; vì do chính sách đồng hóa hà khắc của Đại Việt!  Hãy đọc tác phẩm “Có năm trăm năm như thế” của Hồ-Trung-Tú ở Quảng Nam mới xuất bản trong năm 2010 sẽ thấy rõ.  Một triết gia:  Carl Jung đã nói:  “Nếu một dân tộc nào quên đi huyền thoại, thì dân tộc đó, dù là những dân tộc văn minh nhất, sớm muộn gì cũng bị tiêu vong”.  Wallace Clif cũng cho rằng: “Nếu dân tộc nào đã mất đi huyền thoại, là đánh mất mạch nối vào nguồn cội qúa khứ của tổ tiên và cũng mất luôn căn bản cho việc xậy dựng tiền đồ của dân tộc đó”.  Huyền thoại “Pô Inư Nưgar” là tâm linh bản địa cội nguồn dân tộc CHĂM, là mạch nối vô hình cội nguồn với hậu thế; nối tổ tiên với con cháu; là truyền kỳ lịch sử để có tự hào dân tộc CHĂM.  Giống như Huyền Sử Con Rồng Cháu Tiên của Việt Nam là niềm tự hào của nòi giống Việt.

Tha nhân luôn luôn có khuynh hướng bôi xóa cội nguồn của một dân tộc bị trị một cách tinh vi; để lớp hậu sinh của dân tộc đó không biết cội nguồn để rồi bị đồng hóa vĩnh viễn!  Nhưng, cái khổ đau nhất, chính một phần dân tộc đó tự bôi xóa cội nguồn, đoạn tuyệt với qúa khứ văn hóa và tâm linh dân tộc để trở thành một dân tộc khác mà họ không hề biết!  Katê không phải của AHIER mà là của cả dân tộc CHĂM.  Ahier mới có từ thế kỷ XVII đổ lại.  Còn ” Mbăng Katê” đã manh nha từ khởi thủy và lớn dần theo đà phát triển của dân tộc.  Ấn Độ cũng không có lễ tục Katê.  Ấn Giáo du nhập vào Champa từ thế kỷ thứ IV (Bia ký chỉ đề cặp đến Bhadravarman I là vị Vua đầu tiên lập nên Thánh Địa Mỹ Sơn vào cuối thế kỷ IV để thờ thần linh Hindu là Bhadresvara (Shiva).  Còn thời Khu Liên, Phạm Hùng, Phạm Dật, Phạm Văn không hề có bia ký nào nói đến, vì Ấn Giáo chưa thật sự có mặt tại những giai đoạn lịch sử này.  Các đền Tháp tại Thánh Địa Mỹ Sơn được Vua Bhadravarman I cũng như các vương quyền kế tiếp như Rudravarman, Sambhuvarman, Prakasadharman, Vikramtavarman II v.v.. đều xây dựng đền Tháp để thờ phượng và tế tự các Thần Linh Hindu giáo như Brahma, Shiva, Vishenu..dều thuộc về tâm linh tôn giáo ngoại nhập, không dính dáng gì đến Tâm Linh Bản Địa cội nguồn CHAMPA trong đó có tục lệ “Mbăng Katê” theo thời vụ nông nghiệp.

Những lễ hội Katê ngày nay có đôi chút biến thể về nghi thức nhưng vẫn trên nền tảng nguyên thủy daân tộc.  Như lễ hội Katê trên đền Tháp “Pô Klong Garai”, Pô Romé, Pô Dam v v…  Vì các vị Vua này là tiền nhân, là Vua Chúa Champa; hậu duệ Champa phải tế tự hằng năm để nhớ công đức các Ngài.  Cái Ngài có theo tôn giáo nào không quan trọng; quan trọng các Ngài là dân tộc Chămpa là đủ rồi.  Các Ngài không phải là người:  Ấn Độ, Tàu, Tây, các ngài là đồng chủng với chúng ta, là tiền nhân của chúng ta.  Đừng bắt bẻ nhau từng chữ trong bản văn cổ nữa, đừng hoàn toàn nghe theo những nghiên cứu của ngoại nhân nữa… “Tận tín thư bất như vô thư” – (Tin hoàn toàn vào sách như không có sách).  Ngay cả những “chính sử” của một quốc gia có chủ quyền vẫn không hoàn toàn trung thực khi “chính sử” đó được viết bởi các “sử gia nô bộc”; ngòi bút của họ bị vua chúa uốn nắn, bẻ cong.  Hãy nhìn vào “ Tâm Linh bản địa” CHĂM bằng cảm xúc của dân tộc mình, bằng trực giác của người trong cuộc.

Ngày nay, của thời đại văn minh này, các nhà sinh học đang chiến đấu chống nạn tiệt chủng của “muôn thú” và “cây rừng”.  Họ cho rằng:  Sự tiêu diệt bất cứ một loại muôn thú hay thực vực nào cũng có ảnh hưởng đến sự quân bình về môi sinh trên hành tinh này;  lâu dần nhân loại sẽ gặp thiên tai và sẽ tự chôn vùi  sự sống của mình.  Còn dân tộc Chăm ta thì sao?  Còn lại bao nhiêu người?  Và trong bối cảnh chiều tà này, các nhà sinh học nào sẽ chiến đấu cứu chúng ta?! – Chỉ có chính chúng ta tự cứu mình.

Các nhà nghiên cứu khoa học đã minh định rằng:  Có hơn hai trăm nền văn hóa cổ của nhân loại sẽ mất đi trong thế kỷ 21 này nếu không biết gìn giữ; trong đó có cả nền văn hóa cổ của dân tộc Chămpa.  Và nếu nền văn hóa cổ của chúng ta mất đi trong bóng mờ của lớp bụi thời gian; thì đó là ngày dân tộc CHĂM bị cáo chung trên hành tinh này bởi sự ngu muội của chính chúng ta.

Ngoài kia, anh em trong Hội Bảo Tồn Văn Hóa Chămpa U.S.A, đang chuẩn bị mùa “Mbăng Katê” năm nay.  Tôi cố gắng lê đôi chân thấp khớp già nua của mình, đến góp một bàn tay để cùng níu kéo nền Văn hóa cội nguồn của một dân tộc sắp lọt xuống hố!

San Jose – California

Mùa “Mbăng Katê năm 2011”

(1)   Đông Nam Á Sử Lược của giáo sư D.G.  Hall, trang 15.

.

92 thoughts on “Katê là Tín Ngưỡng Bản Địa Mang Bản Sắc của Dân Tộc Champa

  1. I beloved as much as you will obtain carried out proper here. The cartoon is tasteful, your authored material stylish. nevertheless, you command get got an impatience over that you would like be turning in the following. ill without a doubt come further in the past again as exactly the similar nearly very continuously inside case you shield this increase.

  2. 倩碧卓越润肤乳,全新的倩碧有油黄油.升级配方,创新修护科技,提升弹润膜力,带来内润外弹光采肌.全新倩碧天才黄油+,专注修护天然肌肤保护膜力,成就弹润膜力升级,内润外弹,卓效不凡,倩碧小黄油带来更好的滋润护肤体验!

  3. Sculptra 含有由含有源於植物果酸的 PLLA 聚左乳酸(poly-L-lactic acid),它能促進天然膠原蛋白大量增生,令容顏重現年輕,一個療程的效果能持續逾2年。Sculptra 乃全球唯一獲美國食物及藥物管理局(美國FDA)認可的PLLA聚左乳酸美容品牌。Sculptra 塑然雅會被人體自然分解吸收,同時促進天然膠原蛋白再生1。療程效果可以漸進地給你更富清新朝氣的容頻,效果自然,更不會影響面部表情。SCULPTRA 塑然雅 Sculptra 由含有源於植物果酸的PLLA聚左乳酸(poly-L-lactic acid),它可以被新陳代謝成二氧化碳及水,最終自體內排出。PLLA聚左乳酸早已被廣泛應用於醫療用品超過30年,自2009年起 Sculptra 及全球唯一獲美國FDA認可的PLLA聚左乳酸美容醫學品牌。Sculptra ® 塑然雅能促進天然膠原蛋白大量增生1,改善皺紋,令容顏重現年輕。全球唯一獲美國FDA認可PLLA聚左乳酸。臨床研究證實於3個月間,肌膚的膠原蛋白密度 顯著增加67%2。療程效果能持續愈2年3。主要成份PLLA聚左乳酸源於植物果酸,醫學界廣泛使用超過30年。

  4. 前額整形、額頭整形、自體脂肪移植、矽膠片、Gortex、人工骨粉、Calcium hydroxyappatite 、骨泥、bone cement、PMMAPolymethyl methacrylate、額骨柔化、臉面女性化、facial feminization surgery, FFS等一些相關議題、似是而非或有爭議的事項的披露與討論。

  5. I think this is one of the most significant info for me. And i’m glad reading your
    article. But want to remark on some general things, The site
    style is ideal, the articles is really nice :
    D. Good job, cheers

  6. Greetings from Ohio! I’m bored to death at
    work so I decided to browse your blog on my iphone during lunch break.
    I really like the information you present here and can’t wait to take a look when I get home.
    I’m shocked at how fast your blog loaded on my phone ..
    I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, awesome blog!

  7. Hello would you mind letting me know which web host you’re utilizing?

    I’ve loaded your blog in 3 completely different web browsers and I must say this blog loads
    a lot faster then most. Can you recommend a good hosting provider
    at a honest price? Thanks, I appreciate it!

  8. Thanks a bunch for sharing this with all people you actually recognise what you are
    speaking about! Bookmarked. Please also visit my site =).

    We can have a hyperlink alternate arrangement among us

  9. I believe that is one of the most significant information for me.
    And i’m satisfied studying your article. But want to commentary on some common things, The
    web site taste is wonderful, the articles is
    in reality nice : D. Just right process, cheers

  10. Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News.
    Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
    I’ve been trying for a while but I never seem
    to get there! Thanks

  11. Thank you a bunch for sharing this with all folks you really understand what you’re speaking about!
    Bookmarked. Kindly additionally seek advice from my website =).
    We could have a hyperlink alternate arrangement among us

  12. What i do not realize is in reality how you’re now not really a lot more smartly-preferred than you might be now.
    You’re very intelligent. You know thus considerably in relation to this matter, produced me in my opinion believe it
    from so many varied angles. Its like men and women are not
    fascinated unless it is one thing to accomplish with Woman gaga!
    Your personal stuffs excellent. Always maintain it
    up!

  13. I know this web page provides quality depending posts and additional
    material, is there any other web site which offers these kinds of things
    in quality?

  14. I’m not sure exactly why but this weblog is loading very slow for me.
    Is anyone else having this problem or is it a issue on my end?
    I’ll check back later on and see if the problem still exists.

  15. I’m not sure exactly why but this blog is loading extremely slow for me.
    Is anyone else having this issue or is it a problem on my end?
    I’ll check back later and see if the problem
    still exists.

  16. Right here is the right site for everyone who hopes
    to understand this topic. You know a whole lot its almost hard to argue with you
    (not that I personally will need to…HaHa). You definitely put a
    new spin on a topic that has been discussed for years.
    Excellent stuff, just excellent!

  17. Hi there, this weekend is good designed for me, since this time i am reading this enormous educational paragraph here at my home.

  18. I really like your blog.. very nice colors
    & theme. Did you design this website yourself or did you hire someone to do it for you?
    Plz respond as I’m looking to design my own blog and would like to know where u got this from.
    thank you

  19. Hi there, I do believe your blog could be having browser compatibility issues.
    Whenever I look at your blog in Safari, it looks fine however, if opening in I.E.,
    it has some overlapping issues. I just wanted to provide you
    with a quick heads up! Besides that, wonderful website!

  20. I am extremely inspired along with your writing abilities and
    also with the structure to your blog. Is that this a paid subject matter or
    did you modify it your self? Either way keep up the excellent quality writing, it is uncommon to see a nice weblog like
    this one these days..

  21. With havin so much content and articles do you ever run into any issues of plagorism or copyright
    infringement? My blog has a lot of exclusive content I’ve either authored myself or outsourced but
    it looks like a lot of it is popping it up all over the web without my permission. Do you know any methods to help
    stop content from being ripped off? I’d really appreciate it.

  22. Nice blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A theme like yours with a few simple tweeks would really make my blog shine.
    Please let me know where you got your theme. Thank you

  23. After exploring a few of the blog articles on your site,
    I honestly like your technique of blogging. I added it to my bookmark website list and will be checking back
    soon. Please visit my web site as well and tell me how you feel.

  24. Thanks for a marvelous posting! I quite enjoyed reading it,
    you may be a great author. I will make sure to bookmark your blog and may come back in the future.
    I want to encourage yourself to continue your great work, have a nice day!

  25. Hello There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
    I will make sure to bookmark it and return to read more of
    your useful information. Thanks for the post.
    I will definitely return.

  26. hi!,I like your writing very much! proportion we be in contact
    extra about your article on AOL? I need an expert on this space to unravel my
    problem. May be that’s you! Looking ahead to peer you.

  27. Hello would you mind sharing which blog platform
    you’re working with? I’m going to start my own blog soon but I’m having a hard time
    choosing between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.

    The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for
    something unique. P.S Apologies for
    being off-topic but I had to ask!

  28. You are so cool! I do not believe I have read through a single thing like that
    before. So great to find someone with some unique thoughts on this subject matter.
    Seriously.. thank you for starting this up. This web site is something that is needed
    on the web, someone with a little originality!

  29. Thanks for some other wonderful article.
    Where else could anybody get that kind of info in such an ideal method of writing?
    I have a presentation subsequent week, and I am at the look for such information.

  30. Unquestionably imagine that that you stated.
    Your favourite reason seemed to be at the net the
    easiest thing to understand of. I say to you, I certainly get
    irked at the same time as folks think about issues that they
    just do not understand about. You managed to hit
    the nail upon the highest as well as outlined out the entire thing with no need side effect , other people can take a signal.
    Will probably be back to get more. Thanks

  31. Thanks for ones marvelous posting! I actually enjoyed reading it, you’re a great author.I will be sure to bookmark
    your blog and definitely will come back later on. I want to encourage
    you to ultimately continue your great writing, have a nice day!

  32. Thanks for ones marvelous posting! I seriously enjoyed reading it, you could
    be a great author. I will make certain to bookmark your blog and will often come back sometime soon. I want to encourage you
    to ultimately continue your great posts, have a nice day!

  33. After I originally commented I appear to have clicked on the -Notify me when new comments are added-
    checkbox and now every time a comment is added I receive 4 emails with the same
    comment. Perhaps there is a means you are able to remove me from
    that service? Many thanks!

  34. With havin so much content and articles do you ever
    run into any issues of plagorism or copyright violation? My blog has a lot of unique content I’ve either authored myself or outsourced
    but it looks like a lot of it is popping it up all over the web without
    my permission. Do you know any ways to help reduce content from being ripped off?
    I’d definitely appreciate it.

  35. Undeniably believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the
    internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I
    certainly get annoyed while people think about worries that they plainly don’t know about.
    You managed to hit the nail upon the top and defined
    out the whole thing without having side-effects , people can take a signal.

    Will likely be back to get more. Thanks

  36. What’s Going down i’m new to this, I stumbled upon this I
    have discovered It positively helpful and it has helped me out
    loads. I am hoping to contribute & assist other users like
    its aided me. Great job.

  37. Asking questions are really fastidious thing if you are not understanding
    anything totally, but this paragraph offers good understanding
    even.

  38. Hello would you mind letting me know which web host you’re utilizing?
    I’ve loaded your blog in 3 different browsers and I must say
    this blog loads a lot faster then most. Can you recommend a good
    internet hosting provider at a honest price? Cheers, I appreciate it!

  39. I’m gone to inform my little brother, that he should also pay
    a visit this webpage on regular basis to obtain updated from most up-to-date news.

  40. Hi there! Do you use Twitter? I’d like to follow you if that would be
    okay. I’m absolutely enjoying your blog and look
    forward to new updates.

  41. I’m extremely impressed with your writing skills as well as with the
    layout on your weblog. Is this a paid theme or
    did you customize it yourself? Anyway keep up the nice quality writing, it’s rare to see a nice blog like this one these days.

  42. Every weekend i used to go to see this site, because i wish for
    enjoyment, since this this web site conations truly fastidious funny material too.

  43. I was wondering if you ever considered changing the page layout of
    your blog? Its very well written; I love what youve got to say.
    But maybe you could a little more in the way of content so people could
    connect with it better. Youve got an awful lot of text for only having 1 or 2 images.
    Maybe you could space it out better?

  44. Generally I don’t read post on blogs, but
    I wish to say that this write-up very compelled me to take a look at and do it!
    Your writing style has been amazed me. Thanks, quite nice article.

  45. Hello, i feel that i noticed you visited my web site thus i got here to go back
    the prefer?.I’m attempting to find issues to enhance
    my site!I assume its good enough to use a few of your concepts!!

  46. Cool blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A theme like yours with a few simple tweeks would really make my
    blog stand out. Please let me know where you got your theme.

    Cheers

  47. I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great.
    I do not know who you are but definitely you are going
    to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

  48. Hi there! I just wanted to ask if you ever have any
    problems with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I
    ended up losing several weeks of hard work due to no backup.
    Do you have any solutions to prevent hackers?

  49. When I initially commented I appear to have clicked the
    -Notify me when new comments are added- checkbox and now whenever a comment is added I receive 4
    emails with the exact same comment. Perhaps there is an easy method you are able
    to remove me from that service? Thanks!

  50. Hello there! I know this is kinda off topic however I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in exchanging links or maybe
    guest authoring a blog post or vice-versa? My site covers a
    lot of the same topics as yours and I think we could greatly benefit from
    each other. If you are interested feel free to shoot me an e-mail.

    I look forward to hearing from you! Superb blog by the way!

  51. Asking questions are actually pleasant thing if
    you are not understanding anything completely, but
    this paragraph gives fastidious understanding even.

  52. Great beat ! I wish to apprentice while you amend
    your web site, how could i subscribe for a blog web site?
    The account aided me a acceptable deal. I had been tiny bit
    acquainted of this your broadcast provided bright clear idea

  53. Excellent post. I was checking constantly this blog and I’m
    impressed! Extremely useful info particularly the last part :
    ) I care for such information much. I was looking for this particular information for a very
    long time. Thank you and good luck.

  54. Please let me know if you’re looking for a article writer for your blog.
    You have some really great posts and I believe I would be a good asset.

    If you ever want to take some of the load off, I’d absolutely love
    to write some articles for your blog in exchange for a link back to mine.

    Please blast me an email if interested. Cheers!

  55. Hey! Would you mind if I share your blog with my twitter group?
    There’s a lot of people that I think would really enjoy your
    content. Please let me know. Thank you

Leave a Reply

Your email address will not be published.